جنگ روایتها؛ وقتی «خبر فوری» از حقیقت جا میماند
به گزارش خبرنگار خبرگزاری برنا از قزوین؛ در عصر انفجار اطلاعات، رسانهها دیگر صرفاً بازتابدهنده رویدادها نیستند؛ آنها تعیین میکنند مخاطب چه ببیند، چه نبیند و مهمتر از آن، چگونه بیندیشد. به همین دلیل، «روایت» به اندازه خودِ «واقعیت» اهمیت یافته است.
زینب کلهر سردبیر و خبرنگار خبرگزاری برنا در قزوین در یادداشتی از نگاه خود جنگروایت ها را تحلیل کرده است.
در این یادداشت آمده است:
در این میان، عملکرد برخی رسانهها از جمله ایران اینترنشنال در پوشش جنگ اخیر، نمونهای روشن از تقدم روایت بر حقیقت است. تأکید مستمر بر گزارههایی مانند «حمایت آمریکا و اسرائیل از مردم ایران» در حالی صورت میگیرد که واقعیتهای میدانی، تصویری کاملاً متفاوت را پیش روی افکار عمومی قرار داده است.
چگونه میتوان از «حمایت» سخن گفت، وقتی نتیجه این حمایت، هدف قرار گرفتن مناطق مسکونی و جان باختن غیرنظامیان است؟ حمله به مدرسهای در میناب، تنها یک نمونه از واقعیتهایی است که با این روایت همخوانی ندارد؛ واقعیتی که نه قابل انکار است و نه قابل بازنویسی.
در سوی دیگر این جنگ، حقیقتی تلختر نیز وجود دارد؛ خبرنگارانی که نه در استودیوهای امن، بلکه در میدان خطر، بهای روایت حقیقت را با جان خود پرداختند. شهادت علی شعیب خبرنگار شبکه المنار و فاطمه فتونی خبرنگار شبکه المیادین در حملات تروریستی رژیم صهیونیستی، تنها یک خبر نیست؛ نشانهای است از اینکه در این میدان، حتی «راویان» نیز هدف قرار میگیرند.
اینجا دیگر بحث اختلاف روایت نیست؛ بحث حذف صداهایی است که با روایت غالب همسو نیستند. وقتی خبرنگار بهجای آنکه ناقل خبر باشد، خود به سوژه حمله تبدیل میشود، باید پرسید کدام حقیقت آنقدر خطرناک است که باید با حذف راویانش مهار شود؟
از سوی دیگر، اصرار برخی رسانهها بر استفاده مداوم از برچسب «خبر فوری» برای موضوعاتی که دیگر نه تازهاند و نه فوری، نشان میدهد مسئله، اطلاعرسانی نیست؛ بلکه مدیریت ادراک است. نگه داشتن مخاطب در وضعیت اضطرار، یکی از قدیمیترین تکنیکهای رسانهای برای جلوگیری از شکلگیری تحلیل مستقل است.
با این حال، افکار عمومی برخلاف تصور برخی اتاقهای فکر، نه بیحافظه است و نه بیتحلیل. تناقض میان «ادعای حمایت» و «واقعیت میدانی»، دیر یا زود خود را نشان میدهد. خون خبرنگارانی که برای ثبت حقیقت جان باختند، و تصویر کودکانی که زیر آوار مدرسه جان دادند، چیزی نیست که با یک زیرنویس «خبر فوری» پاک شود.
جنگها پایان مییابند، اما روایتها باقی میمانند. آنچه در حافظه تاریخ ثبت میشود، نه فقط آن چیزی است که رخ داده، بلکه آن چیزی است که درباره آن گفته شده است.
و اینجاست که رسانهها در برابر یک انتخاب قرار میگیرند: ایستادن در کنار حقیقت، یا پناه گرفتن پشت روایتهایی که فقط بلندتر فریاد میزنند.
یادداشت: زینب کلهر
انتهای پیام
