گسترش شادی؛ وظیفه گم شده مدیران شهری
چهرههای عبوس، اخمآلود و مضطرب، صدای زجرآور بوق ماشینها، داد و فریاد و دعواهای خیابانی به بهانههای واهی سالهاست که به عنوان شاخصه های اصلی شهر تهران شناخته می شوند.شهری که در سال های اخیر در فهرست شادترین شهرهای جهان همواره در رتبههای پایین قرار گرفته است و اهالی آن مدتهاست لبخند را فراموش کردهاند.
قدیمیها معتقد بودند عقل سالم در بدن سالم است و امروزه روان شناسان معتقدند؛ شهروند سالم از دل شهر سالم بیرون میآید.در تعاریف شهرسازی،شادی از شاخصههای اصلی شهرهای سالم است. شهری که شهروندان از زندگی در آن احساس رضایت میکنند و جوانان آن کمتر به فکر مهاجرت هستند.
به همین دلیل در بسیاری از کشورهای توسعه یاقته ایجاد فضاهای شاد و مفرح در جهت افزایش نشاط و شادابی اجتماعی از وظایف اصلی مدیران شهری است.وظیفهای که به نظر می رسد در میان وظایف مدیران شهری تهران گم شده است.
سبزه زارم آرزوست
روان شناسان معتقدند زندگی درشهر شلوغی مانند تهران شهروندان را به مرور زمان فرسوده میکند.آلودگی،سروصدا و ترافیک سنگین در خیابانهای مختلف در کنار کار زیاد برای مقابله با مشکلات اقتصادی، باعث ایجاد افسردگی و از بین رفتن شادی می شود.
دکتر رضا محمدی،روان شناس در این باره به برنا میگوید:« وجود فضاهای سبز ، تأثیر مستقیمی برمیزان شادی و سلامت روانی افراد دارد. کسانی که دسترسی کمتر به فضای آرام و بانشاطی مانند پارکها دارند، به مرور به سرخوردگی روانی و افسردگی مبتلا میشوند. به همین دلیل وجود مراکزی که بتواند شهروندان را برای ساعتی از شر آلودگیهای مختلف دور کند در تهران ضروری است.»
در کشورهای پیشرفته ، اصل سرانۀ فضای سبز، در زندگی شهری، بهصورت جدی در نظر گرفته میشود. بر اساس آمار منتشر شده سازمان زیباسازی شهرداری تهران،استاندارد سرانه فضای سبز جدا از استانداردهای فضاهای تفریحی دنیا برای هر فرد 25 متر مربع است. این سرانه در ایران برای هر فرد 9 متر مربع عنوان شده است.این در حالی است که در حال حاضر تنها 4.6 متر مربع از این فضا در تهران تامین می شود.
محمدی درباره ضرورت فضاهای سبز می گوید:«وجود مراکزی مانند پارکها ، ضرورت اولیۀ زندگی شهری است. شهروندان به جایی برای تفریح، برای ورزش و اوقات فراغت نیاز دارند. تغییر چهرۀ شهر در نبود فضای سبزباعث ایجاد مشکلات جدی مانند رشد آلایندهها و اختلالات روانی می شود.»
تفریحی
علاوه بر ضرورت وجود فضاهای سبز،یکی از شاخصهای رفاه شهری، افزایش تسهیلات و امکانات تفریحی است. در شهرهای توسعه یافته،به ساخت مراکز تفریحی،فرهنگی و ورزشی اهمیت زیادی داده میشود.با این وجود در سالهای اخیر رستورانها و مراکز خرید تنها مراکز تفریحی هستند که در تهران روز به روز بیشتر میشوند.
مریم کاظمی،کارشناس شهری در این باره میگوید:« شهری که مرکز تفریحی ندارد،شهر نیست.مدیران شهری وظیقه دارند مراکزی برای پر کردن اوقات فراغت شهروندان در نظر بگیرند.پارک،شهربازی،سینما،ورزشگاه و زمین های بازی در شهرهای توسعه یافته جهان هر روز بیشتر ساخته میشوند.این در حالی است که در سالهای اخیر در تهران به ساخت اینگونه مراکز کمتر توجه شده است.به شهر تهران که نگاه میکنیم،مراکز خرید بیشتر از سایر مراکز دیده می شوند.گویی خرید کردن پس از خوردن تنها تفریح شهورندان تهرانی است.»
کاظمی با تاکید بر وجود مراکز تفریجی در کلان شهر تهران می گوید:«برای برون رفت از فشارهای عصبی و روانی، ایجاد فضاهای شاد و مفرح عمومی ضروری است. مدیران شهر تهران باید با برنامه ریزی درست و منطبق با نیازهای مردم،مراکز تفریحی،فرهنگی و ورزشی را در سراسر شهر ایجاد کنند تا همه اقشار جامعه به یک اندازه بتوانند از امکانات رفاهی بهره ببرند.توزیع عادلانه امکانات رفاهی میتواند شادی گم شده در بخشی از جامعه را دوباره بازگرداند.»
از نظر این کارشناس شهری حتی استفاده از رنگها در شهر هم می تواند به افزایش شادی در جامعه کمک کند:«وظیفه مدیران شهری تنها ساخت مراکز تفریحی و ایجاد فضای سبز نیست.شناخت استفاده از رنگها و طرحهای شاد در جداول و دیوارهای شهر و استفاده بهجا و درست از نور در اماکن مختلف شهر میتواند بر روحیه افراد جامعه تاثیر زیادی داشته باشد.نکات ریزی که گاهی کم اهمیت تلقی میشود.»
