تصمیمگیری بهموقع، عدالت و خرد جمعی؛ سه اصل مدیریت در آموزشوپرورش
به گزارش خبرنگار اجتماعی برنا، علیرضا کاظمی، وزیر آموزشوپرورش، در سیونهمین اجلاس مدیران و رؤسای آموزشوپرورش کشور، با تأکید بر ضرورت اتکای مدیران به خداوند در مسیر خدمت، اظهار کرد: نخستین اصل در مدیریت، ایمان و توکل به خداوند است و مدیران نباید برای جلب رضایت افراد، از مسیر خدمت و اصول نظام فاصله بگیرند.
وی با بیان اینکه مسئولیتهای مدیریتی ماندگار نیستند، افزود: دوره مدیریت من و شما بهسرعت سپری میشود و افراد زیادی در جایگاههای مدیریتی آمده و رفتهاند؛ بنابراین آنچه اهمیت دارد، عملکردی است که در پیشگاه خداوند ارائه میکنیم. نباید برای ماندن در یک جایگاه، خداوند را فراموش کنیم یا به افراد متوسل شویم.
کاظمی ادامه داد: باید از خداوند بخواهیم تا زمانی که حضورمان برای نظام مفید است، امکان خدمت داشته باشیم و هر زمان که وجودمان برای نظام و آرمانهای شهدا مضر بود، خودمان کنار برویم.
وزیر آموزشوپرورش با تأکید بر ضرورت حفظ عزت و استقلال این وزارتخانه گفت: برای ماندن در جایگاههای مدیریتی نباید چیزی جز عزت و استقلال آموزشوپرورش را قربانی کنیم. تلاش من این است که آموزشوپرورش را از سیاستزدگی، سلیقهگرایی، حزبگرایی و جناحگرایی دور کنیم و در مسیر دولت چهاردهم، نظام جمهوری اسلامی ایران و ولایت فقیه حرکت کنیم.
وی «قدرت تصمیمگیری، عدالت در تصمیمگیری و سرعت در تصمیمگیری» را از مهمترین شاخصههای مدیران دانست و اظهار کرد: مدیر باید پیش از آنکه مسئلهای به بحران تبدیل شود، تصمیم بگیرد و در نهایت تصمیمی درست و عادلانه اتخاذ کند.
کاظمی با اشاره به تجربه تصمیمگیری درباره امتحانات در شرایط جنگی، افزود: در آن مقطع، برای موضوعی که دو ماه بعد با آن مواجه بودیم، از قبل تصمیمگیری کردیم. هر شب جلسه برگزار شد، تصمیم گرفتیم و پای تصمیم خود ایستادیم. این تجربه نشان میدهد که مدیر باید توان تصمیمگیری در زمان مناسب را داشته باشد.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از خرد جمعی گفت: باید بهموقع، با خرد جمعی و درست تصمیم بگیریم. مشورت، خردورزی، مشارکتپذیری و مشارکتجویی از اصول مدیریت صحیح است و نگاه ما به مدیریت باید مبتنی بر مشارکت باشد.
کاظمی همچنین حفظ کرامت نیروی انسانی را یکی از اولویتهای مدیریتی دانست و اظهار کرد: حتی یک نفر از همکاران نباید ضایع شود. مدیر بدون نیروی انسانی و بدون استفاده از توانمندی افراد، مدیر نیست و نمیتواند اهداف مجموعه را محقق کند.
وی بر ضرورت شفافیت در تقسیم کار تأکید کرد و گفت: وظایف باید از ابتدا بهصورت روشن میان مدیران، معاونان و بخشهای مختلف تقسیم شود و برای هر شاخص نیز مسئول مشخصی وجود داشته باشد. تشکیل کارگروهها و تعیین دقیق مسئولیتها، مسیر اجرای برنامهها را روشن میکند.
وزیر آموزشوپرورش «انسجام فرهنگی» را مهمترین سرمایه یک دستگاه دانست و افزود: انسجام به معنای درک مشترک از اهداف، برنامهها، روشها، ابزارها و مسیر حرکت است و نتیجه آن شکلگیری کار تیمی خواهد بود.
