نسخه بومی گوگل ارث در آستانه بهره‌برداری

پژوهشگاه فضایی ایران با تدوین سند راهبردی ناوبری فضایی توسعه سامانه ایران‌زمین آغاز توسعه پیشرانش سوخت مایع در بلوک‌های انتقال مداری سامان و حرکت به سمت منظومه‌سازی در خانواده ماهواره‌های ناهید مجموعه‌ای از برنامه‌های جدید خود را تشریح کرد.

به گزارش خبرنگار علمی و فناوری برنا، نادر مکاری سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران صبح امروز در نشست خبری با تشریح برنامه‌های این پژوهشگاه در حوزه فناوری‌های فضایی از آماده‌سازی سامانه ایران‌زمین برای ارائه عملیاتی خبر داد و گفت این سامانه در دو بخش عمومی و تجاری عرضه خواهد شد.

به گفته مکاری نسخه عمومی ایران‌زمین امکاناتی مشابه سرویس‌های عمومی نقشه‌های ماهواره‌ای در اختیار کاربران قرار می‌دهد، در حالی که نسخه تجاری مجموعه‌ای از ابزار‌های پردازش داده و امکان دریافت خروجی‌های تخصصی را فراهم خواهد کرد.

وی افزود توسعه این سامانه انجام شده است و ایران‌زمین به‌زودی وارد مرحله ارائه عملیاتی خواهد شد.

تدوین سند جامع ناوبری بومی و آغاز نخستین فاز عملیاتی

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در بخش دیگری از این نشست با اشاره به اهمیت راهبردی موقعیت‌یابی و ناوبری دقیق برای کشور از تدوین سند راهبردی ناوبری فضایی در ماه‌های ابتدایی سال جاری خبر داد.

مکاری توضیح داد که در فرایند تدوین این سند گزینه‌های مختلف فناورانه مورد ارزیابی قرار گرفته و چارچوبی راهبردی برای حرکت به سمت ایجاد یک منظومه ناوبری بومی طراحی شده است.

وی گفت در این سند جامع استفاده از رویکرد‌های جدید فناورانه از جمله سامانه‌های کمکی و افزوده (Augmentation) و همچنین ناوبری مبتنی بر سیگنال‌های فرصت‌طلبانه (Signals of Opportunity) در دستور کار قرار گرفته است.

به گفته او متخصصان پژوهشگاه فضایی ایران در حال طراحی و ساخت بخش‌های مرتبط با این فناوری‌ها هستند و بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده نخستین فاز عملیاتی‌سازی این سند راهبردی در سال آینده اجرا خواهد شد.

مکاری تاکید کرد ممکن است در مراحل ابتدایی و نسخه‌های اولیه دقت مورد انتظار نهایی به دست نیاید، اما اجرای این مرحله به معنای آغاز استقرار یک سامانه ناوبری ملی خواهد بود.

آغاز توسعه پیشرانش سوخت مایع در سامان و حرکت ناهید به سمت منظومه‌سازی

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در پاسخ به پرسشی درباره تاثیر تحولات اخیر و آسیب‌دیدگی برخی زیرساخت‌ها بر اولویت‌های پژوهشگاه و برنامه‌های افزایش تاب‌آوری سامانه‌ها، سرمایه اصلی این مجموعه را نیروی انسانی متخصص آن دانست.

مکاری گفت ساختمان‌ها، سازه‌ها و تجهیزات ممکن است در جریان حوادث آسیب ببینند یا بخشی از آنها از دست برود، اما سرمایه راهبردی و بنیادین پژوهشگاه، بدنه نخبگانی و نیروی انسانی متخصص آن است.

وی افزود پژوهشگاه پس از این تحولات بلافاصله به چرخه فعالیت و زنجیره ارزش خود بازگشته و پروژه‌ها را با سرعت بیشتری دنبال کرده است.

به گفته مکاری در مدت کوتاهی بهره‌برداری از چند پلتفرم کلیدی که پیش از این خلأ آنها در کشور احساس می‌شد در دستور کار قرار گرفته است.

او درباره تغییر ماموریت برخی پروژه‌ها نیز گفت متناسب با نیاز‌های عملیاتی جدید کشور، بازآرایی هدفمندی در پروژه‌های پژوهشگاه انجام شده است.

مکاری به سری بلوک‌های انتقال مداری سامان اشاره کرد و گفت توسعه پیشرانش مبتنی بر سوخت مایع در این خانواده آغاز شده است. همچنین در خانواده ماهواره‌های مخابراتی ناهید، فناوری‌های مرتبط با منظومه‌سازی در حال پیاده‌سازی است تا کشور بتواند همگام با الگو‌های جدید جهانی در حوزه منظومه‌های ماهواره‌ای حرکت کند.

