الزام دانش‌آموزان دوره متوسطه اول به یادگیری یک مهارت ورزشی
حسن محمدزاده، مدیرکل دفتر تربیت‌بدنی و فعالیت‌های ورزشی وزارت آموزش‌وپرورش، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اجتماعی برنا، در پاسخ به پرسشی درباره میزان توجه به زنگ ورزش در مدارس اظهار کرد: در گذشته، برنامه‌محوری در درس تربیت‌بدنی کمتر مورد توجه قرار داشت و حتی در دوران دانش‌آموزی ما نیز برنامه‌های مشخص و کمتری در این زمینه اجرا می‌شد. در آن زمان، کتاب‌های راهنمای معلم و منابع آموزشی کافی در اختیار معلمان قرار نداشت و هر معلم عمدتاً بر اساس گرایش و تخصص خود فعالیت می‌کرد.
وی افزود: طی چند سال اخیر، برنامه‌های تربیت‌بدنی مدارس به سمت برنامه‌محوری حرکت کرده است. در همین راستا، با ادارات کل آموزش‌وپرورش استان‌ها تفاهم‌نامه‌هایی منعقد می‌کنیم که در آنها شاخص‌ها و برنامه‌هایی که باید طی یک سال تحصیلی در مدارس اجرا شوند، مشخص شده است.
مدیرکل دفتر تربیت‌بدنی و فعالیت‌های ورزشی وزارت آموزش‌وپرورش ادامه داد: در این تفاهم‌نامه‌ها، علاوه بر تعیین شاخص‌ها و اهداف کمی، از نظر اعتباری نیز تعهداتی برای کمک به اجرای برنامه‌ها در مدارس در نظر گرفته می‌شود تا زمینه عملیاتی شدن برنامه‌های پیش‌بینی‌شده فراهم شود.
هفته تربیت‌بدنی؛ فرصتی برای مرور برنامه‌های سالانه مدارس
محمدزاده با اشاره به برگزاری هفته تربیت‌بدنی گفت: این هفته فرصت مناسبی بود تا برنامه‌هایی را که قرار است در طول سال تحصیلی اجرا شوند، مرور کنیم. در همین چارچوب، بسیاری از این برنامه‌ها به‌صورت نمادین در مدارس و مناطق آموزش‌وپرورش اجرا شدند و فعالیت‌هایی نیز در ۷۴۷ منطقه آموزشی کشور مورد توجه قرار گرفتند.
وی با اشاره به توسعه کانون‌های ورزشی دانش‌آموزی اظهار کرد: یکی از آرزو‌های دانش‌آموزان در گذشته این بود که بتوانند در کنار درس تربیت‌بدنی، استعداد‌های خود را شناسایی کنند و در رشته ورزشی مورد علاقه‌شان به فعالیت ادامه دهند. امروز کانون‌های ورزشی با همین هدف در رشته‌های مختلف فعالیت می‌کنند و برنامه‌های آنها به دانش‌آموزان دوره ابتدایی، دانش‌آموزان عشایری و دانش‌آموزان با نیاز‌های ویژه نیز گسترش یافته است.
محمدزاده با اشاره به برنامه‌های اجراشده در استان قزوین در روز پایانی هفته تربیت‌بدنی گفت: در این روز، بیش از ۳ هزار دانش‌آموز در یک سالن ورزشی گرد هم آمدند و فعالیت کانون‌های ورزشی در رشته‌های مختلف به نمایش درآمد. این کانون‌ها در کنار درس تربیت‌بدنی، به‌عنوان فعالیت‌های مکمل ورزشی در مدارس اجرا می‌شوند.
وی افزود: در کنار کانون‌های ورزشی، سامانه‌ها و دوره‌های مهارت‌آموزی نیز در نظر گرفته شده‌اند تا دانش‌آموزان بتوانند مهارت‌های ورزشی مختلف را بیاموزند و توانایی خود را در این زمینه ارتقا دهند.
کسب حداقل یک مهارت ورزشی در دوره اول متوسطه
مدیرکل دفتر تربیت‌بدنی و فعالیت‌های ورزشی وزارت آموزش‌وپرورش با تأکید بر اینکه برنامه‌محوری تنها به فعالیت‌های کانون‌های ورزشی محدود نمی‌شود، گفت: در دوره اول متوسطه، هر دانش‌آموز باید در طول سال تحصیلی دست‌کم یک مهارت ورزشی را فرا بگیرد و در آزمون مربوط به آن شرکت کند.
