محمدزاده در آیین رونمایی از نمایه ˝گنجینه مطبوعات˝
نمایه گنجینه مطبوعات نمایش بضاعت روزنامه نگاری ایران است
معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد گفت: نمایه گنجینه مطبوعات، عرضه بخشی از تاریخ تحولات مطبوعات کشور و در عین حال نمایش بضاعت روزنامه نگاری ایران در طی دهههای گذشته است.
به گزارش خبرنگار ادبیات برنا، محمدجعفر محمدزاده، معاون مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در مراسم رونمایی از "گنجینه مطبوعات" گفت: مطبوعات میراث گرانسنگ معنوی کشور و آیینه تمامنمای تحولات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی است. اگر زبان، ادبیات، آداب و رسوم و آیین در زمره میراث معنوی میگنجند؛ بیشک مطبوعات نیز به عنوان سریعترین پژواک و بهنگام ترین جلوهگاه این مولفهها، گنجینهای از میراث معنوی و در عین حال تاریخ مستند ملتها به شمار میآید.
وی در ادامه با اشاره به اینکه مطبوعات ایران در تاریخ نگاری کشورمان به ویژه از دوران مشروطه به این سو سهم و نقشی بی بدیل و مستغنی دارند، افزود: به طوری که مدیران بسیاری از نشریات، با ثبت خاطرات چهرههای فرهنگی و سیاسی هر یک از این دورهها در قالب مصاحبه، خواسته یا ناخواسته بر وسعت و غنای تاریخ شفاهی ایران افزودهاند.
معاون مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: بخش عمدهای از تاریخ معاصر کشورمان با استناد به اسناد مطبوعاتی نگاشته شده و کتابهای تاریخی بسیاری با محوریت مطبوعات انتشار یافته است.
محمدزاده خاطرنشان کرد: متاسفانه تا سالها در حوزه علوم انسانی شاهد دیدگاهی بودیم که منابع مکتوب را هر چه قدیمیتر و خطیتر بودند، اصیلتر و قابل استنادتر میپنداشت؛ اما با وجود انقلاب ارتباطاتی و تحولات چشمگیر در حوزه پژوهش، امروز اهمیت دسترسی محققان به محتوای مطبوعات، هر روز بیش از پیش آشکار میشود.
وی گفت: از حدود یک قرن پیش، وقتی مدیر نخستین نشریه روزانه ایران، یک دوره از نشریه خود را صحافی کرد و به کتابخانه ملی فرستاد؛ با اکراه آن را در ردیف کتابها جای دادند، چرا که باور غالب در آن زمان این بود که کتابخانه نباید به نشریه خانه تبدیل شود. صاحبان این دیدگاه خود را از گردآوری و نگاهداری هر گونه سند و مدرک به جز کتاب مستغنی میدیدند.
معاون مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اظهار کرد: حال آن که با تلاش ارزنده پیشکسوتان مطبوعات در ایران، نشریات اگر چه با تاخیر، اما اندک اندک به کتابخانهها راه یافتند و بسیاری از آنها امروزه در زمره نفایس مطبوعاتی کشور قرار دارند که به نظر میرسد برای حفظ و صیانت هرچه بهتر و فنیتر از آنها، نیازمند وضع قوانین جدید و امضای تفاهم نامههای ملی و بینالمللی هستیم.
وی با اشاره به اینکه با همه کوششهای انجام شده هنوز مجموعه کاملی از مطبوعات ایرانی و نیز مطبوعات فارسی زبان جهان در دست نیست، افزود: این در حالی است که بیش از دو قرن از عمر مطبوعات فارسی زبان قاره آسیا و منطقه قفقاز میگذرد و دامنه انتشار نشریات فارسی زبان در طول سالیان گذشته، از آسیا به کشورهای اروپایی، آفریقایی، آمریکایی و حتی استرالیا کشیده شده است.
وی تاکید کرد: با این وصف برای کشور ما به عنوان قطب کشورهای فارسی زبان جهان خوشایند نیست که از کارنامه فارسی زبانان در عرصه مطبوعات خارجی بیخبر باشد؛ به ویژه آنکه زبان فارسی به عنوان زبان دوم جهان اسلام، محل هویت فرهنگی و تمدنی ملت مسلمان ایران و سایر ملل فارسی زبان است.
محمدزاده با ارائه پیشنهادی مبنی بر اینکه علاوه بر مطبوعات داخلی آنچه از نشریات فارسی که در کتابخانههای خارج از کشور وجود دارد، به دقت مورد پژوهش قرار گیرد، گفت: بنابراین از نشریات خارجی نسخههای الکترونیک و میکرو فیلم تهیه شده و در اختیار پژوهندگان گذاشته شود تا در تحول سریع و شتاب آلود عصر ارتباطات از این میراث ارجمند صیانت شود.
