ضرورت تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در مقابله با موادمخدر غیرقانونی
به گزارش گروه اجتماعی برنا، کنفرانس بین‌المللی سازمان همکاری شانگهای با عنوان «برای جهان عاری از موادمخدر» روزهای ۲۱ و ۲۲ مهرماه ۱۴۰۵ در بیشکک قرقیزستان برگزار شد.
در مراسم افتتاحیه این کنفرانس، علاوه بر هیأت‌های نمایندگی کشورهای عضو، معاون وزیر کشور و معاون وزیر بهداشت قرقیزستان نیز حضور داشتند.
محمد نریمانی؛ مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر و رئیس هیئت جمهوری اسلامی ایران در کنفرانس بین‌المللی سازمان همکاری شانگهای در گزارش کشوری جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به ابعاد گسترده مسئله موادمخدر اظهار کرد: امروزه این مسئله از حوزه مقابله با جرائم و اقدامات انتظامی فراتر رفته و ارتباط نزدیکی با سلامت عمومی، خانواده‌ها و جوانان، توسعه پایدار، جرائم سازمان‌یافته مالی و حاکمیت قانون پیدا کرده است.
وی افزود: سوءاستفاده قاچاقچیان بین‌المللی از پلتفرم‌های برخط، فناوری‌های نوظهور، هوش مصنوعی و ابزارهای مالی دیجیتال، شرایط را بحرانی‌تر کرده است؛ ازاین‌رو، اتخاذ رویکردهای روزآمد، هماهنگ‌تر و آینده‌نگرانه‌تر در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی ضرورت دارد.
نریمانی با تأکید بر اهمیت همکاری در چارچوب سازمان همکاری شانگهای، از توجه روزافزون این سازمان به چالش‌های نوظهور در حوزه موادمخدر استقبال کرد.
کشف حدود ۱۲۰ تن موادمخدر در ایران طی ۶ ماه نخست سال ۲۰۲۶
رئیس هیأت جمهوری اسلامی ایران با اشاره به موقعیت جغرافیایی کشور و هزینه‌های انسانی و مادی مبارزه با قاچاق موادمخدر اظهار کرد: بیش از چهار هزار نفر از نیروهای ایرانی در مبارزه با قاچاق غیرقانونی موادمخدر به شهادت رسیده و حدود ۱۲ هزار نفر نیز مجروح یا جانباز شده‌اند.
وی افزود: جمهوری اسلامی ایران در ۶ ماه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱۲۰ تن موادمخدر غیرقانونی را کشف و ضبط کرده است که حدود ۲۰ تن آن، مت‌آمفتامین بوده است.
نریمانی با بیان اینکه اقدامات مقابله‌ای ایران با وجود شرایط جنگی ناشی از حمله غیرقانونی به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کشور ادامه دارد، تأکید کرد: دستگاه‌های مبارزه با موادمخدر جمهوری اسلامی ایران همچنان با عزم راسخ به مسئولیت خود در قبال مقابله با مسئله جهانی موادمخدر پایبند هستند.
به گفته وی، اسناد مربوط به این کشفیات در دبیرخانه دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC) ثبت شده است.
وی در ادامه به سه عملیات جداگانه نیروهای انتظامی ایران در فاصله ماه‌های مارس تا ژوئن سال ۲۰۲۶ اشاره کرد که طی آن‌ها حدود چهار تن مت‌آمفتامین با مقصد بازارهای مصرف بین‌المللی در اروپا کشف و ضبط شده است.
توسعه برنامه‌های پیشگیری، درمان و کاهش آسیب بر پایه شواهد علمی
مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر با تأکید بر اینکه رویکرد ایران صرفاً به کاهش عرضه موادمخدر محدود نمی‌شود، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران در حوزه پیشگیری بر مداخلات زودهنگام، به‌ویژه در میان کودکان و جوانان، خانواده‌ها، مراکز آموزشی، محیط‌های کاری و جوامع تأکید دارد و برنامه‌های این حوزه نیز بیش از پیش بر شواهد علمی استوار شده‌اند.
