از ژاپن تا مکزیک، ایران کجای ردهبندی جادههای جهان قرار دارد؟+جزییات
به گزارش برنا، براساس آمار منتشرشده، هند با حدود ۶.۷ میلیون کیلومتر جاده، بزرگترین شبکه جادهای جهان را در اختیار دارد. آمریکا با ۶.۵ میلیون کیلومتر در رتبه دوم و چین با ۵.۵ میلیون کیلومتر در جایگاه سوم قرار گرفتهاند. روسیه، ژاپن، فرانسه، کانادا، استرالیا و مکزیک نیز در فهرست ۱۰ کشور نخست قرار دارند.اما آنچه این کشورها را از بسیاری اقتصادهای دیگر متمایز میکند صرفاً طول جادهها نیست؛ بلکه توانایی آنها در اتصال مراکز تولید، بنادر، شهرهای صنعتی و بازارهای مصرف به یکدیگر است.کارشناسان حوزه حملونقل معتقدند توسعه زیرساختهای جادهای در چین طی دو دهه اخیر یکی از مهمترین عوامل جهش اقتصادی این کشور بوده است؛ بهگونهای که امروز بخش عمده زنجیره تأمین جهانی بر شبکه حملونقل این کشور استوار است.
ایران، چهارراهی که هنوز به هاب منطقه تبدیل نشده است
ایران با وسعتی حدود ۱.۶۴ میلیون کیلومتر مربع، جمعیتی بیش از ۹۰ میلیون نفر و قرار گرفتن در مرکز اتصال شرق و غرب آسیا، از موقعیتی برخوردار است که بسیاری از کشورهای جهان از آن محروماند.این کشور به طور همزمان به آسیای مرکزی، قفقاز، خلیج فارس، دریای عمان، شبهقاره هند، عراق، ترکیه و اروپا دسترسی دارد و در مسیر کریدورهای بینالمللی شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب قرار گرفته است.با این حال طول کل شبکه راههای کشور حدود ۲۲۰ هزار کیلومتر برآورد میشود که در مقایسه با کشورهای بزرگ جهان فاصله معناداری دارد.
این آمار نشان میدهد ایران از نظر وسعت سرزمینی در میان کشورهای بزرگ جهان قرار دارد، اما از منظر تراکم و گستردگی شبکه حملونقل، هنوز فاصله قابل توجهی با ظرفیتهای بالقوه خود دارد.
مقایسه جادههای ایران با کشورهای توسعه یافته
مقایسه با ژاپن و فرانسه: در حالی که ژاپن با تراکم جادهای خیرهکننده ۳،۲۹۷، توانسته کوچکترین مساحت را به کارآمدترین شبکه تبدیل کند، ایران با تراکم ۱۳۴، با وجود داشتن مساحتی که از ژاپن چندین برابر است، هنوز در مراحل ابتدایی پوششدهی جادهای قرار دارد.
مقایسه با روسیه: حتی روسیه که دارای پهناورترین مساحت جهان است، تراکن جادهای آن (۹۲) نزدیک به ایران است، اما ایران به دلیل قرارگیری در کریدورهای ترانزیتی، به تراکم بسیار بالاتری نیاز دارد تا بتواند نقش هاب را ایفا کند.
به هر روی تراکم جادهای ایران (۱۳۴) نشان میدهد که ما نه تنها در طول مسیرها، بلکه در توزیع جادهها در سطح کشور دچار ضعف هستیم. برای تبدیل شدن به چهارراه تجاری، ایران باید تراکم شبکه خود را حداقل به سطح کشورهای میانرده (مانند مکزیک یا برزیل) برساند.
ظرفیتهای مغفول مانده ایران
محمد کاسنی کارشناس اقتصاد حملونقل در گفتوگو با خبرنگار برنا، گفت: ایران میتواند به شاهراه ترانزیتی منطقه تبدیل شود. بسیاری از کالاهایی که امروز از مسیرهای طولانی و پرهزینه جابهجا میشوند، در صورت تکمیل زیرساختهای حملونقل ایران میتوانند از کریدورهای کشور عبور کنند. این موضوع ظرفیت ایجاد میلیاردها دلار درآمد ارزی را دارد.
