چه کسی حوزه علمیه قم را تاسیس کرد؟ / حکمت صبر و تحمل آیت الله حائری

به گزارش خبرنگار سرویس قاب نقره برنا، شهر قم سابقه دیرینه و بسیار با اهمیت در تاریخ تشیع دارد. در قرن دوم بسیاری از محدثان شیعی، قمی بودند و اکنون می‌توان نام جمع کثیری از آنها را در اسناد کتاب کافی و من لایحضر و دیگر آثار صدوق و حتی شیخ طوسی ملاحظه کرد.

این حوزه در قرن چهارم به ری منتقل شد و بعدها دیگر احیا نگردید تا آن که صفویان تا اندازه‌ای به آن توجه کردند و بعدها زمان قاجار قم بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت و با حضور میرزای قمی به صورت یک مرکز علمی درآمد. اما اهمیت نجف در این دوره چندان بود که فرصت احیای قم به صورت جدی داده نشد.

این بود تا آن که بعد از قضایای مشروطه و مسائل عراق و تا حدودی ضربه خوردن حوزه نجف عرصه بر روحانیون ایرانی در عراق تنگ شد و در اندیشه آمدن به ایران افتادند که نمونه‌اش آمدن مرحوم حائری و بروجردی به دیار خودشان اراک و بروجرد بود.

اما مع الاسف ایران نیز با آمدن رضاشاه فرصتی برای راه اندازی حوزه های دینی نداشت و به عکس و تدریجاً مراکز و مدارسی هم که بود با فشار دولت رو به ضعف گذاشت. رضاشاه این سیاست را سخت دنبال می‌کرد و اجازه هیچ نوع مخالفتی را هم با آن نمی‌داد.

با این همه مرحوم حاج شیخ عبدالکریم مردانگی کرده در این روزگار غریب دست به تأسیس حوزه علمیه قم زد. حرکت او بسیار آرام و بدون سروصدا و همزمان اکتفا به حداقل بدون درگیر شدن با دستگاه پهلوی بود. یک صبر طولانی که گریزی از آن نبود.

اکنون پس از گذشت هشتاد و اندی سال از تأسیس حوزه علمیه قم می‌توان اهمیت و بزرگی کار حاج شیخ عبدالکریم حائری را دریافت.

کتاب یادنامه مرحوم ایشان با نام "مؤسس حوزه علمیه" به همت تنی چند از طلاب فاضل حوزه علمیه فراهم آمده و مشتمل بر مقالاتی است که برخی پیش از این چاپ شده و برخی هم تازه تألیف است. این عزیزان پیش از هم برای برخی دیگر از علما یادنامه هایی منتشر کرده بودند.

مقالات این یادنامه به این شرح است:
زندگی آیت الله حائری / محمد محمدی اشتهاردی
زندگی نامه آیت الله حائری / محمد علی صفوت
حضرت آیت الله حائری یزدی / سید محمد حسین منظور الاجداد
گزیده استفتاءآت آیت الله حائری / سید حسن فاطمی
اهتمام آیت الله حائری در تأسیس و حراست از حوزه / داود امینی
عدالت در قلمرو فقه از دیدگاه آیت الله حائری / محمد رحمانی
سه مکتوب از آیت الله آخوند خراسانی درباره آیت الله بروجردی / رضا مختاری
و چند مقاله دیگر که ارتباطی با مرحوم حائری ندارد.

مرحوم حائری شایستگی بیش از این را دارد و باید به مرور حوزه علمیه برای بزرگداشت تاریخچه یک صدساله خود از هم اکنون در صدد تهیه متونی برای نشان دادن نقش و اهمیت این حوزه و شهر باشد.