راز خستگی همیشگی سالمندان فاش شد
با وجود آنکه بدن انسان روزانه تنها به چند میکروگرم ویتامین B۱۲ نیاز دارد کمبود این ماده مغذی میتواند پیامدهای گستردهای برای سلامت داشته باشد. پژوهشهای جدید نشان میدهند که این ویتامین علاوه بر نقش شناختهشدهاش در پیشگیری از کمخونی در تولید انرژی سلولی و حفظ عملکرد عضلات نیز نقش مهمی ایفا میکند موضوعی که اهمیت آن را بهویژه برای سالمندان دوچندان کرده است.
به گزارش ساینش دیلی، ویتامین B۱۲ یا کوبالامین یکی از ضروریترین ویتامینهای بدن به شمار میرود که در ساخت گلبولهای قرمز خون، سلامت سیستم عصبی و تولید DNA نقش دارد. جالب آنکه نیاز روزانه بدن به این ویتامین بسیار اندک است و حدود دو میکروگرم در روز برآورد میشود؛ مقداری که حتی از وزن یک ذره بسیار کوچک نمک نیز کمتر است.
کشفی که از درمان یک بیماری مرگبار آغاز شد
سال ۲۰۲۶ مصادف با صدمین سالگرد کشف مهمی در علم پزشکی است. در سال ۱۹۲۶ دو پزشک آمریکایی به نامهای جورج مینوت و ویلیام مورفی گزارش کردند که رژیم غذایی سرشار از جگر میتواند بیماری کمخونی پرنیشیوز یا کمخونی بدخیم را درمان کند؛ بیماریای که در آن زمان اغلب مرگبار بود.
این کشف در ادامه به شناسایی ویتامین B۱۲ به عنوان عامل اصلی درمان این بیماری منجر شد. جالب آنکه مسیر این کشف از آزمایشهای انجامشده روی سگها آغاز شد. پژوهشگران مشاهده کرده بودند که جگر به بهبود کمخونی ناشی از خونریزی کمک میکند و همین موضوع دانشمندان را به سمت بررسی ترکیبات موجود در جگر هدایت کرد. در نهایت مشخص شد مادهای که باعث بهبود بیماران میشود همان ترکیب قرمز رنگی است که امروزه با نام ویتامین B۱۲ شناخته میشود.
چرا کمبود B۱۲ هنوز شایع است؟
با وجود دههها تحقیق و پیشرفت پزشکی، کمبود ویتامین B۱۲ همچنان یکی از مشکلات رایج سلامت در جهان محسوب میشود. سالمندان، گیاهخواران، وگانها و افرادی که دچار اختلالات جذب مواد مغذی هستند بیش از دیگران در معرض این کمبود قرار دارند.
ویتامین B۱۲ به طور طبیعی عمدتا در منابع حیوانی مانند گوشت، ماهی، تخممرغ و محصولات لبنی یافت میشود. به همین دلیل افرادی که این مواد غذایی را مصرف نمیکنند، ممکن است با کمبود آن مواجه شوند.
علاوه بر این افزایش سن نیز جذب این ویتامین را دشوارتر میکند. بسیاری از سالمندان اسید معده کمتری تولید میکنند؛ اسیدی که برای آزادسازی B۱۲ از غذا ضروری است. برخی نیز به بیماری گاستریت خودایمنی مبتلا میشوند که در آن سیستم ایمنی به سلولهای معده حمله کرده و تولید اسید معده و فاکتور داخلی مورد نیاز برای جذب B۱۲ را مختل میکند.
جراحیهای کاهش وزن و برخی داروهای مورد استفاده برای درمان دیابت یا رفلاکس معده نیز میتوانند جذب این ویتامین را کاهش دهند.
علائمی که اغلب با پیری اشتباه گرفته میشوند
یکی از مشکلات اصلی کمبود B۱۲ این است که علائم آن معمولا به تدریج ظاهر میشوند و اغلب با روند طبیعی افزایش سن اشتباه گرفته میشوند.
