سرودها و ترانههای محلی و مردمی در دوران دفاع مقدس/
همپاهای جلوداری که شهر خون را وصف میکردند
وقوع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در 31شهریورماه 59 به شکوفایی استعدادهای نهفته بسیاری از شاعران و جوانان در سرودن اشعار و ساخت قطعات موسیقی حماسی انجامید.
به گزارش خبرنگار موسیقی برنا، موسیقی حماسی و مقاومتی از قدیم الایام در بین اقوام مختلف ایرانی به ویژه در جنگها و سلحشوری دلیران ایرانی نقش بسزایی داشته است و به مرور زمان، این نوع موسیقی جایگاه خود را در عرصههای مختلف اجتماعی و هنری پیدا کرد.
با وجود آثار ارزشمندی که در دوران دفاع مقدس در حوزه سرودها و ترانه های حماسی ساخته شد، اما هنوز پس از گذشت 22 سال از پایان جنگ و در آستانه 30 سالگی دفاع مقدس، اقدام جدی در زمینه گردآوری و ثبت و تهیه شناسنامه آثار در این حوزه دیده نمیشود.
بر همین اساس، بر آن شدیم تا برخی از آثار موسیقایی دفاع مقدسی که تا به حال توسط ارگانها، نهادها و اشخاص مختلف تولید و پخش شدهاند را معرفی کنیم. یکی از انواع آثار موسیقایی که در حوزه دفاع مقدس و پایداری تولید و پخش شدهاند، سرودها و ترانههای محلی هستند که آنها را معرفی مینماییم:
در دوران هشت ساله دفاع مقدس، سرودها و ترانههای مردمی بسیار تاثیرگذار بودند. این سرودها یا به صورت تك خوان و یا به صورت گروه همسرایان و یا تكخوان و گروه همسرایان با نوای موسیقی اجرا میشدند. موسیقی محلی نیز به دلیل آنكه از گویشها و زبانهای نقاط مختلف ایران الهام گرفته بود در دوران دفاع مقدس تاثیر بسزایی را برجای گذاشت. چراکه احساسات مردم را در سراسر ایران بازگو میكرد و باعث نوعی ارتباط بین همه مردم میشد.
ترانه ماندگار «دایه دایه وقت جنگه»، ترانهای بختیاری و بومی است که یک گروه محلی با خوانندگی مرحوم «رضا سقایی» آن را اجرا کردند. سابقه این ترانه به نبردهای طایفهای و جنگ جهانی اول و دوم برمیگردد. این گروه برای اولین بار بعد از انقلاب اسلامی، با ایجاد تغییراتی، این ترانه را با اجرایی جدید با خوانندگی «محمد میرزاوندی» خواننده خرم آبادی، اجرا کرد که باعث شد نگاه مسؤلین به موسیقی بومی در شاخه حماسی قویتر شود و بعد از سالهای جنگ، دستگاههای دولتی از این حوزه حمایت کردند که حوزه هنری توانست جشنواره موسیقی حماسی ایران را در سال 1376 برگزار کند.
سرود «همپای جلودار» با شعری حماسی و تکرار نشدنی (شامل 50 بیت) از حمید ممتحنی معروف به «حمید سبزواری» است که با دکلمه فرج الله سلحشور و خوانندگی حسام الدین سراج در آواز اصفهان در سال 1359 پخش شد. البته از این هنرمند آثار دیگری در خصوص جنگ خلق شد كه میتوان به تصنیف «شهر خون» نیز اشاره كرد.
به گزارش برنا، سرودهای حماسی بسیاری نیز در دوران جنگ هشت ساله و دفاع مقدس تولید و پخش شد که از آن جمله میتوان به «خوشا آنان که الله یارشان بی» با صدای افتخاری، «ای بسیج ای سرفرازان افتخار میهنید»، «شهادتت مبارک ای ..»، «شهیدم من به کام خود رسیدم من»، «آرزومندان به پا خیزید»، «ای فروغ ایزدی»، «ای دشت شهیدان کرب و بلا خوزستان»، «قافله سالار»، «ای کاش در دل ذره ای شور و نوا بود»، «از خون پاک لاله رویان هویزه»، «ای برادر که در سنگری»، «ز غم پر کرده ساقی جانم امشب»، «ای لشگر صاحب زمان آماده باش آماده باش»، «ای لشگر حسینی، تا کربلا رسیدن، یک یاحسین دیگر»، «چنگ دل آهنگ دل کش می زند»، «ای که می دارید فرمان خمینی را مطاع»، «شهید علمدار»، «سرزمین نینوا یادش بخیر»، «ای جان نثاران، حسین یارتان»، «امری نما روح خدا، ما بفرمانیم»، «سوی دیار عاشقان رو به خدا می رویم»، «شیر مردان خدا کرب و بلا در انتظار است»، «بر پا مردان خدا، همّت کنید»، «کاروان الهی بر پا / تازه شد نهضت عاشورا»، «سرباز سرافرازم من / سر بر کف و جانبازم من»، «بهر آزادی قدس از کربلا باید گذشت»، «ای کاروان که می روی شکسته دل به کربلا»، «لاله خونین من ای تازه جوانم شهید»، «ای از سفر برگشتگان، کو شهیدان ما»، «سبکبالان خرامیدند و رفتند»، «وای خداوندا منم حیران غمینم (سبک دشتی)»، «ای به امید کسان خفته زخود یاد آرید»، «حمله ور شد ارتش خلق ایران»، «از خون جوانان وطن لاله دمیده» و ... اشاره کرد.
همچنین سرود و کلیپ «یاد امام و شهدا» با صدای «حدادیان»، سرود زیبای حماسی «خلبانان» که از سرودهای محبوب زمان جنگ بود، توسط «جمشید نجفی» به دو زبان فارسی و ترکی و با آهنگی که تم ترکی و آذری دارد، خوانده شد.
گزارش: آزاده فضلی
نظر شما
پیشنهاد سردبیر
پرونده ویژه
