دكترعماد افروغ: گفتوگوی ادیان از عوامل استقرار صلح پایدار و مثبت است
به گزارش خبرگزاری برنا، عماد افروغ، جامعهشناس و استاد دانشگاه، در پنل تخصصی نهمین دور گفتوگوی دینی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با كلیسای واتیكان، دربارهی واقعیات و مفرضات هستیشناسی خشونت سازمانیافته و جنگ، گفت: برخی با مقولهی صلح و همزیستیمسالمتآمیز به صورتی ایستا و منفعل و اتوپیایی نگریسته و بدون توجه به واقعیات موجود و ذاتشناسی انسانی و اجتماعی، نگرشی توصیهای و صرفاً اخلاقی به آن دارند.
وی افزود: این دسته از افراد بدون توجه به وجوه ساختاری و نابرابر در سطوح مختلف حقوقی و عینی بر راهحلهای فرهنگی، گفتوگویی و اخلاقی و از طریق اصلاح ارزشها و رفتارها و فرهنگها مشاركتپذیری و دیگرپذیری و امثال آن اصرار میورزند. پنداری كه ریشهی تمام مشكلات ذهنی و روانی بوده و تنها با تحول روحی و فرهنگی، مشكلات فوق قابل رفع خواهند بود.
نمایندهی سابق مجلس در ادامه تأكید كرد: بدون تردید بخشی از تنازعات انسانها و كشورها، معلول بیتوجهی به عوامل فرهنگی و اخلاقی است و در این مسأله هیچ تردیدی نیست؛ اما نباید عوامل بروز خشونت سازمانیافته را محدود به این عوامل دانست.
وی ادامه داد: قطع نظر از عوامل اجتماعی، واقعیت و سرشت انسانی به گونهای است كه اختلاف و تنازع را اجتنابناپذیر میكند و طبعاً بخشی از لایههای عینی و اجتماعی بروز اختلافات و تنازعات نیز معلول همین لایههای طبیعی و انسانی است. به عبارت دیگر، بعد مادی و جسمانی انسان و وجه صیصرورت و مبتنی بر حركت و تكاپوی این عالم، اقتضای تضاد و درگیری دارد.
افروغ گفت: بیتوجهی به این مقولهی بااهمیت، نادیده انگاشتن بخش عمدهی اختلافات و برخورد خیالی و پنداری با مقولهی مورد پرسش است.
این محقق و پژوهشگر همچنین در خصوص ملزومات و مفرضات همزیستی مسالمتآمیز و صلح، گفت: این بحث، بستگی به تعریف و رویكرد ما از صلح دارد. صلح منفی و صلح مثبت، هركدام ملزومات خاص خود را دارند. صلح منفی تنها نیازمند شرایط آمادگی برای جنگ و یا دفاع و در حالتی از ترس و دلهره و آمادهباش نظامی است. اگر بر حسب انسانشناسی هابز، انسانها را گرگ یكدیگر بدانیم، همواره باید مراقب باشیم تا گرگی به ما حمله نكند و معمولاً برای جلوگیری از حملهی دیگری و حسب نظریهی عقلانیت حسابگرانه، خود مبادرت به حمله میكنیم.
وی افزود: این نگرش كه از پشتوانهی نظریهی رئالیستها نیز بهرهمند است، چندان توجهی به اخلاق بازدارندگی از حالت ناامنی و جنگ ندارد. طبعاً دغدغهی رئالیستها، بیش از آنكه صلح مثبت باشد، جلوگیری از جنگ با اقدامات و رفتارهای بازدارنده است.
این جامعهشناس و استاد دانشگاه دربارهی صلح مثبت هم گفت: ملزومات و مفروضات صلح مثبت، بسیار پیچیدهتر و نیازمند تلاشهای مضاعف و اخلاقی است.صلح كامل و عاری از هرگونه تنازع بالقوه و بالفعل، نیازمند سكون و ثبات و وحدت كامل در عالم است. همچنین با فرض اینكه صلح محض و مستمر را بتوان در فضایی یكدست و مبتنی بر انسجام یكپارچه مستقر كرد، باید توجه داشت كه این فرض نیز خیالی و واهی است. و اینكه با توجه به نقش نابرابریهای اجتماعی در بروز اختلافات و تعارضها، یكی از پیش شرطهای استقرار صلح، برابرسازی فرصتها و امكانات و منابع در زمینههای سهگانهی منزلت، قدرت و ثروت است.
عماد افروغ در ادامهی سخنان خود اظهار كرد كه برای استقرار یك صلح پایدار و مثبت، به سیزده عامل مرتبط نیاز است. این عوامل از نگاه وی عبارتند از: ذات مشترك و حق یكسان و برابر انسانها؛ اعتدال؛ توجه به جهت حركت و غایت آفرینش؛ دیگرگرایی فرهنگی، عشق و محبت؛ روحیهی شكیبایی و گذشت و ایثار؛ توجه به تفاوتها و كثرتها؛ همكاری متقابل، مسئولیتپذیری و وحدت در عین كثرت؛ منطق احتجاج و فرهنگ گفتوگو؛ عدالت اجتماعی و رفع نیازمندیها؛ دولت وحدتگرا؛ جهاننگری و عامگرایی؛ شناخت دقیق وضعیت كنونی عالم و ضرورت گفتوگوی ادیان و مراقبت نهادهای بینالمللی.
نهمین دور گفتوگوی دینی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با شورای پاپی گفتگوی ادیان واتیكان با عنوان «گفتوگوی سازندهی مسلمانان و مسیحیان برای مصلحت جامعه» به ریاست ابوذر ابراهیمیتركمان، رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و كاردینال ژان لویی توران، مشاور عالی و مسئول گفتوگوی دینی پاپ فرانسیس رهبر كلیسای جهانی كاتولیك، عصر روز سهشنبه 4 در حسینیهی الزهرای (س) این سازمان آغاز شد. این دور از گفتوگوها با ارایهی مقالات تخصصی اندیشمندان و متفكران مسلمان و مسیحی، روز چهارشنبه 5 آذر پایان یافت.
