در روزهای آلوده چطور کمتر آسیب ببینیم؟
به گزارش برنا/ آلودگی هوا فقط به معنای نفس کشیدن در هوایی ناسالم نیست، ذرات معلق و آلایندههای موجود در هوا میتوانند سلامت دستگاه تنفسی و قلب و عروق را به خطر بیندازند و بهویژه برای کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای بیماریهای زمینهای مشکلات جدی ایجاد کنند. اگرچه نمیتوان بهتنهایی آلودگی هوا را از بین برد، اما با رعایت برخی اصول خودمراقبتی میتوان میزان مواجهه با آلایندهها را کاهش داد و از آسیبهای احتمالی پیشگیری کرد.
در روزهای آلوده کمتر از خانه خارج شوید
یکی از مهمترین راهکارها برای کاهش آسیبهای ناشی از آلودگی هوا، محدود کردن زمان حضور در فضای باز است. در روزهایی که شاخص کیفیت هوا در وضعیت ناسالم قرار دارد، بهتر است افراد تا حد امکان فعالیتهای غیرضروری خود را به زمان دیگری موکول کنند و در خانه بمانند.
بستن درها و پنجرهها، بهویژه در ساعات اوج آلودگی، میتواند از ورود بخشی از آلایندهها به فضای داخلی جلوگیری کند. در صورت استفاده از سیستم تهویه مطبوع نیز بهتر است دستگاه روی حالت گردش مجدد هوا تنظیم شود. همچنین استفاده از دستگاههای تصفیه هوا مجهز به فیلتر مناسب میتواند به کاهش آلایندههای داخل خانه کمک کند.
در کنار این موارد، باید از فعالیتهایی که کیفیت هوای داخل منزل را کاهش میدهند، مانند سیگار کشیدن، روشن کردن شومینه و سوزاندن مواد مختلف، پرهیز کرد. مرطوب نگه داشتن هوای خانه و نوشیدن آب کافی نیز میتواند به کاهش خشکی و تحریک گلو کمک کند.
ماسک مناسب انتخاب کنید
اگر خروج از منزل ضروری است، استفاده از ماسک استاندارد و مناسب اهمیت زیادی دارد. البته همه ماسکها توانایی یکسانی در فیلتر کردن آلایندههای هوا ندارند. ماسکهای جراحی و معمولی سهلایه برای مقابله با ذرات ریز آلودگی هوا کارایی محدودی دارند و نمیتوانند محافظت کافی ایجاد کنند.
ماسکهای فیلتردار مانند N۹۵، KN۹۵ و FFP۲ در صورت داشتن استاندارد معتبر و قرار گرفتن صحیح روی صورت، میتوانند بخش زیادی از ذرات معلق ریز را فیلتر کنند. نکته مهم این است که ماسک باید کاملاً روی بینی و دهان قرار بگیرد و از اطراف آن هوا نشت نکند.
همچنین افراد مبتلا به بیماریهای قلبی و تنفسی و زنان باردار بهتر است پیش از استفاده از ماسکهای فیلتردار با پزشک مشورت کنند. انتخاب ماسک مناسب زمانی مؤثر خواهد بود که استفاده از آن با محدود کردن زمان حضور در هوای آلوده همراه باشد.
ورزش در فضای باز را متوقف کنید
ورزش و فعالیت بدنی برای حفظ سلامت ضروری است، اما در روزهای آلوده ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. هنگام فعالیت بدنی، تعداد و عمق تنفس افزایش پیدا میکند و در نتیجه حجم بیشتری از آلایندهها وارد دستگاه تنفسی میشود.
به همین دلیل، دویدن، دوچرخهسواری و انجام تمرینهای سنگین در فضای باز، بهخصوص در نزدیکی بزرگراهها و خیابانهای پرتردد، در روزهای آلوده توصیه نمیشود. بهتر است فعالیتهای ورزشی به محیطهای سرپوشیده با تهویه مناسب منتقل شوند یا تمرینهای سبک در خانه انجام بگیرند.
همچنین والدین باید زمان بازی کودکان در پارکها و فضاهای باز را کاهش دهند. سالمندان و افراد مبتلا به بیماریهای تنفسی و قلبی نیز لازم است در روزهای آلوده محدودیت بیشتری برای فعالیت خارج از منزل در نظر بگیرند.
تغذیه مناسب و مراقبت از گروههای حساس را جدی بگیرید
تغذیه سالم به بدن کمک میکند بهتر با فشارهای ناشی از عوامل مخرب محیطی مقابله کند. مصرف میوهها و سبزیجات تازه که سرشار از آنتیاکسیدانها و ویتامینهایی مانند C و E هستند، میتواند بخشی از نیاز بدن به ترکیبات محافظتکننده را تأمین کند.
