مجید سرسنگی: رسالت اجتماعی هنر موجب ماندگاریاش میشود
آیین گشایش سومین دوره «ده روز با عکاسان» با حضور مجید ملانوروزی مدیرکل هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، احمد مسجدجامعی عضو شورای اسلامی شهر تهران و دکتر مجید سرسنگی مدیرعامل خانه هنرمندان ایران، عصر یکشنبه 21 دی در تالار استاد جلیل شهناز خانه هنرمندان ایران برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری برنا، این مراسم با اجرای امید محمدنژاد و سخنرانی مسعود زندهروح کرمانی، رئیس هیات مدیره انجمن عکاسان ایران، ابراهیم صافی رئیس هیات مدیره انجمن عکاسان میراث فرهنگی و دبیر این دوره «ده روز با عکاسان»، دکتر مجید سرسنگی مدیرعامل خانه هنرمندان ایران و سعید دستوری، یکی از اعضای هیات مدیره انجمن عکاسان و رونمایی از کتاب «زمان سخت» مجموعه آثار محسن راستانی همراه بود.
در ابتدای مراسم افتتاح سومین دوره «ده روز با عکاسان» که با شعار «لطفا با دوربین وارد شوید» کار خود را آغاز کرد. مسعود زندهروح کرمانی، رئیس هیات مدیره انجمن عکاسان ایران به عنوان نخستین سخنران گفت: امروز سرآغاز بزرگی است برای انجمنهای عکاسی ایران، روزی که همه دور هم جمع شدند، بیش از سه ماه با هم بحث و گفتوگو کردند و فعالیت و کار انجام دادند. اینها همه از برکات با هم بودن و با جمع بودن است و آن هم برای یک هدف: عکاسی. ما همه عکاس هستیم، افتخار هم میکنیم که عکاس هستیم و هیچ چیز نمیتواند مانع ما شود.
وی ادامه داد: در این اتحاد مهم نیست که در چه ژانری کار میکنیم، عکاس خبری، تبلیغاتی، آرت، انقلاب و جنگ، تئاتر، طبیعت و ... فرقی نمیکند، در کنار هم هستیم و این افتخاری است که امروز نصیب ما شده است. هیات مدیره انجمن عکاسان ایران امسال برنامهاش را بر این گذاشت که یک گردهمایی با همه انجمنها داشته باشد، انجمنهای تخصصی و 4 سایت عکاسی که آنها هم بخش خصوصی هستند و همت خاص خودشان را دارند.
زندهروح کرمانی با تأکید بر اینکه آنچه در این 10 روز دیده میشود، حاصل این زحمات است، افزود: همیشه فکر میکردم که چرا انجمنهای ما خیلی فعال نیستند، چرا در سکوت هستند، وقتی خودم به این مجموعه آمدم بخشی از اشکالات را پیدا کردم؛ بخش زیادی مربوط به این است که تشکیلات نداریم، سازماندهی نداریم، طبقه بندی سازمانی نداریم. به نظرم باید یک آسیب شناسی در انجمنها شود تا بریم به سمت تشکیلات انجمنی داشتند، چیزی که شاید انجمن عکاسان ایران در طول 4 سال گذشته انجام داده است. وقتی به ساختار سازمانی برسیم، می توان کار انجام داد.
وی در ادامه اظهار داشت: در تمام اساسنامه های ما نوشته شده که هیچ گونه کار اقتصادی نمی توانیم انجام دهیم، خیلی ممنون به ما مجوز دادهاند که وجود داشته باشیم و هیچ کاری نکنیم. ما در انجمن های عکاسی ایران، انجمنی داریم که 54 عضو دارد، این انجمن با پول اعضایش چه کاری میتواند انجام دهد؟ چه حمایتهایی داشتیم؟ چقدر کمکمان کردند؟ ما به پول نیاز نداریم، ما به حمایت نیاز داریم. ما به فضایی احتیاج داریم که بتوانیم در آن فکر کنیم و اتاق فکر داشته باشیم و برنامهریزی کنیم، این فضا را نداریم.
رئیس هیات مدیره انجمن عکاسان ایران، اضافه کرد: ما نیاز داریم تمام بخشهای دولتی، نیمه خصوصی و خصوصی از برنامههایمان حمایت کنند. در این کشور نزدیک به 200 جشنواره و مسابقه برگزار میشود، کدامش را به انجمنها دادند؟ کدامش را به این سایتهایی که واقعا شبانه روز دارند از جیب خود سرمایه میگذارند، واگذار شده است. برای اولین بار است که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دوسالانه را در اختیار انجمن عکاسان ایران گذاشته، اولین تجربه است. ما هم شاید بیتجربه باشیم در این زمینه اما اگر حمایتها پشت سر ما باشد این میشود که امروز هست. دست در دست هم این همه نشست، کارگاه و نمایشگاه برگزار میشود.