وی با اشاره به برنامه‌های ورزشی مدارس از ابتدای روز تحصیلی اظهار کرد: از زمان ورود دانش‌آموز به مدرسه، برنامه‌های فعالیت بدنی با رویکرد مشخص دنبال می‌شوند. ورزش صبحگاهی و نرمش آغازین از جمله این برنامه‌ها هستند که با هدف ایجاد نشاط و آمادگی جسمی و روحی دانش‌آموزان در شروع فعالیت‌های مدرسه اجرا می‌شوند.
محمدزاده افزود: برنامه «ضربان مدرسه» نیز با همین رویکرد طراحی شده است و محتوای مربوط به آن در اختیار مدارس قرار گرفته است. این برنامه به دانش‌آموزان کمک می‌کند روز تحصیلی خود را با شادی، نشاط و آمادگی بیشتری آغاز کنند.
وی ادامه داد: برای زنگ تربیت‌بدنی نیز برنامه‌ریزی شده و محتوا‌های آموزشی مختلفی برای شرایط حضوری و غیرحضوری در نظر گرفته شده است. هدف این است که فعالیت‌های ورزشی دانش‌آموزان در شرایط مختلف استمرار داشته باشد و آموزش تربیت‌بدنی به یک وضعیت خاص محدود نشود.
تداوم آموزش تربیت‌بدنی حتی در شرایط بحرانی
محمدزاده با اشاره به تجربه شرایط بحرانی و اختلال در فعالیت‌های آموزشی گفت: تجربه تلخ جنگ برای همه ما نشان داد که باید برای تداوم آموزش در شرایط مختلف آمادگی داشته باشیم. به همین دلیل، محتوای آموزشی تربیت‌بدنی را حتی خارج از فضای مجازی نیز در اختیار استان‌ها قرار دادیم تا در صورت فراهم نبودن امکان استفاده از اینترنت، دانش‌آموزان بتوانند با ساده‌ترین روش‌ها فعالیت‌های ورزشی را در خانه ادامه دهند.
وی با بیان اینکه برنامه‌محوری در همه بخش‌های فعالیت‌های ورزشی مدارس دنبال می‌شود، اظهار کرد: سیاست‌های اصلی وزارت آموزش‌وپرورش، از جمله عدالت، کیفیت و هویت، مبنای برنامه‌ریزی ما در حوزه تربیت‌بدنی است و تلاش می‌کنیم این سیاست‌ها در همه مدارس، مناطق و استان‌ها مورد توجه قرار گیرند.
عدالت ورزشی؛ از مناطق مرزی تا دورافتاده‌ترین روستا‌ها
مدیرکل دفتر تربیت‌بدنی و فعالیت‌های ورزشی وزارت آموزش‌وپرورش درباره مفهوم عدالت در حوزه ورزش دانش‌آموزی گفت: عدالت به این معناست که دانش‌آموزی که در دورترین روستای کشور یا در مناطق مرزی تحصیل می‌کند نیز باید حداقل دسترسی به امکانات و فضا‌های ورزشی را داشته باشد.
وی افزود: در دو سال گذشته، توسعه فضا‌های ورزشی مدارس مورد توجه قرار گرفته است. سال گذشته ۸۶۲ فضای ورزشی جدید به فضا‌های ورزشی کشور اضافه شد و برای سال جاری نیز اجرای ۳ هزار پروژه ورزشی در مدارس هدف‌گذاری شده است.
محمدزاده ادامه داد: از این تعداد، هزار و ۵۲۰ پروژه در روز سه‌شنبه هفته تربیت‌بدنی و با حضور وزیر آموزش‌وپرورش افتتاح شد.
وی با تأکید بر اینکه عدالت ورزشی صرفاً به ساخت فضای ورزشی محدود نمی‌شود، اظهار کرد: دانش‌آموز باید به فضای ورزشی، معلم و محتوای آموزشی مناسب دسترسی داشته باشد. همچنین، در مواردی که امکان استفاده از فضای ورزشی در مدرسه وجود ندارد، باید شرایط رفت‌وآمد و دسترسی دانش‌آموزان به نزدیک‌ترین سالن ورزشی فراهم شود.
کیفیت ورزش مدارس نباید به برنامه‌های نمایشی محدود شود
محمدزاده در ادامه با اشاره به دومین محور برنامه‌های آموزش‌وپرورش، یعنی کیفیت، گفت: برنامه‌های تربیت‌بدنی نباید صرفاً پروژه‌محور یا نمایشی باشند، بلکه باید به‌صورت مستمر در سالن‌های ورزشی، فضا‌های روباز و محیط مدرسه اجرا شوند و با نیاز‌های جسمی و روحی دانش‌آموزان تناسب داشته باشند.
