مهاجرت جوانان به خارج از کشور/۱
جذابیتهای مالی، رفاهی و امنیتی تاثیر ویژهای بر فرار مغزها دارد
به گفته اخلاقی پور، جذابیتهای مالی، رفاهی و امنیتی تاثیر فوق العاده ای در فرار مغزها داشته و طبق آمار، درصد قابل توجهی از نخبگان در خارج از کشور درحال تحصیل هستند.
منصور اخلاقی پور، جامعه شناس و مدرس دانشگاه در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی برنا درخصوص علل و عوامل مهاجرت جوانان به خارج از کشور و فرار مغزها، گفت: مهاجرت در نظریه های جمعیت شناسی و دیدگاه جامعه شناسی در 2 علت دوسویه مطرح می شود. این 2 علت جاذبه های مقصد و دافعه های مبدأ است.
وی ادامه داد: یکی از عللی که باعث مهاجرت قشر تحصیل کرده جامعه می شود، دافعه هایی است که در کشور یا محل سکونت وی وجود دارد. با توجه به ارتباط مستقیمی که بین سطح انتظارات افراد با افزایش سطح تحصیلات آنها دارد، انتظارات اجتماعی، اقتصادی و حتی امنیتی آنها نیز ارتقا پیدا می کند و وقتی احساس کنند شأن و منزلت شان با سطح اجتماعی همخوانی ندارد و جامعه پاسخگوی نیازهایشان نیست، تصمیم به جابه جایی می گیرند. این جابه جایی گاهی در شهرهای مرزی صورت می گیرد و شخص از شهری به شهر دیگر مهاجرت می کند، گاهی اوقات شخص احساس می کند در چارچوب مرزهای سیاسی و جغرافیای کشور نمی تواند پاسخگوی نیازهای خود باشد و انتظارات مطلوبش را دریافت کند، بنابراین تصمیم به مهاجرت به خارج از مرزها می گیرد.
وی از جاذبه های مقصد به عنوان علت دوم مهاجرت جوانان به خارج از کشور یاد کرد و ادامه داد: طبق آمار به دست آمده، درصد قابل توجهی از نخبگانی که در المپیادها رتبه گرفته اند در دانشگاه های معتبر دنیا در حال تحصیل هستند. آن سوی مرزها سیستمی طراحی شده که به جذب نخبه ها می پردازد.
این مدرس دانشگاه معتقد است: بر خلاف نظر کارشناسان که معتقدند این مهاجرت یک سفر موقت است و فرار نیست، باید توجه داشت که در برخی کشورها مثل آمریکا و چین افراد پس از مهاجرت یک سری اطلاعات تکمیلی را کسب می کنند و به کشورشان باز می گردند، اما در ایران درصد قابل توجهی از افراد رفته اند و درصد بسیار کمی اقدام به بازگشت کرده اند و پس از بازگشت نیز تخصص و تکنولوژی و فکری را که در دانشگاه ها بازپروری کرده اند، نتوانستند کاربردی کنند.
وی همچنین اضافه کرد: جذابیت های مالی، رفاهی و امنیتی تاثیر فوق العاده ای در فرار مغزها داشته است.
اخلاقی پور به تجربیات تاریخی ایران در قرون گذشته اشاره کرد و افزود: آنچه که در قرون اخیر مورد توجه قرار گرفته است، ثبات و امنیت به عنوان بهترین زمینه سازان برای شکل گیری توسعه برای کشور هستند. عقل زمانی رشد پیدا می کند که فرد آرامش داشته باشد. نخبگان کسانی هستند که در آرامش زندگی کرده اند، بزرگترین دانشمندان و مورخین کسانی هستند که در سکون فکری توانسته اند رشد کنند نه در حالت اضطراب و ناامنی. هنگامیکه از ناامنی صحبت می شود، یعنی ناامنی سیاسی و اقتصادی. وقتی شخص دغدغه مالی داشته باشد، بیش از آنکه به پژوهش و علم توجه کند به درآمد توجه دارد.
وی خاطر نشان کرد: در دانشگاه ها باید تولید علم صورت بگیرد و این اتفاق زمانی می افتد که پژوهش صورت بگیرد و پژوهش نیز زمانی صورت می گیرد که ثبات وجود داشته باشد.
این جامعه شناس به دلیل کاهش نرخ مطالعه در جامعه اشاره کرد و اظهار داشت: دلیل عمده کاهش نرخ مطالعه در ایران، رویگردان شدن مردم از کتاب است. مردم مطالعه را نیاز اساسی نمی پندارند و نیازهای اساسی را در تامین مسکن و رفع مشکلات مادی می بینند. تا ثبات نسبی در بحث اقتصاد و معیشت وجود نداشته باشد و تا ثبات امنیتی در مسائل اجتماعی وجود نداشته باشد، این مشکلات حل نخواهد شد.
وی با اشاره به اهمیت پژوهش و تحقیق در دانشگاه ها توسط دانشجویان، بیان کرد: در دانشگاه ها باید آزادی بیان وجود داشته باشد، هنگامیکه در کلاس درس دانش آموز یا دانشجو حق سوال کردن از استاد را ندارد و یا اینکه جوابی دریافت نمی کند، روحیه پرسشگری از بین می رود. اساتید در دانشگاه ها باید تحقیق و پژوهش را جایگزین تدریس کنند و از دانشجویان پژوهش بخواهند تا دانشجویان به ماهیت دانشجوبودن برسند.