هوش مصنوعی از طراحی منظومه تا پردازش تصاویر ماهواره‌ای

رئیس پژوهشگاه فضایی ایران در ادامه این نشست درباره جایگاه هوش مصنوعی در صنعت فضایی توضیح داد که کاربرد این فناوری در پژوهشگاه به پردازش ثانویه داده‌های فضایی محدود نمی‌شود بلکه هوش مصنوعی در بخش‌های مختلف زنجیره صنعت فضایی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وی گفت هوش مصنوعی به عنوان یکی از ابزار‌های کاری متخصصان پژوهشگاه در حوزه‌هایی مانند تحلیل و طراحی ساختار منظومه‌ها، ناوبری مبتنی بر سیگنال‌های فرصت‌طلبانه، ارتباطات مخابراتی پیشرفته و پردازش داده‌ها به کار گرفته می‌شود.

مکاری افزود یکی از حوزه‌های مهم استفاده از هوش مصنوعی، ارتقای وضوح تصاویر ماهواره‌ای با روش ابروضوح (Super-Resolution) است. همچنین پیش‌بینی خطا‌ها و تصحیح اطلاعات ارسالی از دیگر کاربرد‌های این فناوری در زنجیره فضایی عنوان شد.
به گفته وی الگوریتم‌ها و ابزار‌های هوش مصنوعی مورد استفاده در این حوزه به‌صورت درون‌زا و توسط مهندسان پژوهشگاه توسعه یافته‌اند و در این زمینه وابستگی خارجی وجود ندارد.

استفاده دستگاه‌های اجرایی از داده‌های ماهواره خیام

مکاری در بخش دیگری از سخنان خود درباره میزان استفاده دستگاه‌های اجرایی از داده‌ها و تصاویر ماهواره سنجشی خیام اظهار کرد که از سال گذشته فرایند اشتراک‌گذاری و ارائه تصاویر دریافت‌شده از این ماهواره به دستگاه‌های مختلف اجرایی آغاز شده است.

وی گفت در این مدت نشست‌های کارشناسی متعددی با سازمان‌ها و دستگاه‌های مخاطب برگزار شده تا زمینه استفاده کاربردی از داده‌های ماهواره خیام فراهم شود.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران افزود داده‌های خیام بازخورد موثری در میان دستگاه‌های استفاده‌کننده داشته‌اند. به گفته وی شهرداری‌ها از تصاویر این ماهواره برای رصد توسعه شهری، پایش ساخت‌وساز‌ها و پیشگیری از تخلفات استفاده کرده‌اند.

او همچنین از استفاده مجموعه‌های صنعتی و زیرساختی از این داده‌ها خبر داد و شرکت ملی گاز و بخش‌های نفت و انرژی را از جمله مجموعه‌های بهره‌بردار از این ظرفیت عنوان کرد.

مکاری گفت آرشیو کامل داده‌های ماهواره خیام در اختیار پژوهشگاه قرار دارد و این داده‌ها به عنوان یکی از هسته‌های اصلی تغذیه‌کننده سامانه‌های کاربردی و سکو‌های ملی فضایی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

از پایش فرونشست و خشکسالی تا مدیریت معادن و کشاورزی

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران در ادامه با اشاره به کاربرد‌های مستقیم فناوری فضایی در زندگی روزمره مردم تاکید کرد صنعت فضایی صرفاً به فعالیت‌های پژوهشی و تئوریک محدود نیست و داده‌های فضایی می‌توانند در مدیریت منابع، محیط زیست و فعالیت‌های اقتصادی مورد استفاده قرار گیرند.

مکاری در حوزه معدن گفت داده‌های ماهواره‌ای می‌توانند برای برآورد میزان برداشت، پایش وضعیت ذخایر و حتی شناسایی پهنه‌های معدنی جدید مورد استفاده قرار گیرند.

وی همچنین داده‌های فضاپایه را یکی از ابزار‌های مهم برای شناسایی و پایش فرونشست زمین دانست و گفت در حوزه بحران‌های زیست‌محیطی، داده‌های فضایی امکان پایش این پدیده را با هزینه کمتر و دقت بالا فراهم می‌کنند.

به گفته وی در بخش کشاورزی نیز سامانه‌های فضایی برای ارزیابی سطح زیرکشت و پیش‌بینی میزان برداشت محصولات قابل استفاده هستند.

مکاری افزود پایش و مدیریت خشکسالی، رصد نوسانات پهنه‌های آبی کشور و هشدار زودهنگام درباره مخاطرات طبیعی از دیگر حوزه‌هایی است که داده‌های فضایی می‌توانند در آنها نقش داشته باشند.

تاسیس پژوهشکده کاربرد‌ها برای تبدیل داده فضایی به خدمت

مکاری در پاسخ به پرسشی درباره اقتصاد دیجیتال و اولویت‌های کاربردمحور پژوهشگاه، بر ارتباط میان داده‌های فضایی و اقتصاد دیجیتال تأکید کرد.

وی با اشاره به تحلیل‌های نهاد‌های بین‌المللی از جمله سازمان تجارت جهانی گفت اقتصاد فضا به عنوان یکی از زیرساخت‌های اقتصاد دیجیتال مطرح است و اقتصاد دیجیتال نیز به جریان مستمر داده نیاز دارد؛ بخشی مهم از این داده‌ها از طریق ماهواره‌ها تولید می‌شود.