کاظمی تصریح کرد: کار تیمی به معنای کنار هم قرار دادن دوستان، رفقا یا همحزبیها نیست؛ بلکه هر فرد باید بر اساس توانمندی و شایستگی خود در جایگاهی قرار گیرد که بتواند بیشترین اثرگذاری را داشته باشد.
وی در ادامه با اشاره به جایگاه روابط عمومی در مدیریت امروز گفت: روابط عمومی دیگر صرفاً ارائه خبر نیست؛ بلکه تحلیل درست، ایجاد حلقه اتصال میان سیستم و ذینفعان، اقناعسازی، پاسخگویی، مطالبهگری و تبیین دستاوردها نیز از وظایف مهم این حوزه است.
کاظمی بر ضرورت تقویت روابط عمومی در آموزشوپرورش تأکید کرد و افزود: در این حوزه ظرفیت زیادی وجود دارد و باید از این ظرفیت برای ارتباط مؤثرتر با جامعه و ذینفعان استفاده کنیم.
وی «کنترل خشم و قدرت حل تعارض» را از دیگر الزامات مدیریت برشمرد و گفت: تعارضات درونسیستمی و برونسیستمی میتواند به مجموعهها آسیب بزند و حتی موجب فروپاشی یک سیستم شود؛ بنابراین مدیران باید توانایی پیشگیری و حل تعارض را داشته باشند.
کاظمی خطاب به معاونان و مدیران کل تأکید کرد: معاونان و مدیران کل باید همافزا باشند و تعارضات را حل کنند. برخورد و حذف افراد، بدترین مدل برای حل تعارض است.
وی افزود: مدیران باید بخشی از ظرفیت کاری خود را به پیشگیری و حل تعارضات اختصاص دهند، چراکه مدیری که نمیتواند تعارضات درون سیستمی خود را مدیریت کند، در سایر حوزههای مدیریتی نیز موفق نخواهد بود.
وزیر آموزشوپرورش با تأکید بر ضرورت مقابله با فساد و سوءاستفادههای احتمالی گفت: مدیران باید نسبت به فساد و سوءاستفادههای مشخص حساس باشند و اجازه ندهند چنین مسائلی به مجموعه مدیریتی و اعتماد موجود در آموزشوپرورش آسیب وارد کند.
کاظمی اظهار کرد: تمام برنامه ما برای اجرای سند تحول بنیادین در مدرسه است و مهمترین برنامهای که دنبال میکنیم، اجرای این سند در سطح مدرسه است. در آینده نزدیک بهطور کامل از سامانه الگوی مدرسه تراز و همچنین سامانه جامع نظام برنامهریزی مبتنی بر سند تحول رونمایی خواهیم کرد.
کاظمی با اشاره به برنامههای وزارت آموزش و پرورش در حوزه کیفیتبخشی ادامه داد: استفاده از هوش مصنوعی در کلاس درس، تجهیز کلاسهای درس به فناوریهای جدید و توسعه تربیت بدنی مدرسه با رویکرد سختافزاری و نرمافزاری از دیگر برنامههای ماست.
وی گفت: در حوزه پرورشی، فعالیتهای نرمافزاری در مدارس در حال رقم زدن اتفاقات خوبی است و بهبود فضاهای پرورشی و برگزاری رویدادها نیز در دستور کار قرار دارد. نشاطآفرینی در فضای کلاس و مدرسه و ایجاد محیط مثبت یادگیری نیز از جمله فعالیتهای خلاقانهای است که باید با جدیت دنبال شود.
کاظمی به موضوع بهبود معیشت معلمان اشاره کرد و افزود: بهبود معیشت معلمان از نظر حقوقی، خدمات رفاهی و پرداختهای بهموقع، یکی از مهمترین مؤلفههای کیفیتبخشی است و باید به آن توجه ویژه شود.
وی شایستهسالاری در انتصاب مدیران مدارس را یکی دیگر از مؤلفههای کیفیتبخشی دانست و گفت: مدیر، مهمترین عنصر کیفیتبخشی در مدرسه است. اعتماد معلم و سایر مؤلفهها میتواند در وجود یک مدیر خوب کنار هم قرار گیرد تا یک مدرسه خوب و در نهایت مدرسه تراز سند تحول بنیادین به جامعه ارائه شود.