به گفته وی، توسعه آزادراهها، مراکز لجستیکی، پایانههای مرزی و اتصال بنادر جنوبی به شبکه حملونقل سراسری میتواند جایگاه ایران را در تجارت جهانی ارتقا دهد.
حمید برهانی کارشناس دیگری در حوزه زیرساخت معتقد است: موقعیت جغرافیایی ایران یک مزیت خدادادی است، اما مزیتی که بدون سرمایهگذاری به ثروت تبدیل نمیشود. بسیاری از کشورهای منطقه فاقد این موقعیت هستند، اما با توسعه زیرساختهای حملونقل سهم بیشتری از بازار ترانزیت را به دست آوردهاند.
چالشهای پیش روی شبکه جادهای کشور
با وجود ظرفیتهای گسترده، توسعه شبکه حملونقل ایران با موانع متعددی روبهرو است.
فرسودگی بخشی از زیرساختها (بخش قابل توجهی از راههای کشور نیازمند بازسازی و بهسازی هستند و هزینه نگهداری آنها هر سال افزایش مییابد.)
کمبود آزادراهها (سرانه آزادراه در ایران نسبت به بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان پایین است و بسیاری از کریدورهای اصلی همچنان نیازمند توسعه هستند.)
تلفات بالای جادهای(سالانه هزاران نفر در سوانح رانندگی جان خود را از دست میدهند که علاوه بر خسارات انسانی، هزینههای اقتصادی سنگینی بر کشور تحمیل میکند.)
محدودیت منابع مالی (پروژههای زیرساختی به سرمایهگذاریهای کلان نیاز دارند و محدودیت منابع مالی روند توسعه را کند کرده است.)
عدم توازن منطقهای (بسیاری از استانهای مرزی و کمتر برخوردار همچنان از ضعف دسترسی حملونقلی رنج میبرند و همین مسئله توسعه اقتصادی آنها را محدود کرده است.)
توسعه جادهها، پیشران رشد اقتصادی
کارشناسان بر این باورند که هر کیلومتر جاده صرفاً یک پروژه عمرانی نیست، بلکه ابزاری برای کاهش هزینه تولید، افزایش صادرات، رونق گردشگری، جذب سرمایهگذاری و ایجاد اشتغال است.
احمد ربیعی استاد دانشگاه در حوزه توسعه منطقهای به برنا میگوید: در کشورهای توسعهیافته جادهها به عنوان یک سرمایه مولد دیده میشوند. هر مسیر جدید میتواند دهها فرصت اقتصادی ایجاد کند. ایران نیز اگر بتواند کریدورهای ترانزیتی خود را تکمیل کند، علاوه بر درآمدهای مستقیم حملونقل، از مزایای گسترده اقتصادی آن بهرهمند خواهد شد.
مقایسه ایران با بزرگترین شبکههای جادهای جهان نشان میدهد کشور هنوز فاصله قابل توجهی با استانداردهای زیرساختی اقتصادهای بزرگ دارد. با این حال مزیتی در اختیار ایران است که بسیاری از کشورهای صدرنشین این فهرست از آن بیبهرهاند؛ قرار گرفتن در قلب تجارت منطقهای و مسیر اتصال چندین بازار بزرگ جهانی. کارشناسان معتقدند اگر توسعه آزادراهها، نوسازی زیرساختها، تکمیل کریدورهای ترانزیتی و جذب سرمایهگذاری در حوزه لجستیک با سرعت بیشتری دنبال شود، ایران میتواند طی سالهای آینده از یک مسیر عبور کالا به یکی از مهمترین گرههای حملونقل و تجارت منطقه تبدیل شود؛ جایگاهی که نه تنها درآمدهای پایدار برای کشور ایجاد میکند، بلکه موتور محرک رشد اقتصادی و توسعه متوازن سرزمینی خواهد بود.
انتهای پیام/