به گفته مکاری داده خام ماهواره‌ای پس از پردازش می‌تواند به خدمت تبدیل شود و در ادامه این خدمات زمینه ایجاد کسب‌وکار و ارزش افزوده اقتصادی را فراهم می‌کنند.

وی توضیح داد ساختار سنتی پژوهشگاه فضایی ایران عمدتا شامل پژوهشکده‌هایی در حوزه ماهواره و زیرسیستم‌های سنجشی و مخابراتی بود که وظیفه اصلی آنها توسعه فناوری و سخت‌افزار محسوب می‌شد.

مکاری افزود تبدیل فناوری و داده‌های فضایی به خدمات مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی به یک بازوی تخصصی و مستقل نیاز داشت. به همین دلیل و بر اساس دستور وزیر ارتباطات پژوهشکده کاربرد‌ها تاسیس شده است.

وی ماموریت این پژوهشکده را ایجاد یک سامانه تصمیم‌یار و توسعه ابزار‌های تخصصی برای پایش، نظارت و مدیریت هوشمند در صنایع مختلف کشور عنوان کرد.

ناهید ۲ در مسیر منظومه‌سازی و ناهید ۳ با هدف مدار ژئو

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران درباره آخرین وضعیت خانواده ماهواره‌های «ناهید» نیز توضیح داد که در پروژه ناهید ۳ دستیابی به مدار ژئو هدف‌گذاری شده است.

وی مدار ژئو را مدار زمین‌آهنگ در ارتفاع حدود ۳۶ هزار کیلومتری از سطح زمین توصیف کرد و گفت در ماهواره ناهید ۲ تمرکز اصلی بر توسعه فناوری‌های منظومه‌سازی قرار دارد.

به گفته مکاری هدف از توسعه این فناوری‌ها فراهم کردن بستر ایجاد یک منظومه مخابراتی بومی در لایه مدار پایین زمین (LEO) در داخل کشور است.

بومی‌سازی ارتباط میان‌ماهواره‌ای برای شبکه‌های مداری

مکاری با اشاره به ماموریت پژوهشگاه فضایی در زمینه توسعه فناوری، ساخت ماهواره و طراحی منظومه‌ها گفت تحولات جهانی در این حوزه به‌صورت مستمر رصد می‌شود.

وی تأکید کرد سیاست پژوهشگاه وابسته شدن به یک برند یا شرکت خاص نیست بلکه هدف دستیابی به دانش فنی و تسلط بر فناوری‌های پایه منظومه‌سازی است.

سرپرست پژوهشگاه فضایی ایران یکی از فناوری‌های کلیدی در منظومه‌های ماهواره‌ای را فناوری برقراری ارتباط و پیوند میان‌ماهواره‌ای یا Inter-Satellite Link (ISL) عنوان کرد.

وی گفت متخصصان پژوهشگاه فضایی ایران بومی‌سازی این فناوری را آغاز کرده‌اند تا امکان شبکه‌سازی مستقل ماهواره‌ها در مدار و تبادل پایدار داده میان آنها بدون نیاز به ایستگاه‌های زمینی واسط فراهم شود.

شبیه‌سازی سه‌بعدی برای افزایش اطمینان مأموریت‌های فضایی

رئیس پژوهشگاه فضایی ایران همچنین از بومی‌سازی دو نرم‌افزار پیشرفته شبیه‌ساز سه‌بعدی با هدف کاهش هزینه‌های ناشی از شکست مأموریت‌های فضایی خبر داد.

به گفته مکاری شکست یک ماموریت فضایی و از دست رفتن ماهواره یا پرتابگر می‌تواند هزینه‌های سنگینی به کشور تحمیل کند؛ از این رو ارزیابی عملکرد ماهواره پیش از پرتاب و شبیه‌سازی شرایط محیطی فضا روی زمین اهمیت بالایی دارد.

وی افزود این دو نرم‌افزار امکان شبیه‌سازی و ارزیابی عملکرد ماهواره را پیش از پرتاب فراهم می‌کنند و با بازسازی شرایط محیطی فضا در زمین می‌توانند به افزایش ضریب اطمینان موفقیت مأموریت‌های فضایی کمک کنند.

مکاری در پایان با اشاره دوباره به کاربرد‌های خدمات فضاپایه گفت این خدمات می‌توانند در حوزه‌هایی از جمله برآورد سطح برداشت محصولات کشاورزی، پایش و پیش‌بینی خشکسالی و رصد پهنه‌های آبی کشور مورد استفاده قرار گیرند.

مجموعه برنامه‌های اعلام‌شده از سوی پژوهشگاه فضایی ایران در این نشست طیفی از توسعه فناوری‌های ماهواره‌ای و پیشرانش و منظومه‌سازی تا ایجاد زیرساخت‌های ناوبری بومی، پردازش داده‌های فضایی، کاربرد‌های هوش مصنوعی و تبدیل داده‌های ماهواره‌ای به خدمات کاربردی را دربرمی‌گیرد.

انتهای پیام/