تشخیص بهموقع، مهمترین گام در پیشگیری از عوارض کمشنوایی
نادر صاکی، فوقتخصص جراحی گوش و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: بسیاری تصور میکنند شنوایی تنها به شنیدن صدا محدود میشود، در حالی که شنوایی با یادگیری، ارتباطات خانوادگی و اجتماعی، اشتغال و در نهایت کیفیت زندگی ارتباط مستقیم دارد. از این رو، شنوایی زیربنای بسیاری از ابعاد زندگی انسان است و مراقبت از آن اهمیت ویژهای دارد.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز با اشاره به پیشرفتهای حوزه تشخیص و درمان اختلالات شنوایی در کشور و استان خوزستان، اظهار داشت: این ظرفیتها زمانی اثربخش خواهند بود که بهموقع مورد استفاده قرار گیرند. یکی از مهمترین اقدامات در این زمینه، اجرای برنامه ملی غربالگری شنوایی نوزادان است. پیش از راهاندازی مرکز کاشت حلزون شنوایی خوزستان که تنها مرکز ارائهدهنده این خدمات در جنوب غرب کشور به شمار میرود، میزان غربالگری نوزادان حدود ۷۴ درصد بود و از هر ۱۰ تولد، حدود سه نوزاد کمشنوا یا ناشنوا تشخیص داده میشدند. به همین منظور، با همکاری شنواییشناسان، سازمان بهزیستی، دانشگاه علوم پزشکی و مرکز کاشت حلزون شنوایی، برنامه ملی غربالگری شنوایی به اجرا در آمد.
صاکی افزود: در فاصله سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲، میزان پوشش غربالگری از ۷۴ درصد به ۹۶ درصد افزایش یافت، بهطوریکه امروز تقریباً تمامی نوزادان مبتلا به مشکلات شنوایی در بدو تولد شناسایی میشوند. هنر جامعه پزشکی آن است که مداخلات درمانی پیش از ششماهگی انجام شود تا کودک بتواند همزمان با همسالان خود مهارت گفتار را کسب کند. برای رسیدن به این هدف، باید از تمامی ابزارهای درمانی، از سادهترین تا پیشرفتهترین ابزار استفاده شود.
این فوقتخصص جراحی گوش در خصوص اهمیت استفاده از سمعک در کودکان کمشنوا و نقش آن در موفقیت درمانهای بعدی، اظهار داشت: سمعک بهترین ابزار برای دریافت صدا و تقویت مسیر شنوایی است. اما بسیاری از والدین میپرسند چرا پیش از انجام کاشت حلزون برای کودک سمعک تجویز میشود؟؛ پاسخ این است که در قشر خاکستری مغز، نواحی ویژهای برای پردازش صدا و گفتار وجود دارد که تغذیه آنها از طریق دریافت صدا انجام میشود؛ بنابراین استفاده از سمعک تا زمان انجام جراحی، به آمادهسازی این بستر عصبی کمک میکند تا پس از کاشت حلزون شنوایی، توانایی گفتار به بهترین نحو شکل بگیرد.
رئیس مرکز کاشت حلزون شنوایی خوزستان با اشاره به نقش ژنتیک در بروز اختلالات شنوایی گفت: امروز امکان انجام آزمونهای پیشرفته ژنتیک در استان و کشور فراهم شده است و بخشی از هزینه این آزمایشها با حمایت سازمان بهزیستی و همچنین بنیاد خیریه «بخشش» تأمین میشود. با توجه به اینکه بیش از ۵۰ درصد عوامل بروز اختلالات شنوایی منشأ ژنتیکی دارند، زمانی که یک خانواده دارای فرزند ناشنوا باشد، انجام آزمایشهای ژنتیک میتواند در پیشگیری از تولد فرزند ناشنوای بعدی نقش مؤثری داشته باشد.
صاکی پیشرفت در حوزه تصویربرداری را یکی دیگر از عوامل مهم توسعه درمانهای نوین اختلالات شنوایی دانست و اظهار کرد: هماکنون پیشرفتهترین دستگاههای تصویربرداری در استان خوزستان وجود دارد که امکان مشاهده کانالهای بسیار ظریف حلزون گوش را فراهم میکند و جراحان میتوانند با بهرهگیری از این امکانات، عملهای پیچیده و پیشرفتهای را با دقت بیشتری انجام دهند.
وی با اشاره به عملکرد مرکز کاشت حلزون شنوایی خوزستان گفت: طی ۱۰ سال گذشته بیش از یک هزار و ۶۰۰ عمل کاشت حلزون شنوایی در استان انجام شده است که بیش از ۹۰۰ نفر از این افراد، کودکانی هستند که اکنون در مدارس عادی مشغول به تحصیلاند. این موضوع نشان میدهد جمعیت دانشآموزان ناشنوا در مدارس استثنایی کاهش یافته و این کودکان تفاوتی با همسالان شنوا ندارند.
مدیر گروه گوش، حلق و بینی و جراحی سر و گردن دانشگاه علوم پزشکی اهواز تصریح کرد: در سالهای اخیر نیز دستاوردهای بسیار ارزشمندی در حوزه درمان کمشنوایی و ناشنوایی در کشور و استان خوزستان حاصل شده است و خوشبختانه خدمات مربوط به این درمانها تحت پوشش مناسبی قرار دارند. این خدمات بهصورت رایگان ارائه میشوند و تمامی مراحل درمان در بیمارستانهای دولتی و محیط دانشگاهی انجام میشود؛ جراحی، بستری و حتی پروتز کاشت حلزون برای بیماران رایگان است، در حالی که ارزش این پروتزها حدود ۱۵ هزار دلار است و دولت هزینه آن را تقبل میکند. البته انتظار میرود افرادی که تحت عمل کاشت حلزون قرار میگیرند، از این وسیله بهخوبی مراقبت کنند، زیرا قرار است سالهای طولانی از آن استفاده کنند.