وی افزود: کیفیت آموزش تربیت‌بدنی به این معناست که فعالیت‌های ورزشی به‌صورت مستمر و هدفمند دنبال شوند و صرفاً به برگزاری چند مراسم یا برنامه مناسبتی محدود نمانند.
مدیرکل دفتر تربیت‌بدنی و فعالیت‌های ورزشی وزارت آموزش‌وپرورش، هویت را سومین محور اصلی این برنامه‌ها برشمرد و اظهار کرد: در شرایط کنونی، توجه به هویت ملی، اجتماعی و سیاسی دانش‌آموزان اهمیت ویژه‌ای دارد. مسئولیت‌پذیری، مشارکت‌پذیری، رقابت‌پذیری و احترام به پرچم و نقشه کشور از جمله موضوعاتی هستند که باید در کنار آموزش مهارت‌های فنی و ورزشی به دانش‌آموزان آموزش داده شوند.
وی تأکید کرد: معلمان تربیت‌بدنی در کلاس‌های درس و فعالیت‌های بدنی، علاوه بر آموزش مهارت‌های ورزشی، باید در تقویت این ارزش‌ها و ویژگی‌ها نیز نقش‌آفرین باشند.
مهارت‌های بنیادین حرکتی باید از دوران کودکی آموزش داده شوند
محمدزاده در پاسخ به پرسشی درباره اهمیت ورزش اصولی در دوران کودکی و تأثیر آن بر سلامت استخوان‌ها و پیشگیری از مشکلاتی مانند پوکی استخوان در بزرگسالی اظهار کرد: آموزش صحیح فعالیت‌های بدنی و مهارت‌های حرکتی باید از دوران کودکی و حتی پیش از ورود به مدرسه مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: بسیاری از مهارت‌هایی که در دوران کودکی می‌آموزیم، شاید در نگاه نخست ساده به نظر برسند، اما پایه بسیاری از توانایی‌های حرکتی و فعالیت‌های روزمره در بزرگسالی هستند.
مدیرکل دفتر تربیت‌بدنی و فعالیت‌های ورزشی وزارت آموزش‌وپرورش، مهارت‌هایی مانند پریدن، دویدن، جهیدن، راه رفتن، ایستادن، درست نشستن و برخاستن، پرتاب کردن و دریافت کردن را از جمله مهارت‌های بنیادین حرکتی دانست و گفت: اگر این مهارت‌ها از دوران کودکی به‌درستی آموزش داده نشوند، ممکن است فرد در بزرگسالی در انجام بسیاری از فعالیت‌ها، از جمله رانندگی، مهارت‌های شغلی و فعالیت‌های روزمره زندگی، با مشکل مواجه شود.
وی با اشاره به محتوای آموزشی دوره ابتدایی اظهار کرد: در سه سال نخست دوره ابتدایی، تمرکز اصلی کتاب‌های تربیت‌بدنی بر آموزش مهارت‌های بنیادین حرکتی است. در سه سال دوم ابتدایی نیز این مهارت‌ها تقویت می‌شوند و دانش‌آموزان به‌تدریج با مبانی رشته‌های ورزشی آشنا می‌شوند. در دوره متوسطه اول و دوم نیز استعدادیابی و آموزش‌های تخصصی‌تر دنبال می‌شود.
آموزش ۶۵ هزار آموزگار ابتدایی در حوزه تربیت‌بدنی
محمدزاده با اشاره به محدودیت حضور معلمان متخصص تربیت‌بدنی در همه مدارس کشور گفت: با توجه به اینکه هنوز امکان اختصاص معلم متخصص تربیت‌بدنی به تمام مدارس فراهم نشده است، تلاش می‌کنیم حداقل‌های آموزشی در این حوزه برای همه دانش‌آموزان تأمین شود و هیچ دانش‌آموزی در کلاس درس تربیت‌بدنی بدون آموزش و برنامه مشخص رها نشود.
وی افزود: در همین راستا، برای ۶۵ هزار آموزگار پایه اول، دوم و سوم ابتدایی دوره‌های آموزشی تربیت‌بدنی پیش‌بینی شده است. این آموزگاران آموزش‌های لازم را دریافت می‌کنند تا پس از بازگشت به استان‌ها و مدارس، بتوانند مهارت‌های بنیادین حرکتی را به دانش‌آموزان آموزش دهند.