وی یکی از دلایل اندک بودن ارجاع به مطبوعات در پژوهشها و یافتههای محققان، دشواری دسترسی به منابع مطبوعاتی دانست و افزود: نمایههای حاضر میتوانند بخش عمدهای از این خلاء را جبران کنند و تحولی در حوزه پژوهش به طور عام و نیز پژوهشهای ارتباطاتی به طور خاص پدید آورند که نتیجه آن استناد افزونتر به آثار نویسندگان مطبوعاتی در حوزههای علمیه، دانشگاهها و پژوهشگاه هاست.
معاون مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: نمایههای حاضر همچنین به مستند سازی تجارب و آموزههای حرفه روزنامه نگاری کمک میکنند و از رهگذر شناخت راههای پیموده شده، ما را به ضرورت در انداختن طرحی نو فرا میخوانند؛ این نمایهها که به درستی میتوان نام گنجینه را بر آنها نهاد، گنجهای شایگانی هستند که الگوهای بومی روزنامه نگاری، ابداعات و ابتکارات روزنامه نگاران و شیوههای مهندسی و مدیریت پیام را در ادوار گوناگون تاریخ مطبوعات کشور در آنها گرد آمده است.
وی ادامه داد: این نمایهها کارکردهایی مفید و متنوع دارند. نخستین این کارکردها، ایجاد زمینههای پژوهش و تحقیق در عرصه مطبوعات برای جویندگان دانش به ویژه دانشجویان و استادان علوم ارتباطات و روزنامه نگاری است. کارکرد دیگر این نمایهها عرضه بخشی از تاریخ تحولات مطبوعات کشور و در عین حال نمایش بضاعت روزنامه نگاری ایران در طی دهههای گذشته است.
معاون مطبوعاتی اظهار داشت: هر یک از این نمایهها میتواند راهنمای علاقهمندان مستعد به عرصه فعالیتهای مطبوعاتی بوده و با حفظ نام و یاد پیشکسوتان عرصه مطبوعات، ضرورت تجلیل از زحمات و خدمات ایشان را به جامعه رسانهای کشور یادآوری کند.
محمدزاده در پایان خاطرنشان کرد: تردیدی نیست که گردآوری، ثبت و ضبط مقالات، نقدها و گفت و گوهای مطبوعاتی، بر این انگاره کهن که روزنامهها صبحگاهان به دنیا میآیند و شب هنگام میمیرند، خط بطلان میکشد و از روزنامه نگاران که به راستی کسوت اندیشه ورزی و آگاهی رسانی برتن دارند؛ چهرهای حقیقی در اذهان جامعه ترسیم میکند.
وی در ادامه با اشاره به اینکه مطبوعات ایران در تاریخ نگاری کشورمان به ویژه از دوران مشروطه به این سو سهم و نقشی بی بدیل و مستغنی دارند، افزود: به طوری که مدیران بسیاری از نشریات، با ثبت خاطرات چهرههای فرهنگی و سیاسی هر یک از این دورهها در قالب مصاحبه، خواسته یا ناخواسته بر وسعت و غنای تاریخ شفاهی ایران افزودهاند.
معاون مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: بخش عمدهای از تاریخ معاصر کشورمان با استناد به اسناد مطبوعاتی نگاشته شده و کتابهای تاریخی بسیاری با محوریت مطبوعات انتشار یافته است.
محمدزاده خاطرنشان کرد: متاسفانه تا سالها در حوزه علوم انسانی شاهد دیدگاهی بودیم که منابع مکتوب را هر چه قدیمیتر و خطیتر بودند، اصیلتر و قابل استنادتر میپنداشت؛ اما با وجود انقلاب ارتباطاتی و تحولات چشمگیر در حوزه پژوهش، امروز اهمیت دسترسی محققان به محتوای مطبوعات، هر روز بیش از پیش آشکار میشود.
وی گفت: از حدود یک قرن پیش، وقتی مدیر نخستین نشریه روزانه ایران، یک دوره از نشریه خود را صحافی کرد و به کتابخانه ملی فرستاد؛ با اکراه آن را در ردیف کتابها جای دادند، چرا که باور غالب در آن زمان این بود که کتابخانه نباید به نشریه خانه تبدیل شود. صاحبان این دیدگاه خود را از گردآوری و نگاهداری هر گونه سند و مدرک به جز کتاب مستغنی میدیدند.