استاد تمام گروه گوش، حلق و بینی و جراحی سر و گردن دانشگاه علوم پزشکی اهواز بیان کرد: در سالهای ابتدایی راهاندازی مرکز، بیشتر کودکان بالای هفت یا هشت سال تحت عمل کاشت حلزون قرار میگرفتند، اما امروز اغلب بیماران زیر یک سال سن دارند و این موضوع نشان میدهد به استانداردهای جهانی در زمینه تشخیص و درمان بهموقع نزدیک شدهایم.
صاکی ادامه داد: خوشبختانه با پیشرفتهای علمی، بهویژه در حوزه کاشت حلزون شنوایی، دیگر محدودیت سنی برای انجام این جراحی وجود ندارد و تاکنون افراد بالای ۶۰ سال نیز با موفقیت تحت عمل کاشت حلزون قرار گرفته و توانایی شنیدن را بازیافتهاند.
وی با اشاره به پدیده پیرگوشی اظهار داشت: معمولاً پس از ۶۰ سالگی، عملکرد سیستم شنوایی بهتدریج کاهش مییابد. افزایش صدای تلویزیون، نزدیک شدن بیش از حد به آن یا دشواری در برقراری ارتباط، از نشانههایی است که باید جدی گرفته شود.
این فوقتخصص جراحی گوش با بیان اینکه اختلالات شنوایی در هر سنی با انجام یک آزمون ساده شنواییسنجی (ادیومتری) قابل تشخیص است، گفت: افراد کمشنوا معمولاً بهتدریج دچار انزوا میشوند، آرام صحبت میکنند و در برقراری ارتباط با دیگران دچار مشکل هستند؛ در نتیجه به مرور از حضور فعال در جامعه فاصله میگیرند؛ بنابراین، بروز این شرایط در افراد باید از سوی خانواده مورد توجه قرار گیرد.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز با تأکید بر اهمیت غربالگری شنوایی نوزادان افزود: نباید منتظر رسیدن کودک به سن تکلم ماند تا در صورت صحبت نکردن، احتمال اختلال شنوایی مطرح شود. همانگونه که برای واکسیناسیون کارت سلامت وجود دارد، برای شنوایی نیز برنامه سنجش طراحی شده است و نوزادان هنگام ترخیص از بیمارستان یا در نخستین مراجعه به مرکز بهداشت برای دریافت واکسن، تحت غربالگری شنوایی قرار میگیرند. همواره این فرآیند با همکاری معاونتهای بهداشت و درمان دانشگاه مدیریت میشود تا تمامی افراد نیازمند خدمات کاشت حلزون، شناسایی و تحت پوشش قرار گیرند.
وی با اشاره به یکی از باورهای نادرست رایج در جامعه گفت: برخی خانوادهها تصور میکنند باید منتظر ماند تا کودک زبان باز کند و اگر صحبت نکرد، او را نزد پزشک برد. این در حالی است که سن طلایی کاشت حلزون زیر دو سال است و تشخیص باید از همان ماههای نخست تولد انجام شود. تأکید ما بر این است که مداخله درمانی پیش از ششماهگی انجام شود، زیرا بهترین نتایج درمانی در این بازه زمانی حاصل میشود.
صاکی در ادامه با ارائه توصیههایی برای حفظ سلامت شنوایی اظهار کرد: استفاده از گوشپاککن به هیچ عنوان توصیه نمیشود، زیرا گوش بهطور طبیعی خودپاکسازی میشود و تنها در صورت نیاز و با تشخیص پزشک باید از این وسیله استفاده کرد. همچنین افرادی که از هدفون استفاده میکنند، نباید آن را به طور کامل در گوش فرو کنند و همچنین بیش از ۶۰ دقیقه بهطور مداوم از آن استفاده نکنند؛ اصلی که با عنوان قانون «۶۰-۶۰» شناخته میشود و رعایت آن از آسیب تدریجی شنوایی جلوگیری میکند.
وی با تأکید بر ضرورت درمان سریع عفونتهای گوش، بهویژه در بیماران مبتلا به دیابت، گفت: این بیماران بیش از دیگران در معرض عفونتهای شدید گوش قرار دارند و در بسیاری از موارد درمان آنها تنها با داروهای خوراکی امکانپذیر نیست و نیازمند بستری و درمان تخصصی در بیمارستان هستند. گاهی روند درمان این عفونتها تا شش ماه نیز به طول میانجامد، بنابراین تأخیر در تشخیص و درمان میتواند عوارض جدی به همراه داشته باشد.
صاکی در پایان خاطرنشان کرد: تأخیر در درمان علاوه بر تحمیل هزینههای اقتصادی به خانوادهها، میتواند عوارض جبرانناپذیری از جمله فلج عصب صورت، اختلال در عصب بلع و سایر مشکلات جدی را برای بیمار ایجاد کند؛ در حالی که اگر بیماری در همان مراحل اولیه تشخیص داده شود، درمان بهموقع امکان بازگشت سریع فرد به زندگی عادی را فراهم خواهد کرد.
انتهای پیام/