مدیرکل دفتر تربیت‌بدنی و فعالیت‌های ورزشی وزارت آموزش‌وپرورش ادامه داد: دوره‌های مربوطه در تابستان برگزار شده است و برنامه این است که آموزگاران پس از طی آموزش‌ها، مهارت‌های آموخته‌شده را در کلاس‌های درس به کار بگیرند.
وی تأکید کرد: هرچند آموزگاران ابتدایی الزاماً متخصص رشته تربیت‌بدنی نیستند، اما با آموزش‌های تکمیلی، در اختیار داشتن کتاب معلم و راهنما و اجرای برنامه‌های مشخص می‌توان زمینه آموزش مهارت‌های بنیادین را در سال‌های نخست تحصیل فراهم کرد.
مسیر استعدادیابی از مدرسه آغاز می‌شود
محمدزاده با اشاره به نقش مسابقات ورزشی در شناسایی استعداد‌های دانش‌آموزان گفت: برنامه استعدادیابی در مدارس با اجرای المپیاد ورزشی درون‌مدرسه‌ای دنبال می‌شود. این رقابت‌ها از سطح کلاس آغاز می‌شوند و سپس دانش‌آموزان در مسابقات بین کلاس‌ها و مراحل بعدی شرکت می‌کنند.
وی افزود: این شیوه تا حد زیادی یادآور مسابقات ورزشی مدارس در گذشته است که دانش‌آموزان ابتدا در کلاس خود رقابت می‌کردند و سپس به مسابقات بین کلاس‌ها راه می‌یافتند. اکنون این برنامه در قالب المپیاد ورزشی درون‌مدرسه‌ای اجرا می‌شود و زمینه شناسایی دانش‌آموزان مستعد را فراهم می‌کند.
مدیرکل دفتر تربیت‌بدنی و فعالیت‌های ورزشی وزارت آموزش‌وپرورش ادامه داد: دانش‌آموزان پس از رقابت‌های مدرسه‌ای می‌توانند به مسابقات منطقه‌ای و استانی راه پیدا کنند و در مراحل بعدی، زمینه حضور آنها در رقابت‌های بین‌المللی فراهم شود.
وی با اشاره به برنامه اعزام دانش‌آموزان به مسابقات بین‌المللی اظهار کرد: در صورت فراهم بودن شرایط، قرار است در آذرماه بیش از ۲۰۰ دانش‌آموز دختر و پسر در ۱۰ رشته ورزشی به مسابقات بین‌المللی در کشور برزیل اعزام شوند.
محمدزاده تأکید کرد: دانش‌آموزانی که برای حضور در این رقابت‌ها شناسایی شده‌اند، از دل کلاس‌های درس تربیت‌بدنی، کانون‌های ورزشی و المپیاد‌های ورزشی درون‌مدرسه‌ای به این مرحله رسیده‌اند. این روند نشان می‌دهد که فعالیت معلمان در مدارس و برنامه‌های ورزشی در سطح مدرسه، منطقه و استان می‌تواند زمینه شناسایی و پرورش استعداد‌های ورزشی را فراهم کند.
تغییر نگاه خانواده‌ها به ورزش و فعالیت بدنی
محمدزاده در پاسخ به پرسشی درباره میزان توجه خانواده‌ها به ورزش دانش‌آموزان و اینکه آیا ورزش به اندازه درس‌هایی مانند ریاضی و علوم در اولویت خانواده‌ها قرار دارد، گفت: نگاه خانواده‌ها به ورزش در حال تغییر است و فعالیت بدنی به‌تدریج جایگاه بیشتری در سبد فعالیت‌ها و سبک زندگی خانواده‌ها پیدا می‌کند.
وی افزود: با این حال، برای گسترش تحرک و نشاط دانش‌آموزان و تبدیل ورزش به بخشی از زندگی روزمره آنها، برنامه‌های مشخصی در آموزش‌وپرورش در حال اجراست که طرح «میدان پویا» یکی از آنهاست.
مدیرکل دفتر تربیت‌بدنی و فعالیت‌های ورزشی وزارت آموزش‌وپرورش با اشاره به محور‌های مختلف این طرح اظهار کرد: «میدان پویا» زیرمجموعه‌هایی مانند دانش‌آموز پویا، مدرسه پویا، خانه پویا، خانواده پویا و شهر پویا دارد و هدف آن، توسعه فعالیت‌های بدنی در محیط‌های مختلف زندگی دانش‌آموزان است.