کاظمی ادامه داد: درجهبندی و سطحبندی مدارس و برقراری نظام دقیق تشویق و تنبیه نیز در دستور کار قرار دارد، هرچند در این زمینه مسیر طولانی در پیش داریم.
وی با اشاره به ضرورت تقویت هویت ایرانی ـ اسلامی در مدارس اظهار کرد: پس از شهادت رهبر عزیزمان و اتفاقات عجیبی که بر کشور ما عارض شد، فصل جدیدی از مسئولیت نظام تعلیم و تربیت رقم خورده است و باید نسبت خودمان را با این فصل جدید مشخص کنیم.
کاظمی افزود: باید نسبت خودمان را با فصل جدید نظام، انقلاب، مردم و فضای تربیتی کلان کشور روشن کنیم. تعلق به هویت ملی و دینی و تقویت نمادهای ملی مانند پرچم، سرزمین، جغرافیای ایران و زبان فارسی باید بهعنوان بخشی از برنامههای ما در مدرسه مورد توجه قرار گیرد.
وی تصریح کرد: باید این مفاهیم از در و دیوار مدرسه و کلاس نمایان باشد. این مسئولیت در حوزه پرورشی است و باید از ظرفیت تشکلها استفاده شود؛ زیرا این موضوع از مسئولیتهای اصلی تشکلهای دانشآموزی است.
کاظمی با اشاره به ضرورت توسعه و ترویج ارزشهای دینی و انقلابی گفت: ما میراثدار خون هزاران شهید هستیم و امروز قدرت نظام جمهوری اسلامی ایران در این حوزه نیز معنا پیدا میکند. هویت ایرانی ـ اسلامی ایران مدیون این نگاه است.
وی ارتباط مؤثر با بدنه آموزش و پرورش و اخلاق گفتگو با مخاطبان را مورد تأکید قرار داد و گفت: باید ارتباط پیوسته خودمان را با خیرین، که بهترین سرمایههای این کشور هستند، معلمان، دانشآموزان، خدمتگزاران و مدیران حفظ کنیم و این ارتباط باید بهصورت مرتب و زنجیرهای ادامه داشته باشد تا بتوانیم مسائل و مشکلات را شناسایی و حل کنیم.
کاظمی همچنین بر شایستهسالاری و سپردن مسئولیتها به افراد دارای صلاحیت تأکید کرد و افزود: این موضوع زمانی ارزش دارد که صلاحیتهای لازم برای پذیرش مسئولیت وجود داشته باشد. باید مراقب باشیم که این موضوع به یکی از آسیبهای جدی نظام تربیتی تبدیل نشود.
وی ادامه داد: اصل امیدآفرینی و پرهیز از سیاهنمایی باید مورد توجه باشد. یکی از بالاترین ویژگیهای رهبر شهید ما این بود که در اوج بحرانها و سختیها، امیدآفرینی میکرد و دستیابی به قله و آینده روشن را به ما نشان میداد.
کاظمی با انتقاد از برخی مطالب منتشرشده در فضای مجازی اظهار کرد: با وجود همه خدماتی که دولت و نظام تعلیم و تربیت انجام دادهاند، برخی در فضای مجازی صرفاً نیمه خالی لیوان را میبینند. این به معنای آن نیست که نباید اشکالات، ایرادات و انتقادات را مطرح کنیم، اما باید نیمه پر لیوان و دستاوردها را نیز ببینیم و قدر آنها را بدانیم.
وی گفت: نمیگویم در طول ۴۳ سال گذشته بهترین دوران آموزش و پرورش را داشتهایم، اما در دوره اخیر رتبهبندی معلمان تصویب و اجرا شد و ۳۳۰ هزار حکم معلمان صادر شد.
کاظمی افزود: خلق منابع و تشکیل کارگروه اقتصادی برای اقتصاد آموزش و پرورش نیز در شرایطی انجام شده که کشور در یکی از سختترین شرایط خود قرار دارد. هزاران همت به این دستگاه بزرگ کمک شده و صدها مسئله و چالش حل شده است.
