جلسات رواندرمانی چقدر باید طول بکشد؟/ آیا میتوان برای همه یک نسخه پیچید؟
خیلی از افراد فکر میکنند رواندرمانی مثل یک دوره فشرده است؛ یک نسخه مشخص برای همه. اما واقعیت چیز دیگری است. در روانشناسی، برخلاف بسیاری از شاخههای پزشکی، به ندرت میتوان یک نسخه درمانی ثابت برای همه تجویز کرد؛ زیرا هر فرد الگوها، تجربیات و سرعت تغییر منحصربهفردی دارد.
در اینجا، بدون پیچیدگی و با زبانی ساده، به شما میگوییم جلسات رواندرمانی معمولا چقدر طول میکشند، چه عواملی روی تعداد جلسات تاثیر میگذارند و مهمتر از همه، چرا هیچ کس نمیتواند برای همه یک نسخه واحد بپیچد.
جلسات رواندرمانی معمولا چقدر طول میکشند؟
اگر بخواهیم یک جواب کوتاه به این سوال بدهیم، باید بگوییم به عوامل زیادی بستگی دارد. اما بیایید یک تصویر کلی به شما بدهیم و برخی از مهم ترین علل را در اینجا باهم بررسی کنیم:
مدت هر جلسه
در بیشتر مراکز رواندرمانی، هر جلسه بین ۴۵ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد. این زمان استاندارد طوری طراحی شده که هم خسته نشوید، هم فرصت کافی برای صحبت کردن و کار روی مسائل اصلی وجود داشته باشد. گاهی در برخی رویکردهای خاص (مثل درمانهای خانوادگی یا زوجدرمانی)، جلسات میتوانند تا ۹۰ دقیقه هم برسند. اما کمتر پیش میآید که جلسه از یک ساعت بیشتر شود، چون مغز انسان بعد از یک ساعت تمرکز متمرکز، خسته میشود و دیگر بازدهی کافی ندارد.
فاصله بین جلسات
معمولا جلسات رواندرمانی هفتهای یک بار برگزار میشود. این فاصله به شما فرصت میدهد آنچه در جلسه یاد گرفتهاید را در زندگی واقعی تمرین کنید و هفته بعد نتیجه را با درمانگر مرور کنید. اما در شرایط حاد (مثل بحران شدید یا افسردگی عمیق)، ممکن است درمانگر پیشنهاد دهد هفتهای دو جلسه بروید. در مقابل، وقتی اوضاع رو به بهبود است، ممکن است جلسات را به هر دو هفته یک بار یا ماهانه کاهش دهد.
نوع و شدت مشکل
اگر مشکل شما مشخص و محدود باشد – مثلا ترس از پرواز، یا اضطراب امتحان – گاهی با ۵ تا ۱۰ جلسه مشکل حل میشود. اما اگر با اختلالات پیچیدهتر مثل افسردگی اساسی، اختلال شخصیت، یا تروماهای عمیق روبهرو هستید، احتمالا به چند ماه یا حتی یک تا دو سال درمان منظم نیاز خواهید داشت. هر چه مشکل ریشهدارتر و قدیمیتر باشد، زمان بیشتری میبرد. به همین دلیل، هیچ فرمول جادویی برای رزرو نوبت روانشناس و تعداد جلسات وجود ندارد.
رویکرد درمانی
بعضی از رویکردهای درمانی ذاتا کوتاهمدت هستند. مثلا درمان شناختی-رفتاری (CBT) که روی مشکلات فعلی و تغییر افکار و رفتارها تمرکز دارد، معمولا بین ۱۲ تا ۲۰ جلسه طول میکشد. اما رویکردهایی مثل روانکاوی یا درمان روانپویشی که به ریشههای ناهشیار و گذشته میپردازند، ممکن است ماهها یا سالها ادامه پیدا کنند. درمانگر شما با توجه به مشکل و رویکرد خود، یک بازه زمانی تخمینی به شما میدهد.
اهداف درمانی
آیا فقط میخواهید از یک بحران خاص عبور کنید؟ یا میخواهید الگوهای رفتاری قدیمی خود را به کلی تغییر دهید؟ هر کدام از این اهداف زمان متفاوتی میبرد. بعضی از افراد بعد از رفع علائم حاد، درمان را رها میکنند. بعضی دیگر ترجیح میدهند برای رشد شخصی و خودشناسی عمیقتر، مدت طولانیتری در درمان بمانند. هیچ کدام از این دو رویکرد «غلط» نیست. فقط به توافق شما و درمانگرتان بستگی دارد.