وی با اشاره به برگزاری برنامه «شهر پویا» در رشت گفت: در این برنامه که روز گذشته برگزار شد، بیش از هزار و ۵۰۰ نفر از دانش‌آموزان و خانواده‌های آنان شرکت کردند. برنامه‌های مشابه نیز به‌صورت هم‌زمان در ۷۴۷ منطقه آموزش‌وپرورش مورد توجه قرار گرفت تا اهمیت تحرک، نشاط و سلامت فرزندان برای خانواده‌ها تبیین شود.
محمدزاده ادامه داد: مسئولان آموزش‌وپرورش و معلمان به‌تنهایی نمی‌توانند بار سنگین تعلیم‌وتربیت دانش‌آموزان را بر عهده بگیرند. به‌ویژه در حوزه تربیت‌بدنی و ترویج سبک زندگی فعال و سالم، مشارکت خانواده‌ها ضروری است.
وی با اشاره به جایگاه این موضوع در اسناد بالادستی آموزش‌وپرورش گفت: ترویج سبک زندگی فعال و سالم از اهداف اصلی برنامه‌های معاونت تربیت‌بدنی و سلامت است و در اسناد بالادستی، از جمله سند تحول بنیادین، برنامه درسی ملی و برنامه هفتم توسعه نیز بر اهمیت این موضوع تأکید شده است.
ساعات رسمی ورزش مدارس برای تأمین نیاز حرکتی دانش‌آموزان کافی نیست
مدیرکل دفتر تربیت‌بدنی و فعالیت‌های ورزشی وزارت آموزش‌وپرورش با اشاره به محدودیت ساعات درس تربیت‌بدنی در مدارس اظهار کرد: یک دانش‌آموز در طول هفته حدود یک ساعت و نیم درس تربیت‌بدنی دارد. حتی اگر این کلاس‌ها به بهترین شکل برگزار شوند و مشکلی در روند آموزش وجود نداشته باشد، مجموع فعالیت‌های رسمی درس تربیت‌بدنی در طول سال تحصیلی برای تأمین همه نیاز‌های حرکتی دانش‌آموزان کافی نیست.
وی افزود: به همین دلیل، باید فعالیت‌های مکمل در کنار برنامه رسمی مدرسه قرار گیرند و خانواده‌ها نیز در کنار معلمان و مسئولان مدارس، برای افزایش تحرک و فعالیت بدنی فرزندان خود مشارکت کنند.
محمدزاده با اشاره به برنامه‌های خانواده‌محور طرح «میدان پویا» گفت: یکی از اهداف این طرح، ترغیب خانواده‌ها به حضور در فعالیت‌های ورزشی در کنار فرزندانشان است. در برنامه‌های برگزارشده نیز تلاش کرده‌ایم با حضور خانواده‌ها نشان دهیم که تحقق جامعه سالم، مدرسه فعال و دانش‌آموز بانشاط، تنها از طریق فعالیت معلم و مدرسه امکان‌پذیر نیست و همراهی خانواده‌ها نیز ضرورت دارد.
برنامه ورزش خانوادگی در روز‌های پنجشنبه و جمعه
محمدزاده در ادامه از برنامه‌ریزی برای استفاده از ظرفیت روز‌های پایانی هفته در راستای توسعه ورزش خانوادگی خبر داد و گفت: روز‌های پنجشنبه و جمعه برای اجرای برنامه‌های «میدان پویا» و فعالیت‌های ورزشی خانواده‌محور مورد توجه قرار گرفته‌اند.
وی افزود: خانواده‌ها می‌توانند در قالب برنامه «ورزش با خانواده»، همراه فرزندان خود در بازی‌ها و فعالیت‌های ورزشی حضور پیدا کنند. در این برنامه‌ها، زمینه مشارکت دختران همراه مادران و پسران همراه پدران در ورزشگاه‌ها، باشگاه‌ها و سالن‌های ورزشی فراهم می‌شود.
مدیرکل دفتر تربیت‌بدنی و فعالیت‌های ورزشی وزارت آموزش‌وپرورش ادامه داد: مدارس نیز می‌توانند با اطلاع‌رسانی به دانش‌آموزان و هماهنگی با کارشناسان تربیت‌بدنی مناطق، از ظرفیت فضا‌های ورزشی موجود استفاده کنند و برنامه‌های ورزشی خانواده‌محور را در روز‌های پنجشنبه و جمعه برگزار کنند.
وی در پایان تأکید کرد: تحقق هدف ترویج سبک زندگی فعال و سالم، به همکاری و همراهی معلمان، مدارس، خانواده‌ها و سایر ظرفیت‌های اجتماعی نیاز دارد و باید تلاش شود فعالیت بدنی به بخشی مستمر از زندگی دانش‌آموزان تبدیل شود.
انتهای پیام/