وی با اشاره به برخی اقدامات انجامشده ادامه داد: کجا میتوانستیم یک و نیم همت برای سرور شاد اختصاص دهیم؟ کجا میتوانستیم سه همت، سه و نیم همت و حتی چهار تا پنج همت برای توسعه سرور شاد اختصاص دهیم؟ کجا میتوانستیم ۱۰ هزار مدرسه و ۱۰ هزار کلاس درس را هوشمند کنیم؟ کجا میتوانستیم ۲۳ هزار کلاس درس بسازیم و کجا میتوانستیم ۵۰ همت برای اقدامات مختلف اختصاص دهیم؟
کاظمی افزود: این موارد را باید بیان کنیم. هر مقدار که در منابع انسانی صرفهجویی کنیم، منابع قابل توجهی برای آموزش و پرورش ایجاد میشود. اگر بخواهم این رقم را با بودجههای دستگاهها مقایسه کنم، عدد بسیار قابل توجهی است.
وی با قدردانی از سازمان برنامه و بودجه و تیم مدیریتی حوزه مالی آموزش و پرورش گفت: این تعامل درست بین دستگاهها و مدیریت خوب معاونت اداری و مالی و تیم مدیریتی مالی، در یک تیم منسجم و هماهنگ در حوزه بودجه، نیروی انسانی و منابع مالی شکل گرفته است.
کاظمی مسئلهمحوری را یکی دیگر از رویکردهای مدیریتی خود عنوان کرد و گفت: زیستبوم شناسایی نظام مسائل از مدیران و اعضای شورای معاونان مطالبه من است. هر مدیر باید اولویتبندی کند و بگوید در دوران مدیریت خود کدام دو مسئله را حل خواهد کرد.
وی افزود: باید برای حل مسائل برنامهریزی کنیم؛ مسئله را شناسایی و صورتبندی کنیم، راهحل ارائه دهیم، تقسیم کار کنیم و سپس مسئله را حل کنیم. هیچ مسئلهای وجود ندارد که راهحل نداشته باشد.
کاظمی با اشاره به پنج چالش و مسئله بزرگ آموزش و پرورش که به گفته وی در سالهای اخیر حل شده است، گفت: برای شکاف معیشتی معلمان نیز برنامه داریم و بخشی از این برنامهها در همین همایش توسط مسئولان مختلف مطرح خواهد شد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به رؤسای آموزش و پرورش شهرستانها و مناطق اظهار کرد: مخاطبان اصلی این اجلاس، رؤسای آموزش و پرورش شهرستانها و مناطق هستند. ما با مدیران کل جلسات متعددی داریم، اما امروز مخاطبان اصلی این اجلاس ۷۵۰ رئیس آموزش و پرورش هستند.
کاظمی تأکید کرد: ما هیچ برنامهای جز تحقق سند تحول بنیادین نداریم. این تنها برنامه محوری وزارت آموزش و پرورش است و به هیچ چیز جز آن فکر نمیکنیم. سند تحول، میثاق ملی ما با امام، شهیدان، مردم، دولت و مجلس است.
وی ادامه داد: تمام هم و غم وزارت آموزش و پرورش این است که همه برنامهها ذیل سند تحول بنیادین تعریف شود. ما معتقدیم برنامه هفتم نیز در راستای سند تحول تنظیم شده و سند نیز در راستای فرمایشات مقام معظم رهبری و شهیدان تنظیم شده است.
کاظمی با اشاره به ضرورت تدوین منظومه فکری رهبر شهید گفت: باید این منظومه فکری تدوین، ابلاغ و راهکارهای آن ارائه شود و منویات مربوط به آن در بدنه برنامههای آموزش و پرورش تنظیم شود.
وی روح حاکم بر سند تحول بنیادین را سه سیاست کیفیت، عدالت و هویت عنوان کرد و افزود: روح حاکم بر سند تحول بنیادین همین سه موضوع است و کیفیت، عدالت و هویت، مأموریت مشترک معاونتهای آموزشی، پرورشی و تربیت بدنی هستند.