وی در تشریح اقدامات ایران در زمینه درمان و کاهش آسیب، گفت: کشورمان شبکه گسترده‌ای از مراکز خدماتی را توسعه داده است که درمان با آگونیست‌های اوپیوئیدی، برنامه‌های توزیع سوزن و سرنگ، خدمات بهداشتی سیار و درمان یکپارچه از جمله آن‌هاست.
نریمانی افزود: این اقدامات با برنامه‌های بازتوانی، حمایت‌های روانی ـ اجتماعی، مهارت‌آموزی، حمایت از خانواده و بازپذیری اجتماعی تکمیل می‌شوند.
وی با اشاره به تجربه مبتنی بر شواهد ایران در حوزه کاهش آسیب، درمان و بازتوانی، این ظرفیت‌ها را زمینه‌ای برای گسترش همکاری‌های منطقه‌ای دانست.
رئیس هیئت جمهوری اسلامی ایران همچنین اظهار کرد: مرکز ملی مطالعات اعتیاد ایران از سوی دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد و سازمان جهانی بهداشت به‌عنوان یک مرکز منطقه‌ای مطالعات درمان اختلالات ناشی از مصرف مواد شناخته شده است.
وی اعلام کرد که ایران آمادگی دارد این ظرفیت را در اختیار کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای قرار دهد تا از آن به‌عنوان بستری برای تبادل علمی، آموزش، اشتراک‌گذاری تجربیات و بهره‌گیری از شیوه‌های مبتنی بر شواهد استفاده شود.
انتقاد از تأثیر اقدامات قهری یک‌جانبه بر دسترسی به دارو و آسیب به مراکز درمانی
نریمانی در بخش دیگری از گزارش کشوری جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به دو چالش جدی در زمینه حفاظت و ارائه خدمات بهداشتی و درمانی، اظهار کرد: اقدامات قهری یک‌جانبه بر قیمت و دسترسی به داروها، مواد اولیه دارویی و اقلام ضروری پزشکی مورد نیاز برای درمان افراد متأثر از مصرف مواد، از جمله داروهای مورد نیاز برای تسکین درد، تأثیر منفی گذاشته است.
وی همچنین با اشاره به آسیب‌های واردشده به مراکز درمانی و شرکت‌های تولید دارو در جریان جنگ تحمیلی، گفت: چندین مرکز درمان، کاهش آسیب و بازتوانی که به جمعیت‌های آسیب‌پذیر و افراد بی‌خانمان خدمات ارائه می‌کردند و نیز شرکت‌های تولید دارو، از سوی کشورهای متجاوز آسیب دیده یا تخریب شده‌اند.
مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر خاطرنشان کرد که اسناد و مدارک مرتبط با این حوادث با دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد به اشتراک گذاشته شده است.
۶ پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای
رئیس هیئت جمهوری اسلامی ایران در ادامه گزارش کشوری، شش پیشنهاد کشورمان را برای بررسی در این کنفرانس مطرح کرد که به شرح زیر است:
۱. تقویت شبکه منطقه‌ای هشدار زودهنگام درباره موادمخدر صنعتی و مواد روانگردان جدید
نریمانی پیشنهاد کرد همکاری نزدیک‌تری میان کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای و سازوکار هشدار زودهنگام دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد در زمینه مواد روانگردان جدید برقرار شود تا تبادل به‌موقع اطلاعات درباره تهدیدها، روندها و مواد نوظهور تسهیل شود.
۲. تقویت همکاری در زمینه مقابله با پیش‌سازهای شیمیایی مورد استفاده در تولید غیرقانونی موادمخدر
وی با تأکید بر ضرورت توسعه همکاری‌های اطلاعاتی در این حوزه، اظهار کرد: تبادل گسترده‌تر و به‌موقع اطلاعات درباره محموله‌های مشکوک، مواد پیش‌ساز نوظهور، شیوه‌های انحراف و اختفا و روش‌های جدید تولید غیرقانونی موادمخدر صنعتی می‌تواند پاسخ جمعی کشورهای عضو را به میزان قابل‌توجهی تقویت کند.
