پیرزادیان: گردشگری طبیعت نباید به بهرهبرداری بیضابطه تبدیل شود/ ضرورت اجرای طرح ملی ساماندهی گردشگری در عرصههای طبیعی
ابراهیم پیرزادیان، جانشین فرماندهی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در گفتوگو با برنا، گفت: توسعه گردشگری طبیعت میتواند فرصتی برای رونق اقتصادی جوامع محلی، توسعه گردشگری پایدار و افزایش ارتباط مردم با طبیعت باشد، اما استفاده از ظرفیتهای طبیعی باید در چارچوب ضوابط قانونی و با رعایت ملاحظات حفاظتی انجام شود.
وی با اشاره به افزایش حضور مسافران، تورهای طبیعتگردی و کمپهای گردشگری در فصول گرم سال افزود: در برخی مناطق ییلاقی، میانبندها، مراتع و جنگلهای کشور، کمپهای گردشگری بهصورت ثابت یا سیار و گاه شبانهروزی مستقر میشوند و با برپایی چادر، اسکان گردشگران، عرضه خدمات و برگزاری تورهای گروهی، از ظرفیت عرصههای ملی استفاده میکنند.
پیرزادیان ادامه داد: در چنین شرایطی باید میان «گردشگری مسئولانه» و «بهرهبرداری تجاری بدون ضابطه از منابع طبیعی» تفاوت قائل شد؛ چرا که عرصههای ملی ظرفیت مشخصی دارند و هر نوع استفاده گردشگری از آنها باید متناسب با ظرفیت برد، ضوابط قانونی و ملاحظات حفاظتی صورت گیرد.
نگرانی از تأمین سوخت کمپها از عرصههای طبیعی
جانشین فرماندهی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور یکی از نگرانیهای مهم در زمینه فعالیت کمپهای گردشگری را نحوه تأمین سوخت عنوان کرد و گفت: در برخی موارد، تأمین سوخت از داخل عرصههای طبیعی میتواند به سرشاخهکنی، بوتهکنی، شکستن درختچهها و جمعآوری هیزم منجر شود.
وی افزود: این مسئله بهویژه در مناطق خشک و شکننده میتواند پیامدهای تدریجی و قابل توجهی برای پوشش گیاهی، خاک و زیستگاههای طبیعی داشته باشد و در صورت تداوم، زمینه کاهش پوشش گیاهی و افزایش فرسایش خاک را فراهم کند.
پیرزادیان ادامه داد: ایجاد آتشهای متعدد در محل استقرار کمپها، رهاسازی زباله و پلاستیک، تخلیه فاضلاب، آلودگی منابع آب، ایجاد مسیرهای جدید برای تردد خودروها و تخریب پوشش گیاهی بر اثر استقرار طولانیمدت چادرها نیز از جمله مسائلی است که در ساماندهی گردشگری در عرصههای طبیعی باید مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت ایجاد بانک اطلاعاتی کمپهای گردشگری
وی بر ضرورت شناسایی و ثبت کمپهای گردشگری فعال در عرصههای ملی تأکید کرد و گفت: یگان حفاظت با همکاری معاونت امور جنگل، دفتر استعدادیابی سازمان و دستگاههای متولی گردشگری و محیط زیست میتواند نسبت به شناسایی، مکانیابی و ایجاد بانک اطلاعاتی این کمپها اقدام کند.
پیرزادیان اظهار کرد: در این بانک اطلاعاتی باید مشخصاتی مانند بهرهبردار، موقعیت جغرافیایی، مدت فعالیت، ظرفیت پذیرش گردشگر، تعداد چادرها، نحوه تأمین سوخت، وضعیت مدیریت پسماند و مجوزهای قانونی ثبت شود تا امکان پایش مستمر فعالیتها فراهم شود.
وی افزود: داشتن اطلاعات دقیق از محل استقرار و نحوه فعالیت کمپها، امکان برنامهریزی بهتر برای نظارت و پیشگیری از تخریب را فراهم میکند و میتواند به تفکیک فعالیتهای مجاز از فعالیتهایی که بدون ضابطه در عرصههای ملی انجام میشوند، کمک کند.
