چهارشنبه سوری یا پنجه دزیده

به گزارش خبرنگار ادبیات برنا،چهارشنبه سوری نام جشنی است که تغییر یافته مراسم باستانی پنج روز آخر سال به نام" پنجه دزدیده" یا" اندرگاه است". این جشن ریشه در آیین زرتشتی دارد و ایرانیان از ۱۷۰۰ سال پیش از میلاد تاکنون در پنج روز آخر هر سال، آن را با برافروختن آتش و جشن و شادی در کنار آن برگزار می‌کنند.

ایرانیان قدیم ۵ روز آخر سال را با روشن کردن آتش جشن می‌گرفتند و بر این باور بودند که در این ۵ روز ارواح درگذشتگان به زمین سفر می‌کنند. آن‌ها با گرفتن روزه و برگرفتن گرد و خاک بر فراز بام خانه‌هایشان آتش روشن می‌کردند تا ارواح مردگان به راحتی راه خانه‌هایشان را بیابند و درکنار خانواده‌اشان سال را کنند.

واژه "چهارشنبه‌سوری" مرکب از دو واژه "چهارشنبه" که نام یکی از روزهای هفته و" سوری" به معنی سرخ است. در این روز آتش بزرگی در بعد از ظهر افروخته و تا صبح روز بعد و برآمدن خورشید روشن نگه داشته می‌شد. مردم هنگام پریدن از روی این آتش می‌خوانند: "زردی من از تو، سرخی تو از من" با گفتن این جمله شما زردی ،رنگ پریدگی و مشکلات را به آتش بخشیده و در عوض، سرخی ، گرمی و نیرو از آن می‌گیرید.


بسیاری از مراسم خاص این روز از قبیل فال گوش ایستادن، قاشق زنی، گره گشایی وشال انداختن هنوز در برخی شهرهای ایران مرسوم است.

چهارشنبه سوری را می توان اولین جشن سال نو دانست كه قبل از رسیدن سال نو برگزار می شود و برپایی آن نشانه استقبال از سال نو بوده و به پایان آمدن سال كهنه را نیز خبر می دهد.


کتاب شناسی چهارشنبه سوری به شرح زیر است:

1. اشیدری، جهانگیر- دانش نامه مزدیسنا- نشر مركز- تهران 1371
2. بلوك باشی، علی- نوروز جشن نوزای آفرینش- دفتر پژوهش‌های فرهنگی- تهران 1380
3. بهار، مهرداد- از اسطوره تا تاریخ- نشر چشمه- تهران 1381
4. پورداوود، ابراهیم- آناهیتا- امیركبیر- تهران 1343
5. روح الامینی، محمود- آیین ها و جشن های كهن در ایران امروز- نشر آگاه- تهران 1376
6. شكورزاده، ابراهیم- عقاید و رسوم عامه ی مردم خراسان- بنیاد فرهنگی ایران- تهران 1346
7. عمید، حسن- فرهنگ عمید- امیركبیر- تهران 1369
8. گروه مردم شناسی آیینی پژوهشكده مردم شناسی- مجموعه مقالات نخستین همایش نوروز- سازمان میراث فرهنگی كشور- تهران -1379
9. فره وشی، بهرام- جهان فروری- انتشارات كاویان- 1364
10. جشن هستی؛ گفتاری درباره چهارشنبه سوری، نوروز و سیزده بدر اصغر حیدری منفرد/ گواهان/ 1385