کاظمی با تشریح برنامههای آموزش و پرورش در حوزه عدالت گفت: عدالت، محور برنامههای ماست. افزایش پوشش تحصیلی، توجه به مناطق محروم، توجه ویژه به مدارس عشایری، اصل قرار دادن دوره ابتدایی و مدارس شبانهروزی، مدارس استثنایی و سمپاد در مناطق محروم، توسعه هنرستانها و رشتههای مهارتی، توجه به هدایت تحصیلی، شناسایی و کاهش بازماندگی از تحصیل، کنترل و کاهش آسیبهای اجتماعی، دسترسی به فناوریها و منابع یادگیری برتر و اساتید برتر برای همه دانشآموزان، از جمله برنامههای این حوزه است.
وی ادامه داد: پویش علمی، پویش جهاد علمی و مدرسه ماندگار البرز، برخورداری از معلمان باانگیزه و توانمند، حل معیشت معلمان، توسعه و بهبود فضا، تجهیزات و فناوریهای نوین کلاس، بهویژه در مناطق برخوردار، افزایش پوشش پیشدبستانی بهعنوان یکی از ارکان مهم کیفیتبخشی آینده نظام جمهوری اسلامی ایران، تقویت دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه شهید رجایی، استخدام از مسیر دانشگاه، توزیع عادلانه منابع، امکانات و بودجه با رویکرد تبعیض مثبت و کاهش تنوع مدارس، از مهمترین برنامههای ما در حوزه عدالت آموزشی است.
کاظمی تأکید کرد: تنوع مدارس نباید به عاملی برای ایجاد بیعدالتی تبدیل شود و عدالت باید اصل قرار گیرد.
تحول در فرایند یاددهی و یادگیری و توانمندسازی معلمان وی کیفیت را مهمترین سیاست و برنامه سند تحول بنیادین دانست و گفت: در حوزه کیفیت، تحول در فرایند یاددهی و یادگیری، اصلاح و بهبود روشهای یاددهی و یادگیری، استفاده از روشهای فعال یادگیری و توانمندسازی حرفهای معلمان دنبال میشود.
کاظمی با اشاره به اجرای برنامههای توانمندسازی معلمان گفت: در حوزه آموزش و پرورش و تربیت بدنی، کار بزرگی انجام شده و صدها هزار معلم با یک روش جدید آموزش دیدهاند. شعار ما در این برنامه، «همآموزی، باهم و به همآمیزی» بود.
وی افزود: آموزش ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار دانشآموز و ۲۵۰ هزار معلم در حوزه هوش مصنوعی نیز انجام شد. موفقیت دانشآموزان جمهوری اسلامی ایران برای نخستینبار در المپیاد، محصول تدوین نقشه راه هوش مصنوعی و نتیجه سیاستگذاری درست در این حوزه است.
کاظمی تصریح کرد: البته ما با نقطه مطلوب فاصله زیادی داریم، اما باید این دستاوردها را نیز عرضه و بیان کنیم تا دیده شود چه اتفاقاتی در آموزش و پرورش رخ داده است.
وی اجرای الگوی مدرسه تراز را یکی از مهمترین برنامههای تحولآفرین وزارت آموزش و پرورش دانست و گفت: معتقدم شگفتانه نظام آموزش و پرورش در این دوره، همین موضوع است. امروز برش مدرسهای سند تحول بنیادین در سطح مدرسه و در قالب الگوی مدرسه تراز به بهترین شکل ممکن در حال اجراست.
کاظمی افزود: ما کیفیت را بدون توجه به قرآن و ارزشها نمیخواهیم. کیفیت را همراه با ارزشها میخواهیم. علم در غرب و شرق وجود دارد، اما ما علم عزتمندانه، علم همراه با کرامت و علمی متناسب با فرهنگ و سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی را میخواهیم.
وی زمینهسازی برای جهاد و مشارکتجویی و مشارکتپذیری دانشآموزان در همه سطوح مدرسه، معلم، شهر و سطح ملی را مورد تأکید قرار داد و گفت: این موضوع وظیفه تشکلهاست. هر دانشآموز باید حداقل در یک تشکل نقش داشته باشد و تنوع تشکلها در حوزههای علمی، فرهنگی، اجتماعی، ورزشی و سایر حوزهها میتواند ما را به این اهداف برساند.