افراد مبتلا ممکن است دچار خستگی مداوم، ضعف، تنگی نفس، بیحسی یا گزگز دست و پا، اختلال تعادل، مشکلات حافظه و نوعی مهآلودگی ذهنی یا Brain Fog شوند. متخصصان تاکید میکنند که این علائم نباید صرفا به سن بالا نسبت داده شوند و در صورت تداوم لازم است بررسیهای پزشکی انجام شود.
ارتباط کمبود B۱۲ با خستگی چیست؟
سالها تصور میشد که خستگی ناشی از کمبود B۱۲ تنها به دلیل ایجاد کمخونی است. در این شرایط مغز استخوان قادر به تولید گلبولهای قرمز سالم نیست و سلولهای خونی بزرگ و نابالغ تولید میشوند که اکسیژن را با کارایی کمتری در بدن جابهجا میکنند، اما پژوهشهای جدید نشان میدهند این موضوع تنها بخشی از ماجراست.
در بدن انسان ویتامین B۱۲ مستقیماً در فعالیت دو آنزیم حیاتی نقش دارد. یکی از این آنزیمها برای ساخت DNA ضروری است و دیگری در فرآیندهای متابولیکی داخل میتوکندریها فعالیت میکند. میتوکندریها که به نیروگاه سلول معروف هستند، مسئول تبدیل مواد غذایی به انرژی قابل استفاده برای سلولها هستند.
نقش جدید B۱۲ در تولید انرژی سلولی
مطالعهای که در سال ۲۰۲۶ منتشر شد نشان داد کمبود ویتامین B۱۲ میتواند به DNA موجود در میتوکندریها آسیب رسانده و تولید انرژی را در سلولهای عضلانی کاهش دهد. در پژوهش دیگری که روی موشهای ماده سالمند انجام شد مصرف مکمل B۱۲ باعث بهبود سلامت میتوکندریها افزایش تعداد آنها و بهبود ساختارشان شد.
این یافتهها احتمالا توضیح میدهند که چرا برخی افراد پیش از آنکه نشانههای واضح کمخونی در آنها ظاهر شود احساس خستگی و کاهش انرژی را تجربه میکنند.
البته پژوهشگران تاکید دارند که این نتایج به معنای آن نیست که مصرف مکملهای B۱۲ میتواند روند پیری را معکوس کند یا برای افرادی که سطح طبیعی این ویتامین را دارند نقش انرژیزا داشته باشد.
آیا تزریق ویتامین B۱۲ برای همه مفید است؟
در سالهای اخیر تزریق ویتامین B۱۲ در برخی کلینیکهای زیبایی و مراکز سلامت به عنوان راهی برای افزایش انرژی کاهش وزن یا بهبود عملکرد جسمی تبلیغ شده است. با این حال متخصصان میگویند شواهد علمی کافی برای حمایت از این ادعاها در افراد دارای سطح طبیعی B۱۲ وجود ندارد.
تزریق B۱۲ یک درمان مؤثر و استاندارد برای افرادی است که کمبود این ویتامین در آنها تشخیص داده شده بهویژه کسانی که به دلیل مشکلات گوارشی قادر به جذب مناسب آن نیستند اما برای بیشتر افرادی که از خستگی شکایت دارند یافتن علت اصلی مشکل بسیار مهمتر از دریافت آمپولهای B۱۲ است.
اهمیت روزافزون این ویتامین در دوران سالمندی
پس از گذشت یک قرن از کشف نقش درمانی جگر در کمخونی بدخیم دانشمندان همچنان در حال کشف ابعاد جدیدی از عملکرد ویتامین B۱۲ هستند. شواهد جدید نشان میدهد این ویتامین نهتنها برای پیشگیری از کمخونی ضروری است بلکه ممکن است در حفظ تولید انرژی سلولی، عملکرد عضلات و سلامت بدن در دوران سالمندی نیز نقش کلیدی داشته باشد.
به همین دلیل متخصصان توصیه میکنند سالمندان، گیاهخواران و افرادی که داروهای موثر بر جذب B۱۲ مصرف میکنند نسبت به وضعیت این ویتامین در بدن خود توجه بیشتری داشته باشند و در صورت مشاهده علائم مشکوک با پزشک مشورت کنند.
انتهای پیام/
