وقتی سینماگران، سینما را کشتی بدون لنگر میخوانند!
مدتها شاهد اختلافات شدید میان صنوف مختلف سینمایی بودیم که با بارها و بارها به تغییر در اعضای تصمیم گیرنده، نامهنگاریها و انتشار بیانیههای گوناگون منجر شد. اما در این میان مشکلات تهیهکنندگان سینمای ایران بسیار پررنگتر و پر حاشیهتر به نظر میرسید تا اینکه معاونت سینمایی برای رفع اختلافات و ساماندهی به اوضاع وارد گود شد.
جواد شمقدری معاون سینمایی وزیر ارشاد در نامهای خطاب به علیرضا سجادپور مدیر اداره نظارت و ارزشیابی امور سینمایی ارشاد عنوان کرد: "با توجه به مسئولیتهای فرهنگی ناظر بر سند چشمانداز 20 ساله، تلاش نمایید با تبادل و كسب نظرات همه دستاندركاران حوزه تهیهكنندگی سینما فارغ از دستهبندیهای جاری نسبت به تأسیس یك تشكل مقتدر و مسئولیتپذیر و دغدغهمند نسبت به آرمانهای نظام اسلامی ایران در چارچوب مأموریتهای داخلی و بینالمللی هماهنگی و همكاریهای لازم صورت پذیرد" که البته این تصمیم یعنی تشکیل اتحادیه واحد برای تهیهكنندگان در خارج از خانه سینما، در شرایطی اتخاذ شد که اختلاف خانه سینما و وزارت ارشاد پس از برگزاری جشن خانه سینما در سال 88 و انتقادهای سینماگران از وزارت ارشاد بالا گرفته بود.
بر ایناساس در آبان سال 89 طی جلساتی، تهیهكنندگان سینمای ایران از طیفهای مختلف در معاونت سینمایی با علیرضا سجادپور پیرامون تشكیل اتحادیه واحد مذاكره كردند که با وجود حواشی زیاد در این جلسات، سرانجام جمع حاضر تصمیم به تشكیل صنف واحد گرفت و مرتضی شایسته، سیدضیاء هاشمی، محسن علیاکبری، علی معلم و جمال شورجه، اعضای هیئت موسس این صنف شدند و وظیفه کارشناسی و تدوین اساسنامهای را برای آن عهده گرفتند.
سرانجام در دیماه 89 جلسه مجمع عمومی صنف واحد تهیهكنندگان با حضور 90 نفر از تهیهكنندگان برگزار و اساسنامه صنف واحد «اتحادیه تهیهكنندگان سینمای ایران» که در 11 فصل، 39 ماده، 114 بند و 13 تبصره تهیه شد بود مورد تایید قرار گرفت، اعضای هیات مدیره این صنف انتخاب شدند و سید ضیا هاشمی ریاست را بر عهده گرفت.
هاشمی پس عهدهدار شدن این سمت خطاب به تهیهکنندگان نوشت: اینك من ماندهام و جمع تهیهكنندگان و كسانی كه بار امانتشان بر دوش من و ما گذاردهاند و باید به صلابت و سلامت به مقصد رسد كه به هر قیمت و بهایی كه باشد، سعی و تلاش بر آن میگذارم كه به بهترین وجه من الوجوه به انجاماش رسانم. نقد و نظر و پیشنهادات همه موجب روشن شدن راهمان است و با جان و دل تلاش میكنیم حق رفته تهیهكنندگان و شأن بایسته تهیهكنندگی را دوباره بیابیم.
اما دعوت هاشمی به همکاری، از سوی برخی تهیهکنندگان بیپاسخ ماند، تشکیل صنف واحد آغاز ماجراهایی تازه در سینمای ایران شد و واکنشهای متعددی را از سوی صنوف زیر مجموعه خانه سینما و مدیران آن و به ویژه شورایعالی تهیهکنندگان و مجمع فیلمسازان به همراه داشت که هر یک برای مخالفت دلایل خود را داشتند و گاها شاهد بیانیههایی از سوی غلامرضا موسوی بودیم که شورای عالی تهیهکنندگان را تنها صنف مورد تایید تهیهکنندگان میدانست.
وی در یکی بیانیهای که در اختیار رسانهها قرار داد آورده بود: تلاش مجدانه مدیریت دولتی سینما برای تاسیس شتابزده این صنف و حمایت همه جانبه از آن در حالی كه با انواع دیگر تشكلهای صنفی با سردی و كم اعتنایی برخورد میكند، جای تعجب و سؤال بسیار ایجاد كرده است و زمانی این شبهه تقویت میشود كه تعدادی از تهیهكنندگان گزینش شده برای تشكیل این صنف، جهت مشروعیت بخشی به این جریان، لحن تهدید اتخاذ كرده و همكاران خود را به غیرقانونیترین شكل ممكن به ممنوعالكار، تعطیلی دفاتر و ابطال مجوزهایشان تهدید میكنند.
