مصرف آب در کشت چغندرقند میاندوآب باید شفاف‌سازی شود
حسین اعظمی، کارشناس محیط‌زیست، در گفت‌و‌گو با برنا، با اشاره به برگزاری جشنواره چغندرقند در میاندوآب، بر ضرورت بررسی میزان مصرف آب در تولید محصولات کشاورزی و تأثیر آن بر منابع آبی حوضه آبریز دریاچه ارومیه تأکید کرد.
وی گفت: برگزاری جشنواره‌های کشاورزی فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های تولید و حمایت از کشاورزان است، اما در منطقه‌ای که با بحران منابع آب مواجه است، باید در کنار آمار تولید و سطح زیر کشت، درباره میزان آب مصرفی و پایداری این الگوی تولید نیز اطلاع‌رسانی شود.
این کارشناس محیط‌زیست افزود: نمی‌توان صرفاً با استناد به میزان برداشت محصول و ارزش اقتصادی آن، درباره موفقیت کشاورزی قضاوت کرد؛ زیرا در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، میزان مصرف آب و فشار واردشده بر منابع آبی از معیار‌های اصلی ارزیابی پایداری تولید به شمار می‌روند.
اعظمی با اشاره به گستردگی کشت چغندرقند در آذربایجان غربی و میاندوآب تصریح کرد: برای ارزیابی آثار این کشت بر منابع آبی منطقه، باید میزان مصرف آب در هر هکتار، سهم منابع آب سطحی و زیرزمینی و تأثیر آن بر تراز منابع آب به‌صورت دقیق مشخص شود.
وی ادامه داد: بدون انتشار اطلاعات شفاف درباره میزان آب مصرفی و بهره‌وری آبیاری، نمی‌توان درباره سهم یک محصول مشخص در بحران آب منطقه قضاوت قطعی کرد یا تداوم توسعه آن را از نظر زیست‌محیطی پایدار دانست.
ضرورت مدیریت مصرف آب در حوضه ارومیه
این کارشناس محیط‌زیست با تأکید بر اینکه بحران دریاچه ارومیه حاصل مجموعه‌ای از عوامل است، گفت: شرایط اقلیمی، تغییرات جریان‌های ورودی، برداشت از منابع آب و تصمیم‌های مدیریتی در طول سالیان مختلف در وضعیت این دریاچه نقش داشته‌اند و نمی‌توان تمام مسئولیت بحران را متوجه یک محصول کشاورزی کرد.
اعظمی افزود: احیای پایدار دریاچه ارومیه به تداوم جریان‌های ورودی، مدیریت برداشت از منابع آب و اصلاح سیاست‌های مؤثر بر مصرف آب وابسته است و اقدامات مقطعی به‌تنهایی نمی‌توانند تضمین‌کننده پایداری این دریاچه باشند.
وی همچنین بر ضرورت حمایت از کشاورزان در اجرای برنامه‌های اصلاح الگوی کشت تأکید کرد و گفت: کشاورزان بر اساس شرایط بازار، هزینه‌های تولید و درآمد حاصل از فروش محصولات تصمیم می‌گیرند؛ بنابراین، اصلاح الگوی کشت باید با حمایت مالی، ایجاد بازار برای محصولات جایگزین و اصلاح مشوق‌های تولید همراه باشد.
افزایش راندمان آبیاری به‌تنهایی کافی نیست
اعظمی با اشاره به ضرورت استفاده از روش‌های نوین آبیاری اظهار کرد: افزایش راندمان آبیاری لزوماً به معنای کاهش برداشت کل آب در مقیاس حوضه نیست؛ زیرا اگر کاهش مصرف آب در هر هکتار با افزایش سطح زیر کشت همراه شود، ممکن است میزان برداشت کلی آب کاهش پیدا نکند.
وی خاطرنشان کرد: معیار اصلی در مدیریت منابع آب باید میزان واقعی برداشت و مصرف آب در کل حوضه آبریز باشد، نه صرفاً کاهش مصرف در یک مزرعه.
این کارشناس محیط‌زیست در پایان تأکید کرد: جشنواره چغندرقند میاندوآب می‌تواند علاوه بر معرفی ظرفیت‌های کشاورزی منطقه، فرصتی برای ارائه اطلاعات شفاف درباره میزان مصرف آب، منابع تأمین آن و برنامه‌های مدیریت منابع آبی باشد؛ چراکه تداوم تولید کشاورزی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه باید با ظرفیت منابع آب منطقه سازگار باشد.
