جدال سه روزه رباتیک کارهای جوان برای پیروزی

اولین دوره المپیاد رباتیک دانشگاه پیام نور با شرکت بیش از 230 تیم در شاخه‌های «مسیریاب آزاد»، «شبیه سازی دوبعدی فوتبال»، «شبیه‌سازی سه بعدی فوتبال»، «مین‌یاب اتوماتیك»، «امدادگر»، «آتش‌نشان»، «مسیریاب ویژه (ویژه پیام نوری‌ها)» و ربات‌های نمایشی ‌ویژه (ویژه پیام نوری‌ها)، صبح امروز 10 اسفند ماه در اردوگاه شهید باهنر با حضور «دکتر زیاری» رییس دانشگاه پیام نور برگزار شد.

در این مسابقات همچنین لیگ‌های "مسیریاب ویژه" و "ربات‌های نمایشی ویژه" مخصوص دانشجویان، کارکنان و اساتید دانشگاه پیام نور سراسر کشور نیز شرکت کردند. در پایان این المپیاد که تا روز 12 اسفند ادامه دارد، علاوه بر اهدای گواهی شرکت در مسابقات و تندیس ویژه به کلیه شرکت‌کنندگان، جوایز نفیسی به تیم‌های اول تا سوم برتر برای هر هشت لیگ فوق در نظر گرفته شده است.

مراسم افتتاحیه با کمی تاخیر و در ساعت 10 با سخنرانی دبیر، مسوولان این المپیاد و رییس دانشگاه پیام نور آغاز شد؛ اما دانشجویان و تیم‌های حاضر در سالن مراسم، دل توی دل نداشتند. هر کدام رایانه شخصی خود را روی پایشان گذاشتند و در حال تایپ و اصلاح کدهای مربوط به ربات‌شان هستند. برخی از آن‌ها نیز مدام از سالن مراسم افتتاحیه بیرون می‌روند و بر می‌گردند و با بقیه افراد تیم‌شان صحبت می‌کنند.

به دنبال یکی از این تیم‌ها از سالن خارج می‌شویم و به سالن دیگری که تست نهایی ربات‌ها در آن‌جا انجام می‌گیرد، وارد می‌شویم. با ساختمانی که فضای زیادی برای تمام گروه‌های شرکت کننده وجود ندارد، روبه‌رو می‌شویم؛ هر کدام از گروه‌ها مشغول کاری هستند، یکی در حال لحیم کردن است و دیگری در حال قرار دادن ربات روی صفحه نقشه. اما تنها چیزی که خیلی نمود دارد این است که همه اعضای گروه‌ها با هم و به صورت هماهنگ در حال انجام وظایف محوله‌شان هستند.

گروهی که به نظر می‌آید از دانشگاه پیام نور اصفهان در المپیاد شرکت کردند، بسیار مشغول کار روی ربات‌شان هستند. وقتی از سرپرست آن‌ها می‌خواهم در مورد کار ربات توضیحی بدهد، می‌گوید: گروه ما جزو گروه‌های اول قرعه کشی شده و چون هنوز کارمان تکمیل نشده، نمی‌توانیم صحبت کنیم.

«مرتضی نادی»

"مرتضی نادی" سرپرست تیم سازنده ربات مسیریاب از دانشگاه علمی کاربردی واحد ملایر، درباره شرکت در این المپیاد و گروهش می‌گوید: تیم ما متشکل از چهار نفر یعنی آقایان سامان خادم، سیدجواد حسینی و محمدجعفر کریمی است و دومین دوره‌ای است که از طرف دانشگاه در این مسابقات شرکت می‌‌کنیم. کار ربات مسیریاب، این است که بر روی صفحه‌ای که مسیر (خط) بر روی آن مشخص شده، طبق برنامه‌ای خاص حرکت می‌کند که به آن تعقیب خط نیز می‌گویند.

ربات‌شان را "سورنا" صدا می‌کند و می‌گوید: ویژگی خاص سورنا، چیدمان خاص سنسور هایش است که آن‌ها را به صورت جدیدی استفاده کردیم و اگر این نوع چیدمان جواب دهد، نوعی خاص از مسیریاب‌ها را ساخته‌ایم.