چرا نمیتوان برای همه یک نسخه پیچید؟
علاوه بر مورادی که تاکنون گفته شد که بر روی روان درمانی تاثیر میگذارند، ممکن است همچنان این سوال برایتان مطرح باشد که چرا رواندرمانی مثل یک قرص سردرد نیست که همه با یک دوز مشخص درمان شوند؟ چرا وقتی دو فرد با مشکل یکسان نیز نزد یک روانشناس میروند ممکن است حتی طول جلساتشان متفاوت باشد؟ دراینجا به برخی از این علل میپردازیم:
تفاوت افراد در ظرفیت و سرعت تغییر
افراد مختلف سرعت یادگیری و تغییر متفاوتی دارند. یکی در سه جلسه متوجه الگوی رفتاری خود میشود و آن را اصلاح میکند. دیگری ممکن است به ده جلسه نیاز داشته باشد تا همین مقدار پیشرفت کند. این تفاوت به معنای بهتر یا بدتر بودن نیست. به تجربههای قبلی، میزان حمایت اجتماعی، سطح استرس فعلی و حتی ژنتیک شما بستگی دارد. به همین سادگی، نمیتوان یک برنامه زمانی واحد برای همه نوشت.
خطر استانداردسازی بیش از حد در رواندرمانی
اگر قرار باشد همه افراد دقیقا یک تعداد جلسه مشخص دریافت کنند، خیلی از مراجعان یا نیمهکاره رها میشوند یا مجبور میشوند جلسات اضافی و بینتیجه را تحمل کنند. درمانگر باید مدام از شما بازخورد بگیرد و تعداد و مدت جلسات را بر اساس نیازتان تنظیم کند. نسخه واحد نه تنها موثر نیست، گاهی باعث دلزدگی و ترک درمان میشود.
نقش رابطه درمانی در تعیین مدت جلسات
رابطه بین شما و درمانگرتان یکی از مهمترین عوامل در موفقیت درمان است. بعضی افراد زود با درمانگر خود ارتباط برقرار میکنند. بعضی دیگر نیاز به جلسات بیشتری دارند تا اعتماد کنند. این رابطه را نمیتوان روی کاغذ زمانبندی کرد. اگر احساس نکنید در کنار درمانگرتان امنیت دارید، حتی صد جلسه هم کمکی نمیکند. پس مدت درمان تا حد زیادی به کیفیت این رابطه بستگی دارد.
درآخربا توجه به عواملی که گفته شد، هرموقع احساس کردید آماده شروع درمان هستید، سایت بزرگ برای رزرو نوبت روانشناس وجود دارد که فرآیند انتخاب روانشناس را برایتان ساده میکند.
نشانههایی که درمان شما به درستی پیش میرود
اگر میخواهید بفهمید جلساتتان در کجای مسیر درمان هستند یا چه موقع باید جلسات را کم یا زیاد کنید بهتر است به این 3 عامل توجه کنید و این سوالات را از خود بپرسید:
-
افزایش جلسات: اگر دچار بحران جدیدی شدهاید، علائم شما برگشته یا در یک موضوع خاص گیر کردهاید، احتمالا نیاز به جلسات فشردهتر دارید.
-
کاهش جلسات: وقتی احساس میکنید مهارتهای لازم را یاد گرفتهاید و میتوانید بین جلسات به خوبی از پس مشکلات بربیایید، وقت آن است که فاصله جلسات را بیشتر کنید.
-
پایان درمان: وقتی به اهدافی که در ابتدا تعیین کرده بودید رسیدهاید و میتوانید بدون حضور درمانگر زندگی خود را مدیریت کنید، درمان به پایان طبیعی رسیده است.
چه زمانی درمان پایان می یابد؟
درمان را نباید ناگهان و بیخبر رها کنید. پایان خوب یک درمان، جلسات تدریجی «کاهشی» دارد؛ مثلا از هفتهای یک بار به دو هفته یک بار، بعد ماهانه، و در نهایت یک جلسه پیگیری بعد از سه ماه. اگر درمانگر شما این کار را نمیکند، خودتان حتما مطرح کنید. همچنین اگر بعد از ۶ تا ۸ جلسه هیچ تغییری (حتی کوچک) در احساس یا رفتار خود ندیدید، وقتش است که با درمانگرتان صادقانه صحبت کنید و شاید رویکرد یا فرد دیگری را امتحان کنید.
جمعبندی
پس در جواب این سوال که جلسات رواندرمانی چقدر طول میکشند؟ جواب صادقانه این است: بستگی دارد. تعداد جلسات به مشکلتان، سرعت تغییرتان، اهداف و رابطهتان با درمانگر گره خورده است. چیزی به عنوان نسخه واحد برای همه در رواندرمانی وجود ندارد. اگر کسی به شما گفت افسردگی دقیقا در ۱۰ جلسه خوب میشود یا همه باید یک سال درمان بروند، حواستان باشد. درمان خوب، شخصیسازی شده است. درمانگر حرفهای مدام با شما چک میکند که آیا تعداد جلسات مناسب است یا باید تغییر کند. همچنین اگر به دنبال یک رواندرمانگر خوب و معتبر میگردید که با شما منصفانه و شخصی رفتار کند، میتوانید از لیست متخصصان روانشناس در روان درمان کمک بگیرید.
