به گزارش خبرگزاری برنا از سمنان، در سالهای اخیر، تداوم خشکسالی، کاهش بارندگی و افزایش دمای هوا، تأمین آب مورد نیاز حیاتوحش را به یکی از مهمترین چالشهای مدیریت زیستگاههای طبیعی کشور تبدیل کرده است.
کارشناسان محیط زیست معتقدند کمبود منابع آبی، علاوه بر تهدید بقای گونههای جانوری، موجب افزایش جابهجایی حیاتوحش، کاهش امنیت زیستی و تشدید تعارض میان انسان و حیاتوحش میشود؛ از این رو توسعه و تقویت زیرساختهای آبرسانی در مناطق حفاظتشده، از مهمترین راهکارهای حفاظتی برای عبور از فصل گرم سال به شمار میرود.
استان سمنان با برخورداری از زیستگاههای ارزشمندی همچون پارک ملی صیدوا، پارک ملی کویر، منطقه حفاظتشده پرور و پناهگاه حیاتوحش خوشییلاق، سهم قابل توجهی در حفاظت از تنوع زیستی ایران دارد. پارک ملی صیدوا نیز بهعنوان یکی از مهمترین زیستگاههای حیاتوحش شمال شرق کشور، میزبان گونههای شاخصی نظیر پلنگ ایرانی، کل و بز، قوچ و میش، گرگ، کفتار، روباه و انواع پرندگان است و حفظ پایداری منابع آب در این منطقه، نقشی تعیینکننده در استمرار حیات این گونهها و حفظ تعادل اکولوژیک منطقه ایفا میکند.
بررسی تجربههای مدیریتی در مناطق حفاظتشده ایران و جهان نشان میدهد ایجاد و تقویت آبشخورهای مصنوعی، بهویژه در دورههای خشکسالی، از مؤثرترین اقدامات برای کاهش تنش آبی، جلوگیری از مهاجرت اجباری جانوران، کاهش ورود حیاتوحش به مناطق مسکونی و پیشگیری از تعارض میان انسان و گونههای جانوری است.
این اقدام همچنین با کاهش فشار بر زیستگاههای طبیعی، زمینه پایداری بیشتر اکوسیستمها را فراهم میکند.
در همین راستا، اجرای طرحهای آبرسانی و تقویت آبشخورهای حیاتوحش در پارک ملی صیدوا، بخشی از برنامههای حفاظتی سازمان حفاظت محیط زیست برای صیانت از گونههای جانوری این منطقه به شمار میرود؛ برنامهای که با هدف تأمین آب پایدار، کاهش آثار خشکسالی و حفظ امنیت زیستی حیاتوحش در فصل گرم سال دنبال میشود و میتواند نقش مؤثری در تداوم حیات گونههای ارزشمند این پارک ملی و جلوگیری از نزدیک شدن آنها به مناطق انسانی داشته باشد
حمد علیخانی ، رئیس پارک ملی صیدوا گفت،در این رابطه ،اظهار کرد: این طرح با هدف تقویت پایداری آبشخورهای موجود و ایجاد دسترسی مطمئنتر حیاتوحش به منابع آب اجرا شده است و در قالب آن، یک تانکر پنجهزار لیتری در منطقه سوته پارک ملی صیدوای مهدیشهر جانمایی و نصب شد تا بخشی از نیاز آبی گونههای جانوری در فصل گرم سال تأمین شود.
وی افزود: یکی از مهمترین اهداف اجرای این طرح، تأمین آب مورد نیاز حیاتوحش در روزهای گرم تابستان است؛ موضوعی که نقش مؤثری در کاهش فشار ناشی از کمآبی بر زیستگاههای طبیعی و افزایش پایداری اکولوژیک منطقه دارد.
علیخانی تصریح کرد: حفظ و تقویت منابع آب در زیستگاههای حساس، از الزامات حفاظت مؤثر از گونههای جانوری به شمار میرود و اجرای چنین طرحهایی میتواند آثار ناشی از خشکی و کمآبی را در مناطق تحت مدیریت به حداقل برساند.
وی بیان کرد: تأمین مستمر آب برای حیاتوحش، علاوه بر حفظ امنیت زیستی گونهها، از جابهجایی غیرضروری جانوران جلوگیری کرده و احتمال نزدیک شدن آنها به روستاها و مناطق انسانی را نیز به شکل قابل توجهی کاهش میدهد.
علیخانی عنوان کرد: برنامه تأمین و پشتیبانی آبشخورهای پارک ملی صیدوا بهصورت مستمر ادامه خواهد داشت و اداره پارک با پایش مداوم وضعیت منابع آبی، اقدامات لازم را برای حفاظت از حیاتوحش و پایداری زیستگاههای طبیعی دنبال میکند.
تأمین آب پایدار برای حیاتوحش در شرایطی که ایران با تداوم خشکسالی، کاهش بارندگی و افزایش دمای هوا مواجه است، دیگر یک اقدام مقطعی یا خدماتی محسوب نمیشود، بلکه بخشی از راهبرد مدیریت پایدار زیستگاههای طبیعی به شمار میرود. کارشناسان محیط زیست بر این باورند که تنش آبی، یکی از مهمترین عوامل کاهش کیفیت زیستگاهها، افت جمعیت گونههای جانوری و افزایش جابهجایی حیاتوحش است؛ موضوعی که در نهایت احتمال ورود جانوران به مناطق مسکونی، مزارع و محورهای ارتباطی را افزایش داده و زمینه بروز تعارض میان انسان و حیاتوحش را فراهم میکند. از این رو، توسعه و تقویت آبشخورهای استاندارد در مناطق حفاظتشده، یکی از مؤثرترین راهکارهای پیشگیرانه برای کاهش این مخاطرات و حفظ تعادل اکولوژیک محسوب میشود.
پارک ملی صیدوا بهعنوان یکی از ارزشمندترین زیستگاههای طبیعی استان سمنان، زیستگاه گونههای شاخصی همچون پلنگ ایرانی، کل و بز، قوچ و میش، گرگ، کفتار، روباه و دهها گونه پرنده است و حفاظت از این سرمایه ملی، مستلزم تأمین نیازهای اساسی گونههای جانوری، بهویژه دسترسی پایدار به منابع آب است. تجربه مدیریت مناطق حفاظتشده در ایران و جهان نیز نشان میدهد ایجاد و نگهداری آبشخورهای مناسب، علاوه بر کاهش فشار ناشی از خشکسالی، موجب کاهش استرس جانوران، جلوگیری از مهاجرت اجباری، افزایش امنیت زیستی، بهبود شرایط زادآوری و حفظ پایداری اکوسیستم میشود.
در همین چارچوب، نصب آبشخور جدید در پارک ملی صیدوا را میتوان اقدامی هدفمند و آیندهنگر در مسیر حفاظت از تنوع زیستی ارزیابی کرد؛ اقدامی که در صورت تداوم همراه با پایش مستمر منابع آب، نگهداری اصولی آبشخورها، بهرهگیری از فناوریهای نوین و مشارکت جوامع محلی، میتواند آثار خشکسالی بر زیستگاههای طبیعی را کاهش داده و ضمن جلوگیری از نزدیک شدن حیاتوحش به مناطق انسانی، امنیت زیستی گونههای ارزشمند این پارک ملی را ارتقا دهد. استمرار چنین برنامههایی، علاوه بر حفظ سرمایههای طبیعی استان سمنان، زمینه پایداری اکوسیستمها و انتقال این میراث ارزشمند به نسلهای آینده را نیز فراهم خواهد کرد.