از او درباره برنده شدن در این المپیاد می‌پرسم که جواب می‌دهد: در مسابقات لاهیجان، جزو 20 تیم اول کشور قرار گرفتیم و حتی تعدادی از تیم‌هایی که در آن مسابقه شرکت کردند نیز در این‌جا حضور دارند و احتمال صعود کردن گروه ما بسیار زیاد است.

نادی، کمی از سطح برگزاری این المپیاد گله دارد و بیان می‌کند: احساس می‌کردم خیلی بیشتر از این‌ها بر روی این المپیاد زمان و هزینه گذاشته شود. برخی ناهماهنگی‌هایی صورت گرفت که در مسابقه قبلی شاهد آن نبودیم.

به سراغ گروهی دیگر که متشکل از سه دختر جوان دانشجوی آی‌تی هستند، می‌روم. این گروه در دانشگاه پیام نور دزفول درس می‌خوانند و اسم ربات‌شان را "جونیور" گذاشتند.

«گروه سازنده ربات جونیور»

"فاطمه پورسیف" سرپرست گروه آن قدر مشغول است و سرش را به لپ تاپش نزدیک کرده که ما را به "عظیمه عباسی" دیگر عضو گروه حواله می‌کند. این گروه در شاخه مسیریاب ویژه پیام نوری‌ها شرکت کردند.

عباسی در مورد کارشان می‌گوید: این ربات اولین کارمان است و آن را ظرف مدت یک ماه آماده کردیم. تجربه ما خیلی کم است و فقط با هشت سنسور کارمان را شروع کردیم. البته برای‌مان شرکت در این المپیاد و ثبت رکوردی به صورت ملی مهم بود و در حال حاضر زیاد به برد و باخت فکر نمی‌کنیم.

سالن را طی می‌کنیم، گروه‌هایی با اعضای بسیار جوان که به نظر دبیرستانی می‌آیند روبه‌رو می‌شویم. بسیار جای تعجب داشت که با این سن و سال در حال کار روی ربات هستند، کنجکاو می‌شوم و جلو می‌روم تا با یکی از این گروه‌های کم سن و سال صحبتی داشته باشم.

"محمدحامد رضایی" دانش‌آموز سال دوم دبیرستان در رشته ریاضی فیزیک است و به همراه فرزاد صفدری (دانش‌آموز پیش دانشگاهی)، حامد امینی و مهدی زندیان (دانش‌آموزان دوم دبیرستان) با یک ربات مسیریاب در این مسابقات شرکت کرده‌اند. حدود یک ماه است که رباتیک را آغاز کرده و برای اولین بار در این نوع مسابقات شرکت کرده است. محمدحامد در مدرسه البرز، فرزاد در پیش‌دانشگاهی عرفان و بقیه در مدرسه دکتر حسابی در حال تحصیل علم هستند.

محمدحامد می‌گوید: اصلا به قصد آوردن مقام در این المپیاد شرکت نکردیم و با وجود این‌که هزینه شرکت در آن گران بود، اما شرکت کردیم تا تجربه‌ای کسب کنیم و با محیط رباتیک آشنا شویم. ربات‌مان را در عرض یک هفته ساختیم و برای این کار روز و شب نداشتیم، مثلا من 48 ساعت است که نخوابیده‌ام.

"فرامرز عالی پور" دانشجو دانشگاه پیام نور مشهد و اهل شیراز است و با گروهی متشکل از 15 نفر (سه خانم و 12 آقا) و در قالب 11 تیم رباتیک در شاخه‌های شبیه‌ساز، مسیریاب و مین‌یاب در این المپیاد شرکت کرده‌اند. اعضای گروه در رشته‌های برق، نرم افزار و مکانیک درس خوانده‌اند و اکثریت آن‌ها محصل رشته نرم‌افزار کامپیوتر هستند. او سرپرست تیم‌های مین‌یاب و شبیه‌ساز است و درباره ربات‌ها می‌گوید: فلسفه ساخت ربات‌ها و تیم های مین‌یاب به پاک‌سازی مناطق آلوده با مین بوده است. هر سال مسابقات در سطح‌های بالا برگزار می‌شود، همچنان‌که مسابقات بعدی که در پیش است، زمین ربات‌های مین یاب از حالت مصنوعی به واقعی تبدیل می‌شود و مین‌ها باید به صورت واقعی جمع‌آوری شوند.