اخلاقی پور همچنین تصریح کرد: بر همین اساس ما شاهد نظریه ها و دیدگاه هایی هستیم که به دانشجویان منتقل می شود و دانشجو هیچ درکی از آنها ندارد و به همین دلیل دانشجویان بدون علم کافی و نظریه خاص، فارغ التحصیل می شوند. عده ای هم که موفق هستند یا به دلیل هوش و استعداد غریزه ای آنهاست و در نهایت هم متاسفانه شاهد خروج آنها از کشور هستیم که اگر فکر اساسی نشود با تبعات بسیار مخربی مواجه خواهیم شد.
وی ادامه داد: یکی از عللی که باعث مهاجرت قشر تحصیل کرده جامعه می شود، دافعه هایی است که در کشور یا محل سکونت وی وجود دارد. با توجه به ارتباط مستقیمی که بین سطح انتظارات افراد با افزایش سطح تحصیلات آنها دارد، انتظارات اجتماعی، اقتصادی و حتی امنیتی آنها نیز ارتقا پیدا می کند و وقتی احساس کنند شأن و منزلت شان با سطح اجتماعی همخوانی ندارد و جامعه پاسخگوی نیازهایشان نیست، تصمیم به جابه جایی می گیرند. این جابه جایی گاهی در شهرهای مرزی صورت می گیرد و شخص از شهری به شهر دیگر مهاجرت می کند، گاهی اوقات شخص احساس می کند در چارچوب مرزهای سیاسی و جغرافیای کشور نمی تواند پاسخگوی نیازهای خود باشد و انتظارات مطلوبش را دریافت کند، بنابراین تصمیم به مهاجرت به خارج از مرزها می گیرد.
وی از جاذبه های مقصد به عنوان علت دوم مهاجرت جوانان به خارج از کشور یاد کرد و ادامه داد: طبق آمار به دست آمده، درصد قابل توجهی از نخبگانی که در المپیادها رتبه گرفته اند در دانشگاه های معتبر دنیا در حال تحصیل هستند. آن سوی مرزها سیستمی طراحی شده که به جذب نخبه ها می پردازد.
این مدرس دانشگاه معتقد است: بر خلاف نظر کارشناسان که معتقدند این مهاجرت یک سفر موقت است و فرار نیست، باید توجه داشت که در برخی کشورها مثل آمریکا و چین افراد پس از مهاجرت یک سری اطلاعات تکمیلی را کسب می کنند و به کشورشان باز می گردند، اما در ایران درصد قابل توجهی از افراد رفته اند و درصد بسیار کمی اقدام به بازگشت کرده اند و پس از بازگشت نیز تخصص و تکنولوژی و فکری را که در دانشگاه ها بازپروری کرده اند، نتوانستند کاربردی کنند.
وی همچنین اضافه کرد: جذابیت های مالی، رفاهی و امنیتی تاثیر فوق العاده ای در فرار مغزها داشته است.
اخلاقی پور به تجربیات تاریخی ایران در قرون گذشته اشاره کرد و افزود: آنچه که در قرون اخیر مورد توجه قرار گرفته است، ثبات و امنیت به عنوان بهترین زمینه سازان برای شکل گیری توسعه برای کشور هستند. عقل زمانی رشد پیدا می کند که فرد آرامش داشته باشد. نخبگان کسانی هستند که در آرامش زندگی کرده اند، بزرگترین دانشمندان و مورخین کسانی هستند که در سکون فکری توانسته اند رشد کنند نه در حالت اضطراب و ناامنی. هنگامیکه از ناامنی صحبت می شود، یعنی ناامنی سیاسی و اقتصادی. وقتی شخص دغدغه مالی داشته باشد، بیش از آنکه به پژوهش و علم توجه کند به درآمد توجه دارد.
وی خاطر نشان کرد: در دانشگاه ها باید تولید علم صورت بگیرد و این اتفاق زمانی می افتد که پژوهش صورت بگیرد و پژوهش نیز زمانی صورت می گیرد که ثبات وجود داشته باشد.
این جامعه شناس به دلیل کاهش نرخ مطالعه در جامعه اشاره کرد و اظهار داشت: دلیل عمده کاهش نرخ مطالعه در ایران، رویگردان شدن مردم از کتاب است. مردم مطالعه را نیاز اساسی نمی پندارند و نیازهای اساسی را در تامین مسکن و رفع مشکلات مادی می بینند. تا ثبات نسبی در بحث اقتصاد و معیشت وجود نداشته باشد و تا ثبات امنیتی در مسائل اجتماعی وجود نداشته باشد، این مشکلات حل نخواهد شد.
وی با اشاره به اهمیت پژوهش و تحقیق در دانشگاه ها توسط دانشجویان، بیان کرد: در دانشگاه ها باید آزادی بیان وجود داشته باشد، هنگامیکه در کلاس درس دانش آموز یا دانشجو حق سوال کردن از استاد را ندارد و یا اینکه جوابی دریافت نمی کند، روحیه پرسشگری از بین می رود. اساتید در دانشگاه ها باید تحقیق و پژوهش را جایگزین تدریس کنند و از دانشجویان پژوهش بخواهند تا دانشجویان به ماهیت دانشجوبودن برسند.
اخلاقی پور همچنین تصریح کرد: بر همین اساس ما شاهد نظریه ها و دیدگاه هایی هستیم که به دانشجویان منتقل می شود و دانشجو هیچ درکی از آنها ندارد و به همین دلیل دانشجویان بدون علم کافی و نظریه خاص، فارغ التحصیل می شوند. عده ای هم که موفق هستند یا به دلیل هوش و استعداد غریزه ای آنهاست و در نهایت هم متاسفانه شاهد خروج آنها از کشور هستیم که اگر فکر اساسی نشود با تبعات بسیار مخربی مواجه خواهیم شد.
نظر شما
پیشنهاد سردبیر
پرونده ویژه