کاظمی اظهار کرد: ما هویت یکپارچه ایرانی را میخواهیم و در کنار آن باید مسئولیت اجتماعی و نقشپذیری دانشآموزان در مسائل اجتماعی در همه سطوح تقویت شود.
وی با اشاره به برنامه مهارتآموزی دانشآموزان گفت: مهارتآموزی و توسعه مهارتهای شغلی، اجتماعی و ارتباطی از برنامههای مهم آموزش و پرورش است.
کاظمی ضمن قدردانی از مسئولان این حوزه افزود: برنامه «هر دانشآموز یک مهارت» دنبال میشود؛ به این معنا که هر سال و در هر پایه، یک مهارت به دانشآموز آموزش داده شود. مهارتهایی مانند ادب، نظم و احترام نیز در این برنامه مورد توجه قرار گرفته است.
وی همچنین تقویت روحیه ظلمستیزی، استکبارستیزی و عدالتخواهی را از شاخصههای مهم کیفیت در حوزه هویت ملی و ایرانی در نظام جمهوری اسلامی ایران عنوان کرد.
کاظمی در ادامه هشت برنامه تحولی آموزش و پرورش را برای دستیابی به سه سیاست کیفیت، عدالت و هویت تشریح کرد و گفت: برنامههای تحولی ما در هشت محور دنبال میشود.
وی نخستین محور را «تحول در فضا» و استانداردسازی فضا و تجهیزات عنوان کرد و افزود: دومین محور، تحول در برنامه درسی ملی است که درباره آن نیز توضیحات لازم ارائه خواهد شد.
کاظمی گفت: سومین محور، تحول در مدرسه و محیط یادگیری در قالب الگوی مدرسه تراز و محیط مثبت یادگیری است. چهارمین محور، تحول در ساختار نظام آموزش و پنجمین محور، تحول در ساختار سازمانی نظام تعلیم و تربیت است که در آینده نزدیک شاهد این تحول خواهیم بود.
وی ادامه داد: ششمین محور، تحول در منابع انسانی است که در این حوزه اتفاقات خوبی در حال رقم خوردن است و رویکردها هم از نظر کمیت و هم کیفیت در حال تغییر است.
کاظمی هفتمین محور را تحول در حکمرانی نظام آموزش و پرورش دانست و گفت: باید مدل حکمرانی آموزش و پرورش را تغییر دهیم؛ باید مدرسه را اصل قرار دهیم، به مدرسه اختیار بدهیم، بودجه کافی در اختیار مدرسه قرار دهیم و اجازه دهیم مدرسه محتوا و برنامه خود را تولید کند.
وی افزود: هنوز فرصت نکردهایم در این حوزه بهطور جدی بنشینیم و یک هسته فکری قوی و طرح مشخص ارائه کنیم، البته آقای دکتر امانی در این زمینه اقداماتی را دنبال میکنند.
کاظمی هشتمین محور را تحول در حوزه پرورشی و فرهنگی عنوان کرد و گفت: این موضوع یکی از مهمترین برنامههای ماست و در چهار محور دنبال میشود؛ اتصال برنامههای پرورشی و ورزشی به برنامه درسی، نقشپذیری دانشآموزان و زمینهسازی برای افزایش نقشپذیری و مشارکت آنان، ایجاد موقعیتهای متنوع تربیتی در مدرسه و خارج از مدرسه، نظام محتوا و فناوریها و مصرف فرهنگی متناسب با ذائقه دانشآموزان و همچنین توانمندسازی مربیان و مشاوران در حوزه تربیت بدنی و پرورشی.
کاظمی خاطر نشان کرد: امیدوارم مطالبی که مطرح شد مورد توجه دوستان قرار گیرد و انشاءالله بتوانیم از این برنامهها در مسیر تحقق سند تحول بنیادین و ارتقای کیفیت، عدالت و هویت در نظام تعلیم و تربیت استفاده کنیم.
انتهای پیام/