مرکبات، انار، گوجهفرنگی، کلم بروکلی، سیر، بادام، فندق و ماهی از جمله مواد غذایی مفیدی هستند که میتوانند در برنامه غذایی روزانه قرار بگیرند. البته هیچ ماده غذایی بهتنهایی نمیتواند اثرات آلودگی هوا را خنثی کند و تغذیه مناسب باید در کنار سایر اقدامات پیشگیرانه قرار گیرد.
از سوی دیگر، کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد مبتلا به آسم، بیماریهای قلبی و عروقی، بیماریهای ریوی و دیابت بیشتر از دیگران در معرض عوارض آلودگی هوا قرار دارند. مراقبت از این افراد اهمیت ویژهای دارد. بهتر است در روزهای آلوده از وضعیت جسمی سالمندان و بیماران مزمن اطراف خود آگاه باشیم و افراد مبتلا به آسم نیز داروها و اسپری تجویزشده خود را همراه داشته باشند.
سوزش چشم و گلو، سرفه، افزایش ترشحات تنفسی و تنگی نفس از علائم مواجهه با آلودگی هوا هستند. بروز درد یا فشار در قفسه سینه، تپش قلب و تنگی نفس شدید نیز میتواند نشانه هشداردهنده باشد و نیاز به پیگیری فوری پزشکی دارد.
شاخص کیفیت هوا را بشناسید و متناسب با آن رفتار کنید
برای اینکه بدانیم هوای شهر تا چه اندازه آلوده است و چه محدودیتهایی باید در فعالیتهای روزمره در نظر بگیریم، لازم است شاخص کیفیت هوا یا AQI را دنبال کنیم. این شاخص معمولاً در پنج سطح و با رنگهای مشخص نمایش داده میشود که هرکدام پیام متفاوتی برای سلامت افراد دارند:
- ۰ تا ۵۰؛ سبز، هوای پاک: کیفیت هوا مطلوب است و عموم مردم میتوانند فعالیتهای عادی و ورزشی خود را در فضای باز انجام دهند.
- ۵۱ تا ۱۰۰؛ زرد، قابل قبول: شرایط برای بیشتر افراد مناسب است، اما افراد بسیار حساس ممکن است در صورت مواجهه طولانیمدت با آلودگی، علائم خفیفی را تجربه کنند.
- ۱۰۱ تا ۱۵۰؛ نارنجی، ناسالم برای گروههای حساس: کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماریهای قلبی و تنفسی باید زمان حضور در فضای باز را کاهش دهند. بهتر است کودکان مدت کمتری در پارک و فضای باز بازی کنند و افراد دارای بیماریهای زمینهای از فعالیت بدنی سنگین در بیرون از خانه خودداری کنند.
- ۱۵۱ تا ۲۰۰؛ قرمز، ناسالم برای همه افراد: در این شرایط همه افراد ممکن است تحت تأثیر آلودگی هوا قرار بگیرند. فعالیتهای ورزشی در فضای باز، دویدن و دوچرخهسواری را متوقف کنید و تا حد امکان در خانه بمانید. افراد حساس باید محدودیت بیشتری برای خروج از منزل در نظر بگیرند.
- ۲۰۱ تا ۳۰۰؛ بنفش، بسیار ناسالم: خطرات بهداشتی افزایش پیدا میکند و همه افراد باید مواجهه با هوای آزاد را به حداقل برسانند. گروههای حساس بهتر است از هرگونه فعالیت غیرضروری در فضای باز خودداری کنند و سایر افراد نیز زمان خروج از منزل را بهشدت کاهش دهند.
- ۳۰۱ تا ۵۰۰؛ زرشکی، خطرناک: شرایط برای سلامت عموم مردم بسیار پرخطر است. همه افراد باید از حضور در فضای باز خودداری کنند و فعالیتهای ضروری را نیز تا حد امکان به تعویق بیندازند.
نکته مهم این است که شاخص کیفیت هوا را فقط یک عدد در نظر نگیریم؛ تغییر رنگ آن باید مبنای تصمیمگیری روزانه ما برای خروج از منزل، ورزش، بازی کودکان و سایر فعالیتهای بیرونی باشد.
در نهایت، باید به یاد داشت که مراقبت از سلامت در روزهای آلوده تنها به استفاده از ماسک محدود نمیشود. کاهش تردد غیرضروری، انتخاب شیوه مناسب فعالیت بدنی، توجه به تغذیه و مراقبت بیشتر از گروههای آسیبپذیر، مجموعه اقداماتی هستند که میتوانند خطر مواجهه با آلایندهها را کاهش دهند.