معاون مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اظهار کرد: حال آن که با تلاش ارزنده پیشکسوتان مطبوعات در ایران، نشریات اگر چه با تاخیر، اما اندک اندک به کتابخانهها راه یافتند و بسیاری از آنها امروزه در زمره نفایس مطبوعاتی کشور قرار دارند که به نظر میرسد برای حفظ و صیانت هرچه بهتر و فنیتر از آنها، نیازمند وضع قوانین جدید و امضای تفاهم نامههای ملی و بینالمللی هستیم.
وی با اشاره به اینکه با همه کوششهای انجام شده هنوز مجموعه کاملی از مطبوعات ایرانی و نیز مطبوعات فارسی زبان جهان در دست نیست، افزود: این در حالی است که بیش از دو قرن از عمر مطبوعات فارسی زبان قاره آسیا و منطقه قفقاز میگذرد و دامنه انتشار نشریات فارسی زبان در طول سالیان گذشته، از آسیا به کشورهای اروپایی، آفریقایی، آمریکایی و حتی استرالیا کشیده شده است.
وی تاکید کرد: با این وصف برای کشور ما به عنوان قطب کشورهای فارسی زبان جهان خوشایند نیست که از کارنامه فارسی زبانان در عرصه مطبوعات خارجی بیخبر باشد؛ به ویژه آنکه زبان فارسی به عنوان زبان دوم جهان اسلام، محل هویت فرهنگی و تمدنی ملت مسلمان ایران و سایر ملل فارسی زبان است.
محمدزاده با ارائه پیشنهادی مبنی بر اینکه علاوه بر مطبوعات داخلی آنچه از نشریات فارسی که در کتابخانههای خارج از کشور وجود دارد، به دقت مورد پژوهش قرار گیرد، گفت: بنابراین از نشریات خارجی نسخههای الکترونیک و میکرو فیلم تهیه شده و در اختیار پژوهندگان گذاشته شود تا در تحول سریع و شتاب آلود عصر ارتباطات از این میراث ارجمند صیانت شود.
وی یکی از دلایل اندک بودن ارجاع به مطبوعات در پژوهشها و یافتههای محققان، دشواری دسترسی به منابع مطبوعاتی دانست و افزود: نمایههای حاضر میتوانند بخش عمدهای از این خلاء را جبران کنند و تحولی در حوزه پژوهش به طور عام و نیز پژوهشهای ارتباطاتی به طور خاص پدید آورند که نتیجه آن استناد افزونتر به آثار نویسندگان مطبوعاتی در حوزههای علمیه، دانشگاهها و پژوهشگاه هاست.
معاون مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: نمایههای حاضر همچنین به مستند سازی تجارب و آموزههای حرفه روزنامه نگاری کمک میکنند و از رهگذر شناخت راههای پیموده شده، ما را به ضرورت در انداختن طرحی نو فرا میخوانند؛ این نمایهها که به درستی میتوان نام گنجینه را بر آنها نهاد، گنجهای شایگانی هستند که الگوهای بومی روزنامه نگاری، ابداعات و ابتکارات روزنامه نگاران و شیوههای مهندسی و مدیریت پیام را در ادوار گوناگون تاریخ مطبوعات کشور در آنها گرد آمده است.
وی ادامه داد: این نمایهها کارکردهایی مفید و متنوع دارند. نخستین این کارکردها، ایجاد زمینههای پژوهش و تحقیق در عرصه مطبوعات برای جویندگان دانش به ویژه دانشجویان و استادان علوم ارتباطات و روزنامه نگاری است. کارکرد دیگر این نمایهها عرضه بخشی از تاریخ تحولات مطبوعات کشور و در عین حال نمایش بضاعت روزنامه نگاری ایران در طی دهههای گذشته است.
معاون مطبوعاتی اظهار داشت: هر یک از این نمایهها میتواند راهنمای علاقهمندان مستعد به عرصه فعالیتهای مطبوعاتی بوده و با حفظ نام و یاد پیشکسوتان عرصه مطبوعات، ضرورت تجلیل از زحمات و خدمات ایشان را به جامعه رسانهای کشور یادآوری کند.
محمدزاده در پایان خاطرنشان کرد: تردیدی نیست که گردآوری، ثبت و ضبط مقالات، نقدها و گفت و گوهای مطبوعاتی، بر این انگاره کهن که روزنامهها صبحگاهان به دنیا میآیند و شب هنگام میمیرند، خط بطلان میکشد و از روزنامه نگاران که به راستی کسوت اندیشه ورزی و آگاهی رسانی برتن دارند؛ چهرهای حقیقی در اذهان جامعه ترسیم میکند.
نظر شما
پیشنهاد سردبیر
پرونده ویژه
