تغییری که از کلاس درس آغاز میشود
به گزارش خبرگزاری برنا، صدای تشویق فوتبالیستهای قدیمی و هنرمندان درهم آمیخته است. توپ روی نقطه پنالتی قرار گرفته و چند دقیقه بعد، کودکان در کنار چهرههای شناختهشده فوتبال و هنر، خاطره میسازند. اینجا اما روایت یک مسابقه فوتبال نیست. روایت تغییری است از «جمعآوری و نگهداری» کودکان کار به «توانمندسازی». رویکردی که قرار است به جای مقابله با پیامدها، چرخه تولید کودک کار را متوقف کند.
تغییر مسیر از خیابان به فرصت
عصر سهشنبه، جمعی از خبرنگاران، ورزشکاران و هنرمندان از نخستین پردیس توانمندسازی کودکان کار و خیابان بازدید کردند؛ «سرزمین رویش»، مجموعهای که در زمینی ۱۷ هزار متر مربعی و با مشارکت خیران شکل گرفته تا مسیر زندگی این کودکان را تغییر دهد.
هنوز وارد ساختمان نشدهایم که اولین تفاوت خود را نشان میدهد. اینجا خبری از کلاسهای چهار دیواری و ردیفهای منظم نیمکت نیست. همه کلاسها در یک فضای بزرگ و مشترک برگزار میشوند و تنها پردههای زردرنگ، مرز میان کلاسها را مشخص کردهاند. دانشآموزان دور هم مینشینند و معلم در میان آنها قرار میگیرد. آموزش با پرسش، گفتوگو و مشارکت پیش میرود، نه با حفظ کردن و تکرار. مسئولان مجموعه میگویند برای طراحی این پردیس، مدلهای آموزشی روز دنیا بررسی شده و تلاش کردهاند فضایی متناسب با نیازها و علایق کودکان ایجاد کنند. حتی در طراحی بخشهایی از مجموعه، از خود کودکان هم نظر خواستهاند. اکنون روزانه حدود ۲۴۰ کودک در دو شیفت صبح و عصر در این مرکز آموزش میبینند.
چند قدم آنطرفتر، بوی چوب فضای کارگاه را پر کرده است. چند نوجوان با تمرکز مشغول ساخت محصولات چوبی هستند؛ بعضی سنباده میزنند و برخی قطعات را کنار هم قرار میدهند. اینجا فقط کار با ابزار آموزش داده نمیشود. قرار است مهارتی آموخته شود که بتواند در آینده جای خیابان را بگیرد.
مدرسهای که به سراغ کودکان میرود
متفاوتترین بخش مجموعه، اتوبوسی است که در گوشه محوطه پارک شده است. «جابزی»، از بیرون شبیه یک اتوبوس معمولی است، اما داخل آن به یک کلاس درس سیار تبدیل شده است. این کلاس به چهارراهها، کورهپزخانهها و کارگاههای زیرزمینی میرود، جایی که بسیاری از کودکان کار امکان حضور مستمر در مدرسه را ندارند. آنها یک روز در میان و در دورههای ۴۵ دقیقهای، آموزشهای پایه و مهارتی دریافت میکنند.
شکستن چرخه بازتولید کودک کار
در حاشیه ابن بازدید، سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، از تغییر مسیری میگوید که سالهاست در مواجهه با کودکان کار و خیابان دنبال میشود؛ مسیری که از «جمعآوری» و «نگهداری» فاصله گرفته و به سمت «توانمندسازی» حرکت کرده است. او با اشاره به اینکه در دهههای ۶۰ و ۷۰، سیاست غالب درباره کودکان کار، جمعآوری آنها از سطح خیابان و انتقال به مراکز شبانهروزی بود، توضیح میدهد که آن رویکرد بیشتر بر تأمین سرپناه و نیازهای اولیه کودکان تمرکز داشت. به گفته حسینی، تجربه سالهای گذشته نشان داد که حل مسئله کودکان کار تنها با دور کردن آنها از خیابان امکانپذیر نیست و نیازمند ایجاد مسیری برای آموزش، رشد مهارتها و بازگشت مؤثر آنها به جامعه است. رئیس سازمان بهزیستی تأکید میکند که در رویکرد جدید، کودک پس از شناسایی وارد چرخهای از آموزش، مهارتآموزی و آمادهسازی برای ورود به بازار کار میشود؛ چرخهای که قرار است به جای حذف یک کودک از فضای خیابان، فرصت ساختن آیندهای متفاوت را برای او فراهم کند. حسینی معتقد است ساماندهی کودکان کار زمانی معنا پیدا میکند که از مرحله شناسایی و حمایت اولیه فراتر برود و به ایجاد یک زنجیره کامل از آموزش، مهارت، اشتغال، تولید و عرضه محصولات برسد؛ زنجیرهای که بتواند به جای تکرار چرخه آسیب، مسیر توانمند شدن کودکان را هموار کند. او در عین حال تأکید میکند که حضور کودکان در خیابان همچنان یک مسئله اجتماعی است و خدمات حمایتی برای این گروه ادامه دارد، اما نگاه امروز بهزیستی دیگر بر نگهداری صرف استوار نیست و تلاش میکند کودکان کار را از موقعیت آسیب به سمت فرصت و توانمندی هدایت کند.
همین نگاه را میتوان در سخنان مهسا ایمانی، عضو هیئتمدیره صبح رویش، نیز دید. او میگوید هدف این مجموعه از ابتدا توزیع غذا و لباس یا انجام اقدامات مقطعی نبوده، بلکه تلاش کردهاند ریشههای شکلگیری کودک کار را شناسایی کنند. به گفته او، مهمترین مأموریت این مجموعه، شکستن چرخه بازتولید کودک کار است، چرخهای که اگر متوقف نشود، کودکی که امروز به دلیل فقر و آسیبهای اجتماعی وارد بازار کار شده، فردا ممکن است همان سرنوشت را برای فرزندانش تکرار کند. ایمانی برای توضیح این موضوع، از نوجوانی به نام «بهرام» مثال میزند؛ نوجوانی که پس از یادگیری نجاری، سفارش کار گرفت و با کمک خیران صاحب ابزار شد، اما مدتی بعد ابزارهایش را فروخت و یک موتورسیکلت خرید. تجربهای که نشان داد آموزش یک مهارت به تنهایی کافی نیست و کودکان باید مدیریت درآمد، مسئولیتپذیری و برنامهریزی برای آینده را نیز بیاموزند. همین تجربه، به راهاندازی مرکز «رشد» انجامید؛ مرکزی که کودکان را پس از پایان دورههای مهارتآموزی نیز همراهی میکند تا به اشتغال پایدار برسند و دوباره به خیابان بازنگردند.
آیندهای که در کلاس درس ساخته میشود
در پایان بازدید، چهرههایی چون فرشاد پیوس، حسن روشن، حمیدرضا درخشان، فرهاد کاظمی، داوود مهابادی، شهرام لاسمی، بهمن دان و جمعی دیگر از ورزشکاران و هنرمندان کنار کودکان ایستادند و مسابقه پنالتی نمادینی برگزار شد. مسابقهای که بیش از نتیجه، پیامش اهمیت داشت. اینکه اگر فرصت آموزش، مهارت و حمایت فراهم شود، شاید آینده این کودکان دیگر در خیابان رقم نخورد، در کلاس درس، کارگاههای مهارتآموزی و محیطهای امن ساخته شود.
انتهای پیام/
