همدان همچنان تشنه است/ بارشهای بهاره سد اکباتان را سیراب نکرد
سد اکباتان بهعنوان اصلیترین منبع تامین آب آشامیدنی شهر همدان، این روزها بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه قرار گرفته است؛ منبعی حیاتی که با وجود بارشهای اخیر همچنان فاصله چشمگیری تا تکمیل ظرفیت دارد و نشانههای کمآبی در آن همچنان مشهود است.
بررسی دادههای رسمی و مشاهدات میدانی نشان میدهد بارشهای ابتدای سال هرچند موجب جریانیافتن محدود رودخانههای استان شد، اما تاثیر تعیینکنندهای بر حجم مخزن سد اکباتان بر جای نگذاشت.
این سد با گنجایش ۳۳ میلیون و ۸۰۰ هزار متر مکعب در حال حاضر تنها ۱۱ میلیون متر مکعب آب در خود جای داده است؛ رقمی که حدود یکسوم ظرفیت کل آن را تشکیل میدهد و نسبت به سال گذشته کاهش معناداری دارد.
مقایسه ذخیره کنونی با رقم ۱۶.۱۵ میلیون متر مکعبی سال گذشته گویای ادامه خشکسالی در استان است؛ خشکسالی ادامه دار که نهتنها ذخایر آبی را کاهش داده بلکه چشمانداز ماههای پیشرو را نیز با ابهام همراه کرده است.
در همین حال، وضعیت برف در ارتفاعات بالادست سد نیز امید چندانی برای افزایش چشمگیر ورودی آب ایجاد نکرده و کارشناسان معتقدند ذوب برفهای موجود نیز نخواهد توانست مخزن را به مرز سرریز نزدیک کند.
میانگین بارش سال آبی جاری در استان همدان ۲۲۲ میلیمتر اعلام شده؛ میزانی که نسبت به میانگین بلندمدت ۲۴۹ میلیمتر کاهش یافته و نشان میدهد بارشها نهتنها کافی نبوده بلکه پراکنش نامناسب آن نیز باعث شده کمبود آب همچنان پابرجا بماند.
اگرچه این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۲ درصد افزایش دارد، اما این افزایش به دلیل شدت کم و زمانبندی نامناسب نتوانسته اثری ملموس بر سدهای استان بگذارد.
در کنار سد اکباتان، وضعیت سایر سدهای استان نیز تصویر روشنی از چالشهای منابع آب همدان ارائه میدهد و هرکدام بهگونهای با کاهش ورودی یا افت ذخایر مواجهاند.
رسیدن ذخیره آب سد اکباتان همدان به ۳۳ درصد/ تداوم خشکسالی و ضرورت صرفه جویی
مدیرعامل شرکت آب منطقهای همدان با بیان اینکه در پی بارشهای اخیر رودخانههای استان کمی جاری شد و ذخیره آب سد اکباتان همدان به ۳۳ درصد ظرفیت خود رسیده است، گفت: با وجود بارش های اخیر همچنان خشکسالی تداوم دارد و باید صرفه جویی کرد.
رضا اخلاصمند اظهار کرد: حجم مخزن سد اکباتان ۳۳ میلیون و ۸۰۰ هزار متر مکعب است که هم اینک ۱۱ میلیون متر مکعب آب در مخزن آن ذخیره شده است؛ در حالی که این میزان در مدت مشابه سال گذشته ۱۶.۱۵ میلیون متر مکعب بود و نشان از تداوم خشکسالی دارد و ضرورت صرفه جویی دارد.
وی افزود: از ابتدای سال آبی جاری تاکنون، میانگین بارش در استان همدان به ۲۲۲ میلیمتر رسیده که این میزان نسبت به میانگین بلندمدت که ۲۴۹ میلی متر است با کاهش روبرو بوده اما در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته که ۲۱۹ میلیمتر بارش ثبت شده بود، ۲ درصد افزایش نشان میدهد.
وی با اشاره به وضعیت سدهای استان افزود: میانگین ذخیره آب پشت سد کلان ملایر ۵۳ درصد است؛ این سد ۴۵ میلیون متر مکعب گنجایش دارد و حالا ۲۳.۵۳ میلیون متر مکعب آب در مخزن آن ذخیره شده است.
