سیروس مقدم: فیلم ۱۰۰ ثانیهای زمینه خوبی برای استعدادیابی است/ دنبال شعارهای بزرگ نباشید
به گزارش خبرنگار برنا؛ برای فیلمسازی که سالها با روایتهای طولانی و سریالهای پرمخاطب در قاب تصویر قصهگویی کرده است، ورود به جهان مینیاتوری «فیلم ۱۰۰ ثانیهای» مواجههای کنجکاویبرانگیز است. سیروس مقدم، کارگردان کهنهکار تصویر، این قالب بسیار کوتاه را آزمونی برای محک زدن ذات سینما میداند؛ جایی که حشو و زوائد کنار میرود و تنها ایده ناب و قدرت تصویرگری فیلمساز باقی میماند.
او در حاشیه جشنواره فیلم ۱۰۰ در گفتوگو با خبرنگار برنا؛ ضمن ارزیابی آثار نسل جدید، از رازهای ایجاز در روایت، نسبت عواطف انسانی با تکنولوژیهای نوظهوری، چون هوش مصنوعی و دکوپاژ ذهنی خود از یک ایده غافلگیرکننده پرده برمیدارد.
سیروس مقدم، کارگردان سینما و تلویزیون، با بیان اینکه فیلم ۱۰۰ ثانیهای فرصت مناسبی برای ارائه فکر و ایده با سادهترین تکنیک است، گفت: «فیلم ۱۰۰ ثانیهای زمینه خیلی خوبی برای استعدادیابی است. شما در یک زمان کوتاه فرصت دارید فکر و ایده خود را با سادهترین تکنیک ارائه کنید و در همین ۱۰۰ ثانیه میتوان میزان استعداد و توانایی یک فیلمساز را تا حدی فهمید.»
او درباره تجربه خود در ساخت فیلم کوتاه بیان کرد: «اولین دوره جشنواره فیلم ۱۰۰ همزمان با صدمین سالگرد تاسیس سینما برگزار شد و همه بچههای آن دوره، یعنی نسل ما، به نوعی با آن ورود کردند. من هم در همان دوره یک کار کوتاه ۱۰۰ ثانیهای داشتم. یک ایده داشتم که ساخته شد. البته در زمینه فیلم کوتاه به معنای حرفهای، تجربه چندانی نداشتم و اولین فیلمی که کار کردم یک فیلم ۵۰ دقیقهای بود.»
مقدم درباره چالش روایت داستان در قالب ۱۰۰ ثانیه گفت: «به نظرم باید در این ۱۰۰ ثانیه دنبال جوهره و مفهوم سینما بگردید؛ دنبال یک حرف درست و در واقع یک نسخه اساسی از ذات و جوهره سینما. اساسا هنر تصویری یعنی اینکه بتوانید آن چیزی را که در ذهن دارید، نشان دهید و به تصویر بکشید. ۱۰۰ ثانیه زمان خوبی برای این اتفاق است.»
این کارگردان درباره محدودیتهای این قالب نیز توضیح داد: «همین زمان کوتاه گاهی خیلیها را به عجز میرساند و احساس میکنند نمیتوانند آن چیزی را که میخواهند در این مدت ارائه کنند. سازنده فکر میکند شاید به زمان و فرصت بیشتری احتیاج داشته باشد، اما به نظر من ۱۰۰ ثانیه یعنی همان چیزی که گفتم؛ نشان دادن جوهره ناب سینما و تصویر. من در چند فیلمی که اینجا دیدم، واقعاً دو سه اثر این ویژگی را داشتند و نشان میدادند که در ۱۰۰ ثانیه هم میتوان استعداد و فکر را ارائه کرد.»
او درباره آینده فیلمهای کوتاه و بسیار کوتاه با توجه به تغییر شیوه تماشای مخاطبان اظهار کرد: «اخیراً فیلمهای کوتاهی از کارگردان عزیزی مثل وندرس دیدم که با وجود کوتاه بودن، فوقالعاده درخشان و درجه یک بودند و با نوآوری و شیوههای جدید پرداخت، ارتباط بسیار خوبی با مخاطب برقرار میکردند. فکر میکنم اتفاقا داریم به طرفی میرویم که فیلمهای کوتاه با توجه به سرعتی که زندگی پیدا کرده، جذابیت بیشتری برای مخاطب داشته باشند؛ مخاطبی که عجول و شتابزده است، میخواهد سریع ارتباط برقرار کند و زودتر به اصل موضوع برسد.»
مقدم درباره استفاده از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی در فیلمسازی گفت: «من که اینجا نشستهام، هنوز متقاعد نشدهام که سرنوشتم را به دست هوش مصنوعی بسپارم، اما به عنوان یک مشاور، همراه و کمککننده، بسیار مفید است. شاید علتش این باشد که در بعضی لحظات که آبمان در یک جوی نمیرود، من به وجدان و احساسات خودم متکی میشوم و هوش مصنوعی به تجربه و دانش خودش. با این حال، در بسیاری از موارد میتواند همراه و مشاور خوبی باشد. درباره فیلمهایی که با استفاده از هوش مصنوعی ساخته میشوند هم احساس میکنم هنوز فاصلهای با عواطف و احساسات انسانی وجود دارد؛ بهویژه برای ما که بخش مهمی از سینما را با احساس و روحیات انسانی دنبال میکنیم. البته این فناوری میتواند در کنار فیلمساز قرار بگیرد و به او کمک کند و خود من هم در مواردی از آن استفاده کردهام.»
مقدم در پاسخ به این پرسش که اگر بخواهد یک فیلم ۱۰۰ ثانیهای بسازد، چه موضوعی را انتخاب میکند، گفت: «چیزی که در این ۵۰، ۶۰ سال دیدهام و یاد گرفتهام، همان چیزی است که اساسا سینما را برای مردم و دنیا جذاب کرده است. من یک تصویر در ذهن دارم که میخواستم آن را در قالب یک فیلم ۱۰۰ ثانیهای بسازم، اما شرایطش فراهم نشد.»
او ادامه داد: فکر کنید یک مهمانی باشکوه در یک زمستان سرد برگزار شده است. بیرون برف میبارد و هوا بسیار سرد است. داخل خانه، شومینه روشن است، خانمها و آقایان در یک صحنه رقص والس بسیار جذاب حضور دارند و نوشیدنی و خوراکیهای مختلف روی میز است. یک آدم فقیر و ندار از پشت شیشه پنجره این صحنه را میبیند و با حسرت نگاه میکند. این تصویر شاید فقط ۱۰ ثانیه طول بکشد. بعد کات میزنیم و معلوم میشود که آنچه دیدیم، یک صحنه فیلمبرداری بوده است. جای آدمها عوض میشود؛ آن فرد فقیر تبدیل به یک سوپراستار میشود و کنار شومینه، در فضای گرم، مشغول نوشیدن است و آن ۱۰۰ نفر سیاهیلشکر میروند پشت پنجره و با حسرت نگاه میکنند. اگر فرصتش پیش بیاید، واقعا دوست دارم این فیلم را در ۱۰۰ ثانیه بسازم.»
این کارگردان در پایان خطاب به جوانانی که میخواهند از مسیر فیلم کوتاه وارد سینما شوند، گفت: «اگر میخواهند وارد سینما شوند، به سادگی فکر کنند و به دنبال حرفهای بزرگ، شعار و پیامهای اساسی نباشند. با حرف کوچک هم میشود کار کرد. من در جشنواره دو سه فیلم دیدم که این ویژگی را داشتند.»
انتهای پیام/