وی در پایان گفت: انجمن عکاسان ایران امیدوار است که بتواند چهارمین دوره این برنامه را با همکاری مراکز آموزش عالی، انجمنها و تشکلهای شهرستانها و با گستردگی در سطح ایران برگزار کند. باید به سمت شهرستانها برویم. سال آینده دانشگاههای کشور و شورای عالی انقلاب فرهنگی به کمک ما بیایند تا بتوانیم در شهرستانها هم برنامه مدون و خوبی داشته باشیم. هدف «ده روز با عکاسان» همیشه فرهنگ، جامعه و عکاسی است پس «لطفا با دوربین وارد شوید».
پس از سخنان زندهروح کرمانی، کلیپ «سمفونی نیکون» پخش شد و در ادامه ابراهیم صافی، رئیس هیات مدیره انجمن عکاسان میراث فرهنگی و دبیر این دوره «ده روز با عکاسان» طی سخنان کوتاهی گفت: همایش امسال با حضور 91 عکاس و هنرمند با 259 اثر در 7 نگارخانه برگزار میشود. گالری بهار به انجمن عکاسان ایران با حضور 5 عکاس و 40 عکس، گالری تابستان به انجمن صنفی عکاسان مطبوعاتی ایران با حضور 3 عکاس و 33 اثر، گالری نامی به انجمن عکاسان خانه تئاتر ایران با حضور 20 عکاس و 20 اثر، گالری میرمیران به انجمن عکاسان سینمای ایران با حضور 17 عکاس و 33 اثر، گالری پاییز به انجمن عکاسان میراث فرهنگی با حضور 15 عکاس و 44 اثر، گالری زمستان به انجمن عکاسان تبلیغاتی و صنعتی ایران با حضور 8 عکاس و 24 اثر و گالری ممیز به انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس با حضور 23 عکاس و 67 اثر اختصاص داده شده است.
وی افزود: تمام تلاش ما این بود که این همایش بازتاب خوبی داشته باشد. سعی کردیم با چاپ پوستر و کاتالوگ اهداف انجمنها را به شکل خلاصه، اطلاعرسانی کنیم. همچنین این 10 روز به شکل دیویدی و کتاب مستندسازی خواهد شد. در پایان گله نمیکنم از گلههایی که شده، این نتیجه بضاعت ما بوده است.
در ادامه فیلم مستند کوتاهی از فعالیتهای انجام شده توسط انجمن عکاسان ایران برای برگزاری این دوره از «ده روز با عکاسان» پخش شد.
رسالت اجتماعی هنر موجب ماندگاریاش میشود
دکتر مجید سرسنگی، مدیرعامل خانه هنرمندان ایران سخنران بعدی این مراسم بود که در ابتدا گفت: خدای بزرگ را شاکرم که بار دیگر این توفیق خجسته را به من و همکارانم عطا کرد تا در کنار جمع گسترده ای از هنرمندان بزرگ و ارجمند عکاسی کشور، سومین دوره از این جشن فرخنده را در خانه هنرمندان ایران برپا کنیم. در همین مجال درود و سپاس من به تمامی آنها که با عشق و شور، خالق تصویر سوم این رخداد تماشایی بودند؛ به آن امید البته، که سالهای سال بر شکوه و غنای این دفتر افزوده شود.
وی افزود: اگر به اجمال نگاهی به تاریخ هنر بیندازیم و اتفاقات و رخدادهای اجتماعی را نیز، که بر بشر معاصر رفته و می رود، با آن عجین کنیم، آنگاه شاید بتوانیم هنر را از منظر اجتماعی و نسبت آن با مردم در سه دسته کلی مورد بررسی قرار دهیم: اول هنری که پیشگام است. از زمانه خود پیشی گرفته است دست مخاطب خود را میگیرد و او را به پرواز وا میدارد. این هنر اغلب مورد هجوم است چه از سوی کسانی که این جسارت پرواز را ندارند، یا کسانی که دکان هنری خود را در این شرایط بی رونق مییابند؛ یا اصلا کسانی که فهمشان از هنر، سنخیتی با تعالی ندارد. بهانه هم تا دلتان بخواهد هست: از اینکه مخاطب آمادگی ندارد بگیرید، تا هنر غیر واقع گرای در اوهام و غیره. جنس این هنر آسمانی است و ماهیت عملش پیامبری و سند اعتبارش همان که مولانا در گوشمان می خواند: ما زبالاییم و بالا میرویم، ما ز دریاییم و دریا میرویم، ما از آن جا و از این جا نیستیم، ما ز بیجاییم و بیجا میرویم ... .