۳. ایجاد شبکه تخصصی سازمان همکاری شانگهای در زمینه پیشگیری، درمان، کاهش آسیب و بازتوانی
مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر پیشنهاد کرد شبکه‌ای تخصصی برای ارتباط میان مراکز درمانی، دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی و نهادهای پیشگیری کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای ایجاد شود.
به گفته وی، چنین شبکه‌ای می‌تواند تبادل شواهد علمی، شیوه‌های درمان، برنامه‌های پیشگیری، مواد آموزشی و تجربیات مرتبط با بازتوانی و بازپذیری اجتماعی را تسهیل کند.
نریمانی در همین چارچوب پیشنهاد کرد: مرکز ملی مطالعات اعتیاد ایران که پیش‌تر از سوی دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد و سازمان جهانی بهداشت به‌عنوان یک مرکز منطقه‌ای مطالعات و تحقیقات در زمینه اختلالات ناشی از مصرف مواد شناخته شده است، به عنوان بستری منطقه‌ای برای همکاری‌های سازمان همکاری شانگهای مورد توجه قرار گیرد.
۴. توسعه برنامه‌های مشترک آموزشی و ظرفیت‌سازی
وی برگزاری آموزش‌های مشترک و منظم برای متخصصان حوزه موادمخدر صنعتی، کنترل مواد پیش‌ساز، علوم پزشکی قانونی، پیشگیری، درمان، کاهش آسیب، بازتوانی، تحقیقات مبتنی بر اطلاعات و همکاری‌های بین‌المللی را از دیگر پیشنهادهای جمهوری اسلامی ایران عنوان کرد.
۵. تقویت همکاری‌های عملیاتی و اطلاعاتی در مقابله با شبکه‌های فراملی قاچاق موادمخدر
نریمانی با اشاره به ایجاد مرکز مبارزه با موادمخدر سازمان همکاری شانگهای در دوشنبه، این ظرفیت را زمینه‌ای مهم برای تقویت همکاری‌های عملیاتی میان کشورهای عضو دانست.
وی همچنین آمادگی ایران را برای مشارکت فعال در ساختار مرتبط با مبارزه با موادمخدر سازمان همکاری شانگهای در دوشنبه و اشتراک‌گذاری تجربیات بیش از چهار دهه مبارزه با موادمخدر غیرقانونی با کشورهای عضو اعلام کرد.
۶. حفاظت از خدمات بهداشتی و بشردوستانه
رئیس هیئت جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر ضرورت رعایت موازین حقوقی در همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای در حوزه موادمخدر، اظهار کرد: این همکاری‌ها باید با رعایت کامل حقوق بین‌الملل، حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها و اصول منشور سازمان ملل متحد دنبال شوند.
وی تصریح کرد: مراکز بهداشتی و درمانی، کارکنان پزشکی و خدمات بشردوستانه، از جمله در جریان جنگ‌ها و سایر بحران‌ها، باید مطابق با حقوق بین‌الملل بشردوستانه مورد احترام و حفاظت قرار گیرند.
نریمانی در همین راستا تأکید کرد که سند نهایی کنفرانس باید بار دیگر بر اهمیت احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها و حفاظت از مراکز غیرنظامی و بهداشتی و درمانی تأکید کند.
تأکید جمهوری اسلامی ایران بر مسئولیت مشترک کشورها در مبارزه با موادمخدر
مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر با تأکید مجدد بر آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای اشتراک‌گذاری تجربیات علمی، عملیاتی و نهادی خود با سازمان همکاری شانگهای و کشورهای عضو، اظهار کرد: ایران آماده است در تقویت ظرفیت جمعی کشورهای عضو مشارکت کند.
وی با تأکید بر ضرورت کنار هم قرار گرفتن ظرفیت‌ها، تجربیات و تعهدات کشورها خاطرنشان کرد: مبارزه با موادمخدر مسئولیت یک کشور نیست، بلکه مسئولیتی مشترک است و پاسخ به این چالش نیز باید مشترک باشد.