ربات‌های شبیه‌ساز به چند گونه تقسیم می‌شوند که هر کدام هدف به واقعیت نزدیک شدن را دنبال می‌کنند، برای نمونه قرار است که شبیه‌سازهای فوتبال بتوانند در زمین مسابقه انسان را شکست دهند و هر ساله پیشرفت‌هایی نیز حاصل می‌شود. او امیدوار است که مقامی را در این دوره از مسابقات کسب کنند.

"جمال بهشتی" فارغ‌التحصیل کارشناسی رشته برق قدرت و دانشجوی کارشناسی ‌ارشد این رشته در دانشگاه آزاد یزد، حدود پنج سال است که در زمینه رباتیک فعالیت دارد و در این المپیاد در شاخه امدادگر واقعی به همراه گروهی 17 نفره شرکت کرده‌ است. تحصیلات اعضای این گروه نیز کامپیوتر، برق و مکانیک است و جوان‌ترین عضو تیم 20 ساله و بالاترین سن در گروه 27 سال است.

درباره ربات امدادگر توضیح می‌دهد: ربات امدادگر رباتی است که وقتی زلزله و آوار ناشی از زلزله را برایش بازسازی می‌کنند، بتواند مسیر و موانع را در پله و شیب پشت سر گذارد و مصدوم را از روی علائم حیاتی‌اش شناسایی کند و به اپراتورش اطلاع دهد. این ربات کنترل از راه دور دارد و این سیستم وایرلس و بدون سیم است و با چند دوربینی که بر روی ربات قرار دارد، اپراتور آن را چک می‌کند.

بهشتی با اشاره به این‌که تا به حال این نوع ربات در چند دانشگاه کشور ساخته شده، درباره ویژگی خاص ربات‌شان گفت: ویژگی خاص این ربات در ارائه نقشه (maping) و برخی سیستم‌های الکترونیکی است.

وارد سالن پوریای ولی اردوگاه شهید باهنر، سالن اصلی برگزاری مسابقات می‌شویم. گروه‌هایی که نوبت‌شان است وارد زمین و در غرفه‌های مخصوصی مستقر شده‌اند. دکتر زیاری،‌رییس دانشگاه پیام نور، المپیاد را افتتاح می‌کند و به همراه هیات همراهش برای بازدید از گروه‌ها می‌رود و سرداور مسابقه کار ربات‌های مسیریاب را برای رییس دانشگاه پیام نور توضیح می‌دهد.


"بابک رفیعی‌فر" سرداور جوان این دوره المپیاد رباتیک درباره این مسابقات می‌گوید: این المپیاد مختص به دانشجویان دانشگاه پیام نور است و برای این‌که سطح این بچه‌ها بالا برود، مسابقات را با تیم‌های لیگ آزاد (موسسات و شرکت‌ها) برگزار کردیم. بچه‌های پیام نور با 80 تیم و گروه‌های آزاد با حدود 75 تیم در این المپیاد شرکت کردند.

«بابک رفیعی‌فر»

او ادامه می‌دهد: از بین گروه‌های پیام نور، 10 تیم اول به صورت رایگان به لیگ مسیریاب آزاد راه پیدا می‌کنند تا بهترین‌های پیام‌نوری‌ در فضای مسابقه قرار بگیرند.

رفیعی‌فر در مورد نحوه داوری بیان می‌کند: وقتی مسابقات شروع می‌شود، دو داور بالای سر زمین می‌ایستند و این دو داور رکورد می‌گیرند و منشی آن‌ها را ثبت می‌کند. سه رکوردگیری انجام می‌شود و هر رکوردی که کمتر باشد، مورد قبول است. اگر ربات زیر 12 سانتی‌متر طول یا باتری داشته باشد (منبع تغذیه خارجی داشته باشد)، رکوردها ضربدر 9/0 می‌شوند.


اولین دوره المپیاد رباتیک دانشگاه پیام نور صبح امروز در اردوگاه شهید باهنر تهران افتتاح شد و تا 12 اسفند ماه 1389 ادامه دارد.





***