این استاد دانشگاه ادامه داد: هنر نوع دوم، اما مانند هنر پیشین، از مخاطب خود پیشی نمیگیرد، همراه او گام برمی دارد و اتفاقا کثرت این هنر در فرهنگ ما بیشتر از انواع دیگر است. در این هنر، هنرمند و جامعه تاثیری متقابل بر یکدیگر دارند. هنرمند از حرکت مردم الهام میگیرد، خلق میکند و جامعه، حاصل خلق او را میپذیرد و به کار می بندد.
مشاور هنری شهردار تهران افزود: پس از گفتن در باب این دو نوع هنر، حدس درباره هنر سوم چندان دشوار نیست: هنری که همیشه از جامعه خود عقب مانده است و تا به خود بجنبد تا دیرکرد اول خود را جبران کند، دیرکرد دوم و سوم و دیگر گریبانش را گرفتهاند. این هنر تاخیر پذیر کند حرکت، همان هنری است که تقلید صرف را جایگزین ابداع و خلاقیت میکند. با پایی چلاق بر سر راه مینشیند و چشمان هیزش همواره درپی تقلید از دیگران و آراستن این تقلید به زینتی است که چهره آبله گونش را بپوشاند و چند صباحی بیشتر به حیاتش ادامه بخشد. حکایت همان روباه بیدست و پای، که گرسنگی اشکم، به پسمانده شکار شیر درمان میکند. افسوس و دریغ که در روزگار ما، با چشمان حسرت بار میتوان نشانههایی از این هنر یافت.
دکتر سرسنگی با بیان اینکه «رسالت اجتماعی هنر» یادآور وجهی از هنر است که آن را با مردم پیوند داده و موجب ماندگاریاش میشود، گفت: عمیقا بر این باورم چنانچه هنر وجه اجتماعی خود را از دست دهد، یا آنکه آن را مورد غفلت قرار دهد، نه تنها ماهیت خود را نادیده انگاشته است، بلکه بین خود و مردم دیواری را بنا نهاده که ادامه آن، هیچ فرصت آشتی بین هنرمند و مخاطب را فراهم نمیکند. هنر در هر برههای از زمان رسالت و وظیفهای خاص را بر دوش دارد؛ رسالتی که اگر به انجام رساند، قلب انسانها جایگاه استقرارش خواهد بود، و اگر در پیچ و تاب روزگار، و در هنگامه مصائب بشری، بیطرفانه، تنها نظاره گر باشد و بس، هیچگاه فرصت آن را نخواهد یافت تا بخشی از فرهنگ و تمدن یک ملت تلقی گردد. نادیده گرفتن، یا زنجیر اسارت بستن بر رابطه هنر و رخدادهای اجتماعی، اگر مهلک ترین آفت یک جامعه و هنر آن نباشد، قطعا یکی از مهلک ترین آنها هست.
مدیرعامل خانه هنرمندان ایران خاطرنشان کرد: یکی از سوءتفاهمهای همیشگی در نسبت هنر با رخدادهای اجتماعی، اتصال بلافاصله آن به مسائل سیاسی است. نه اینکه هنر با سیاست رابطهای نداشته باشد، اما بسیار ساده اندیشانه است که هر حرکت اجتماعی هنر را، تنها و تنها، در بستر چهارچوبهای رایج سیاسی تعبیر و تفسیر کنیم. غم هنرمند از بودها و نبودها، رنج او از دردها و دغدغه وی از ناگفتههای مردمش، سبب ساز خلق آثاری است، که اتفاقا نقاط ضعف و منحرف شده سیاست را نشانه میرود؛ و اینگونه است که هنرمند نقش منتقد مصلح را در جامعه بازی میکند. هنرمند اگر زبان مردمش نباشد، اگر آمال و آرزوهای آنها را به تصویر نکشد و اگر برای آینده بهتر آنان تلاش نکند، چگونه هنرمندی خواهد بود؟
وی افزود: اگر بخواهم از تاریخ هنر و ادبیات کشور مثالهایی از هنرمندانی بیاورم که در مقاطع حساس و سخت، دوشادوش مردم خود ایستاند و یک کف دست نان محبت خود را با دیگران قسمت کردند، سخن به ساعتها و ساعتها میکشد. از زمان مشروطه بگویم و اقبال که جان آزادمردان را با کلام جادویی خود حلاوت بخشید و صحنه مبارزه را از عرصه زمین به جولانگاه اندیشه کشاند، از دامغانی بگویم که در روزگار سخت پیکار، فصل عاشقانه را به یادگار گذاشت، از قیصر سخن بیاورم که هرچند زرد و پژمرده، اما دل به پاییز نسپرد، و یا به عاریت بگیرم کلام قزوه را که زالو صفتان روزگارش را به شلاق میگیرند.