البته علیرضا سجادپور مدیر اداره نظارت و ارزشیابی امور سینمایی ارشاد نیز سخنان وی را بیجواب نمیگذاشت و فعالیت شواریعالی را که زیر مجموعه خانه سینما است غیر قانونی میدانست. کم و بیش هر دو گروه به کار خود ادامه میدادند تا اینکه در خردادماه سال جاری خبری مبنی بر سپردن بخشی از اختیارات صدور پروانه ساخت به صنف واحد منتشر شد. سید ضیا هاشمی در اینباره گفت: "تشكیل جلسات و بررسی و كارشناسی پروندههای تقاضای پروانه ساخت با حضور چهار نفر از اعضای اتحادیه تهیهكنندگان و سه نفر از نمایندگان وزارت ارشاد و بنیاد فارابی در محل اتحادیه تهیهكنندگان خواهد بود. جلسهای در ارشاد برگزار خواهد شد تا مجوز پروانههای ساخت پروندههای كارشناسی شده در اتحادیه را صادر كند.
این امر با واکنش تند اکثر صنوف سینمایی مواجه شد تا جایی که فریدون جیرانی در برنامه سینمایی «هفت» از این تصمیم انتقاد و عنوان کرد پیگیر برگزاری مناظرهای میان غلامرضا موسوی و سید ضیا هاشمی است.
در ادامه، برخی اختلافات که البته هنوز شفاف و مشخص نیست و بیانیههای منتشر شده منجر به استعفای علی معلم عضو هیات موسس صنف واحد تهیهکنندگان شد وی در نامهای عنوان کرد: به هزار و یك دلیل كنارهگیری میكنم.
«سید ضیاء هاشمی» نیز در پی استعفای «علی معلم» از حضور در جمع اعضای هیئت مدیره این اتحادیه، در یادداشتی خطاب به معلم گفت: باور كن تمام جلسات بی تو ساكت و بیحرف است و هیچ كس مانند تو اهل حرف نیست كه جلسه را رونق دهد.
حال كه قرار است حرفها به عمل درآید، حق نیست نباشی. ناز تو و ناز همه اعضا را میكشیم تا باشید" که معلم مجددا بر استعفای خود تاکید کرد.
در ادامه ماجراهای صنف واحد تهیهکنندگان و اختلافات برخی سینماگران با این صنف، نشست مشترک نمایندگان شورای مرکزی کانون کارگردانان و شورای عالی تهیهکنندگان به دلیل اعتراض به واگذاری صدور پروانه ساخت به صنف واحد تهیهکنندگان یکشنبه 12 تیرماه با حضور نمایندگان دو صنف مذکور در محل خانه سینما برگزار شد.
داریوش فرهنگ بازیگر، کارگردان و تهیهکننده سینما نیز در بخشی از این نشست، سینما را کشتی بدون لنگر توصیف کرد و گفت: "سینمای ما از جزیره ها و دریاها گذر کرده و به اقیانوس رسیده است. ما باید این کشتی را از دست سونامیهایی که خاص اقیانوس است نجات دهیم. جمعی که اینجا نشسته نه اهل باج دادن و نه اهل باج گرفتن است. ما مدیون و مسئول چشمهای بیفروغ و لبخندهای کمسوی مردممان هستیم. چون سینما یعنی همین مسائل. بنابراین نمیشود این کشتی چندین سکان و گرداننده داشته باشد. این سینما درحال حاضر به کشتی بدون لنگر تبدیل شده است".
گویا اختلافات سینماگران و صنوف مختلف با یکدیگر بیپایان است و ماجراهای صنف واحد نیز که بسیاری را امیدوار کرده که به بخشی از نابسامانی اوضاع سامان دهد، همچون سایر صنوف همچنان ادامه دارد.
متاسفانه نگاهی اجمالی به اتفاقات سال 89 و 90 نشان میدهد آنچه در میان اهالی سینمای ایران از میان رفته وحدت و همدلی است و نه برنامهریزی مناسب برای رفع مشکلات و کمک به تعالی سینما. سینماگران و به ویِژه مسوولان سینمایی در نهادهای خصوصی و دولتی نمیخواهند دست از اختلافات بردارند و با دیدگاهی مشترک به رشد سینمای ایران کمک کنند.
گویا اختلاف نظرها و برخوردهای سلیقهای میان دستاندرکاران سینمای ایران باب شده است و مسلما بخش عمدهای از این مشکلات ریشه در اختلاف سلیقه مدیریت معاونت سینمایی و مدیر عامل خانه سینما دارد که هر یک ساز خود را کوک میکنند و حاضر به تبادل نظر دوستانه نیستند و از اینرو تلاش صادقانه دیگر سینماگران در هر صنف سمت و جایگاهی بی نتیجه باقی میماند.
امیدواریم مسولان بیش از این فرصتها را ار دست ندهند و شرایط را برای حل اختلافات و از بینرفتن چند دستهگیها و ایجاد وحدت و یکپارچگی فراهم کنند که تاثیر فراوانی در تعالی هنر و به ویژه عرصه سینما خواهد داشت.
