ایران گذرگاه مطمئن چهار راه ترانزیتی جهان

ترانزیت به عنوان یکی از شاخص‌های مهم تجارت جهانی و سهیم شدن در بازار بین‌المللی و عبور از دروازه‌های تجارت بین‌المللی است.

میزان مبادلات تجاری کالا در سطح جهان امروز رقمی بیش از 9 هزار میلیارد دلار برآورد می‌شود؛ در این بین حجم تجارت بین قاره اروپا و آسیا یک سوم کل این میزان است که ایران در این بازار، کوتاه‌ترین و امن‌ترین مسیر را عرضه می‌‌کند.

وجود خلیج همیشه فارس در جنوب ایران، دریای خزر در شمال و همسایگی با 15 کشور جهان، جایگاهی راهبردی در سطح دنیا و منطقه به ایران داده است به طوری که پس از فروپاشی شوروی سابق همزمان با شکل‌گیری کشورهای آسیای میانه و قفقاز، مسیر ترانزیتی کشورمان به عنوان حلقه گمشده ارتباطی آسیا - اروپا و حتی چین مورد توجه قرار گرفت.

با توجه به اینکه ترانزیت یک مقوله فرا سازمانی و مرتبط با بخش‌ها و دستگاه‌هایی اجرایی مختلف است مهمترین بستر لازم برای توسعه و روان سازی آن، ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های ذی‌ربط اجرایی دولتی و غیر دولتی است.

از این رو برای تحقق این مهم، کارگروه ترانزیت مرکب از پنج وزیر براساس مصوب هیئت وزیران به استناد اصول قانون اساسی با هدف ساماندهی و توسعه و تشویق امر خدمات عبور کالا از کشور تشکیل شد که این کارگروه اختیارات هیئت وزیران را دارد و مصوبه آن به منزله مصوبه هیئت وزیران است.

خوشبختانه کارگروه یاد شده از زمان تشکیل، اقدامات مؤثری را در جهت رفع مشکلات ترانزیت انجام داده است.

به رغم اینکه ترانزیت کالا از ایران از یک قدمت مناسبی برخوردار بوده و کشورمان از لحاظ موقعیت جغرافیایی به چهار راه ترانزیتی مشهور است، اما قوانین و مقررات مرتبط با ترانزیت، متناسب با این پتانسیل نبوده و ترانزیت کالا را عملا با کندی مواجه می‌کرد که برای جبران این خلاء، دستور العمل روانسازی و سلامت ترانزیت خارجی از قلمرو کشور تصویب شد و دستور العمل موصوف از زمان اجرای خود طی دو سال اخیر، رافع بسیاری از موانع قانونی و مقرراتی بوده است.

تصویب دستور العمل هماهنگی پاس کشتی‌ها، ساخت و توسعه 24 پایانه مرزی، 24 ساعته شدن انجام عملیات ترانزیت در بنادر و فعال‌تر کردن بنادر بزرگ کشور در امر ترانزیت، مدیریت شبکه راه‌های کشور با اولویت نگهداری راه‌های شریانی و ترانزیت، توسعه و راه‌اندازی محور شرق، افزایش ظرفیت تعویض بوژی در ایستگاه سرخس، کوتاه کردن مسیر سرخس ـ بندرعباس از 2440 کیلومتر به 1611 کیلومتر و احداث راه‌آهن از جمله موارد مورد نظر در توسعه زیرساخت‌ها بوده است.

از سال‎های گذشته تاکنون ترانزیت از ‌روندی رو به رشدی برخوردار بوده است که در اواخر دولت نهم و ابتدای دولت دهم با تمهیدات و اقدامات برشمرده شده در سال گذشته میزان ترانزیت به رقم 5/9 میلیون تن رسید که نسبت به سال قبل از آن 34 درصد رشد داشته است.

امسال نیز با برنامه‎ها و تمهیدات به عمل آمده، انتظار می‌رود میزان ترانزیت به 12 میلیون تن تا پایان سال برسد.

سالانه به طور متوسط نزدیک به 10 هزار میلیارد دلار کالا در سطح جهان جابه‌جا می شود که تنها حجم تجارت بین‌المللی میان آسیا و اروپا حدود 3500 میلیارد دلار در سال است که از این میزان، تجارت و مبادله تجاری میان آسیا و اروپا‌، بیش از 350 میلیارد دلار مربوط به هزینه‌های حمل و نقل است، بنابراین جمهوری اسلامی ایران با توجه به پتانسیل‌های بالقوه از جمله وجود شبکه‌های گسترده حمل ونقل اعم از جاده‌ای‌، ریلی و دریایی، دسترسی آسان به آب‌های آزاد و سایر کشورهای آسیا ـ اروپا، ثبات سیاسی و امنیت تردد کالا و مسافر باید از این فرصت طلایی برای سهم بری بیشتر از هیچ کوششی فروگذار نباشد و به هدف گذاری مورد نظر برسد.

ترانزیت رابطه مستقیمی با تجارت و مراودات اقتصادی میان کشورها دارد، ایجاد تقاضا در بازار و همگرایی منطقه‌ای برای استفاده از موقعیت جمهوری اسلامی ایران برای کشورهای منطقه جزو اولویت های وزارت راه و شهرسازی است.

به موازات همگرایی یاد شده، در داخل کشور نیز با توسعه و تکمیل به موقع زیربناهای حمل ونقل کشور، اصلاح تشریفات اداری و رویه‌های جاری و یکپارچه سازی تصمیمات و مدیریت نرم افزاری، میزان ترانزیت کالا از قلمرو جمهوری اسلامی ایران متناسب با برنامه پنجم توسعه و چشم انداز پیش بینی شده، جهش و توسعه یابد.

همچنین توجه همزمان به مبادی ورودی و خروجی کالا در شمال‌ - جنوب و شرق – غرب کشور که تکمیل‌کننده کریدورهای بین‌المللی هستند، جایگاه ایران را در این صنعت مستحکم می‌کند.

وجود کشور ترکیه در مرزهای غربی کشور که قاره آسیا را به اروپا متصل می‌کند و همچنین بازارهای پر مصرفی مانند عراق، افغانستان، پاکستان و هند از ظرفیت‌های موجود در فعال‌کردن کریدور شرق به غرب کشور محسوب می‌شود.

علاوه بر این توسعه زیرساخت‌ها در سایر بخش‌های ترانزیتی و حمل و نقلی، در حوزه زیرساخت حمل و نقل جاده‌ای، در سال‌جاری بیش از 800 میلیارد تومان اعتبار جهت نگهداری، بهسازی مطلوب راه‌ها به ویژه‌ راه‌های ترانزیتی و شریانی از طریق سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای و ادارات کل راه و ترابری استان‌ها پیش‌بینی شده است که صرف این اعتبارات برای بهسازی و تجهیز راه‌ها، شرایط مناسبی را نسبت به گذشته در بخش جاده‌ای، برای ترانزیت مهیا می‌کند.

وزیر راه و شهرسازی