دکتر سرسنگی در پایان سخنان خود با بیان اینکه بارها و بارها از سر تفاخر تکرار کردهایم که ما ملتی هنرپرور بودهایم و هنر نزد ایرانیان است و بس، تصریح کرد: تمام اینها به جای خود، اما قطعا آیندگان ما نیز درباره هنر و هنرمندان نسل های پیشین خود – که احتمالا به لحاظ زمانی، مقارن با حیات ما است – نیاز به جملاتی دارند تا به دیگران بگویند و به آن افتخار کنند. برای آن افتخار فردا، امروز باید کاری کرد.
لزوم وجود انجمنها و نهادهای مدنی
در ادامه سعید دستوری، دبیر کمیته حقوقی انجمن عکاسان ایران به عنوان آخرین سخنران با محوریت لزوم وجود انجمنها و نهادهای مدنی به سخنرانی پرداخت و گفت: ابعاد فرهنگی یکی از نیازهای اساسی برای بسترسازی مشارکت حداکثری است که باعث میشود ارزشهایی همچون تعاون و رسیدگی به نیازهای جامعه احساس شود. برای ایجاد این بسترها 4 شرط عمده وجود دارد، ایدئولوژی مشارکت، نمادهای مشارکتی، اطلاعات مادی و تخصصهای لازم. امروزه ارتباط مردم با حکومت و دولتها و جلب مشارکت هرچه بیشتر مردم در امور مختلف از طریق نهادهایی صورت میگیرد که به سازمانهای مردم نهاد معروفاند که به عنوان نهادهای کارآمد مدنی و مکمل بخش دولتی در تأمین اهداف توسعه از جایگاه ویژهای برخوردار هستند.
سعید دستوری در پایان گفت: نهاد مدنی در کاملترین معنایش، سازمانی است که مستقیما بخشی از دولت محسوب نمیشود اما نقش بسیار مهمی به عنوان رابط بین فرد فرد مردم و قوای حاکمه و حتی خود جامعه ایفا مینماید. مشخصه اصلی این نهادها غیر دولتی بودن آنها و عدم وابستگی تشکیلاتی و مالی به حاکمیت سیاسی و بحرانهای دولتی است. نهادهای مدنی به دو دسته احزاب و انجمنهای صنفی تقسیم میشوند. مهمترین نکتهای که باعث تفاوت بین انجمن و یک گروه از مردم میشود، داشتن هدف مشترک است. انجمنها جبهه متحدی در مقابل جهان گسترده میسازند و تداوم رشد و توسعه حرفه خود را از طریق اجرای اهدافی که آنها را به مراتب بالاتر از صنف و اتحادیه نشان میدهد، تضمین میکنند. انجمنها کارها و مشغلههایی را که به دوش دولت است را سبکتر میکنند.
بخش دیگری از مراسم افتتاحیه رونمایی از کتاب «زمان سخت» بود که در آن عکسهای سیاه و سفید محسن راستانی از جنگ و وقایعی که در بوسنی و هرزگوین روی داده، به تصویر کشیده شده است. این کتاب با 204 صفحه از سوی انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس منتشر شده و قرار است در تمام مدت برگزاری «ده روز با عکاسان» به معرض فروش گذاشته شود. همچنین 29 دیماه جشن امضایی برای این کتاب در خانه هنرمندان ایران برگزار خواهد شد.
همچنین نمایش کلیپی در مورد اهداف و برنامههای «ده روز با عکاسان» و اجرای یک پرفورمنس از دیگر بخشهای مراسم افتتاحیه بود و در ادامه با حضور مسئولان و هنرمندان حاضر، نمایشگاههای «ده روز با عکاسان» در گالریهای خانه هنرمندان ایران افتتاح شد.
سومین دوره «ده روز با عکاسان» تا 30 دی در خانه هنرمندان ایران برگزار میشود.