اخلاصمند افزود: در حال حاضر، سد سرابی تویسرکان ۳۶ درصد پرشدگی دارد و آب ذخیره آن به بیش از سه میلیون و ۲۶۰ هزار متر مکعب رسیده است.
وی ادامه داد: سد آبشینه که از سرریز سد اکباتان تغذیه میشود، در حال حاضر ورودی آبی ندارد و همچنین، سد شیرینسو با ۱۵ درصد پرشدگی، ۶۷۰ هزار متر مکعب آب ذخیره دارد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای همدان گفت: سدهای شنجور درگزین و نعمتآباد اسدآباد نیز هنوز حجم قابلتوجهی ندارند.
وی خاطرنشان کرد: هفت محدوده مطالعاتی و دشت در استان شرایط بحرانی دارند و سالانه شاهد کاهش سطح آبهای زیرزمینی در این دشت ها هستیم.
وی مشارکت مردمی در مدیریت مصرف آب و نصب کنتورهای هوشمند را از اولویتهای برنامه هفتم توسعه دانست و بر لزوم جداسازی مصارف برق موتور چاهها از سایر بخشها تأکید کرد.
برداشت غیرمجاز آب از رودخانههای منتهی به سد اکباتان همدان پیگرد قانونی دارد
مدیرعامل شرکت آب منطقهای همدان گفت: با توجه به شرایط خشکسالی، هرگونه برداشت آب از رودخانههای بالادست سد اکباتان از سوی کشاورزان و باغداران ممنوع است و با متخلفان به صورت قانونی برخورد میشود.
اخلاصمند افزود: با توجه به بارشهای چند ماه گذشته و ذوب شدن برف ها، جریان آب در رودخانههای بالادست سد اکباتان جاری شده است.
وی اظهار کرد: هم اینک نزدیک به یک هزار و ۳۰۰ لیتر در ثانیه آب از طریق رودخانههای بالادست وارد مخزن سد اکباتان میشود.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای همدان تصریح کرد: در این فصل از سال درختان باغ های منطقه بالادست سد نیازی به آبیاری ندارند و برخی از باغداران گمان میکنند با آبیاری درختان در این فصل محصولات بیشتری برداشت میکنند.
وی تاکید کرد: باغداران توجه داشته باشند که در فروردین تا اواخر اردیبهشت همه آورد آب رودخانههای بالادست، سهمیه سد اکباتان است و هرگونه برداشت غیر مجاز پیگرد قانونی دارد و علاوه بر برخورد با خاطیان، تجهیزات برداشت آب نیز توسط تیم حفاظت از منابع آبی ضبط میشود.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای همدان بیان کرد: در چندین سال خشکسالی پیاپی به سر میبریم و همه مردم باید در حفظ منابع آبی و جلوگیری از ایجاد کم آبی مشارکت کنند.
وی افزود: استفاده بهینه از منابع آبی، آبیاری قطرهای و اصولی، توسعه کشت های گلخانهای و اصلاح الگوی مصرف مهمترین راهکار مدیریت مصرف آب به شمار میرود.
وی ابراز امیدواری کرد شرایط بارندگی در فصل بهار نرمال باشد تا از شرایط خشکسالی خارج شویم.
با این وجود این ممنوعیت برداشت از رودخانه های بالادست بهعنوان یکی از سیاستهای کنترل منابع آبی، با هدف جلوگیری از فشار بیشتر بر سد انجام شده و قرار است در ماههای آینده نیز با جدیت ادامه یابد.
مسئولان اعتقاد دارند که بدون مشارکت مردم و بدون بهرهگیری از ابزارهای نوین مدیریت، دستیابی به تعادل پایدار آبی ممکن نخواهد بود و نصب کنتورهای هوشمند یکی از محورهای مهم در این مسیر است.
اکنون با توجه به تداوم خشکسالی و کاهش محسوس ذخایر سدها، صرفهجویی و مصرف بهینه آب بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد؛ ضرورتی که تحقق آن نیازمند همراهی عمومی و تقویت فرهنگ مصرف مسوولانه است.