فعالیت تورگردانان نیازمند نظارت است
جانشین فرماندهی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور همچنین بر ضرورت ساماندهی فعالیت لیدرها، تورگردانان و آژانسهایی که به شکل مستمر و تجاری گردشگران را به مناطق طبیعی هدایت میکنند، تأکید کرد و گفت: برگزاری تور در عرصههای ملی باید در چارچوب یک نظام مشخص ثبت و نظارت شود.
وی افزود: مقصد تور، تعداد گردشگران، مدت اقامت و محل استقرار باید مشخص باشد و برگزارکنندگان نیز در قبال حفاظت از عرصه، جمعآوری پسماند و جلوگیری از تخریب منابع طبیعی مسئولیت داشته باشند.
پیرزادیان تصریح کرد: هدف از این رویکرد، جلوگیری از حضور مردم در طبیعت نیست، بلکه باید شرایطی فراهم شود که استفاده گردشگری از عرصههای طبیعی بدون ایجاد خسارت و با رعایت ظرفیت و توان اکولوژیک منطقه انجام شود.
استفاده تجاری از عرصههای ملی نیازمند سازوکار قانونی است
وی با اشاره به جنبه اقتصادی فعالیتهای گردشگری در عرصههای ملی گفت: سازوکار قانونی استفاده تجاری از این عرصهها باید مورد توجه قرار گیرد و در قالب تهیه و تدوین طرحهای نوین مدیریتی برای عرصههای جنگلی، مرتعی، بیابانی و اراضی ساحلی، اقدامات لازم انجام شود.
پیرزادیان تأکید کرد: یگان حفاظت نباید رأساً عوارضی را که فاقد مستند قانونی است مطالبه کند، اما میتوان با همکاری دستگاههای ذیربط، سازوکار قانونی دریافت حقوق، اجرت یا بهای خدمات حفاظتی و بهرهبرداری گردشگری را طراحی کرد.
وی افزود: در صورت ایجاد چنین سازوکاری، بخشی از منابع حاصل میتواند در چارچوب قانون برای حفاظت، پایش، اطفای حریق، مدیریت پسماند و احیای عرصههای آسیبدیده مورد استفاده قرار گیرد.
پیشنهاد اجرای طرح ملی ساماندهی گردشگری در عرصههای طبیعی
جانشین فرماندهی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در ادامه بر ضرورت شکلگیری یک برنامه منسجم برای مدیریت فعالیتهای گردشگری در عرصههای ملی تأکید کرد و گفت: میتوان طرحی ملی با عنوان «ساماندهی، پایش و حفاظت از عرصههای منابع طبیعی در برابر فعالیتهای گردشگری تجاری» تدوین و اجرا کرد.
وی افزود: شناسایی و ثبت کمپها، مکانیابی، تعیین ظرفیت برد، مجوزدهی، پایش فعالیتها، آموزش گردشگران و برگزارکنندگان تور، تعیین مسئولیت بهرهبرداران، دریافت حقوق قانونی و برخورد با تخلفات میتواند از محورهای این طرح باشد.
پیرزادیان خاطرنشان کرد: گردشگری طبیعت در صورت مدیریت صحیح میتواند در کنار ایجاد فرصتهای اقتصادی، به ارتباط بیشتر مردم با عرصههای طبیعی نیز کمک کند، اما این فعالیت نباید به بهرهبرداری بدون ضابطه از منابع طبیعی تبدیل شود.
وی گفت: راهکار اساسی، مقابله با گردشگری نیست، بلکه ساماندهی گردشگری طبیعت و حرکت به سمت گردشگری مسئولانه و پایدار است؛ بهگونهای که مردم بتوانند از ظرفیتهای طبیعی استفاده کنند و در عین حال، سرمایههای طبیعی کشور برای نسلهای آینده حفظ شود.
پیرزادیان تأکید کرد: منابع طبیعی متعلق به نسل امروز و فرداست و هیچ فعالیت اقتصادی و گردشگری نباید به قیمت کاهش سرمایههای طبیعی کشور و تحمیل هزینههای سنگین احیا و حفاظت بر بیتالمال تمام شود.
انتهای پیام/
