اجرای برنامه پیشگیری، تشخیص و درمان پوکی استخوان در سال آینده

به گزارش سرویس اجتماعی برنا، محبوبه دینی کارشناس مسوول برنامه پیشگیری و درمان پوکی استخوان مرکز مدیریت بیماری های غیرواگیر اظهار داشت: مطالعات در ایران نشان می‌دهد مجموع سال‌های از دست رفته ناشی از پوکی استخوان 36027 سال است (18757سال آن متعلق به مردان و 17270 سال آن متعلق به زنان) و حداقل شیوع پوکی استخوان در یكی از نواحی گردن یا كل فمور و مهر‌ه‌های L1-L4 در زنان بالای 50 سال حدود 4/5 درصد و در مردان 2/3 درصد بوده است. این میزان برای استئوپنی در یكی از نواحی گردن یا كل فمور و مهر‌ه‌های L1-L4 حدود 40 درصد در زنان و 2/35 درصد در مردان است، به‌طور كلی در افراد بالای 50 سال 70 درصد زنان و 50 درصد مردان به نوعی دچار پوکی استخوان هستند.

وی گفت: پوکی استخوان كه با كاهش توده استخوانی مشخص می شود، امروزه حدود 30 درصد‌ زنان و 8 درصد مردان بالای 50 سال را در جوامع غربی درگیر كرده است و با افزایش امید به زندگی گستره آن در حال افزایش است. سازمان بهداشت جهانی تخمین می‌زند كه در سال 2050 حدود 530 میلیون نفر از جمعیت آسیا در سنین بالای 65 سال خواهند بود که با توجه به افزایش امید به زندگی و عوامل خطری مثل تغییرات الگوی تغذیه‌ای، كمبود ویتامین D و كلسیم و كم تحركی، استئوپروز به یكی از مهم‌ترین مشكلات بهداشتی در این قاره تبدیل خواهد شد.

دینی ادامه داد: در ایران تخمین زده می شودکه استئوپروز در ناحیه گردن استخوان ران حدوداً در 1 درصد افراد جامعه دیده شود و در گروه های سنی بالاتر افزایش یابد بطوری كه بالای 60 سال به حدود یك چهارم افراد خواهد رسید. ضعف استخوان یا استئوپنی نیز در 25 درصد‌ افراد زیر 50 سال و نیمی از افراد بالای 60 سال دیده می شود.


جلوی پوکی استخوان را از کودکی بگیریم
وی گفت: با توجه به ریسک  فاكتورهای مؤثر در بروز و پیشرفت استئوپروز، می‌توان ادعا كرد این بیماری در دوران كودكی شكل می‌گیرد و در سالمندی بروز می‌كند چرا كه مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بروز آن به شیوه زندگی برمی‌گردد كه از دوران نوجوانی شكل می‌گیرد.

دینی اظهار داشت: هر چند هم اکنون با توجه به شیوع، گسترش و بار بیماری پوکی استخوان در ایران و تاکید نقشه سلامت جمهوری اسلامی ایران در برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی(1395- 1390 )،‌ بر کاهش بار بیماری‌های عضلانی اسكلتی به میزان 5 درصد نسبت به سال پایه همراه با افزایش آگاهی گروه‌های درمعرض خطر نسبت به عوامل خطر بیماری در برنامه 5 ساله برنامه پیشگیری، تشخیص و درمان پوکی استخوان به‌منظور دستیابی به این هدف و با رویكرد ادغام در نظام شبكه های بهداشتی درمانی طراحی شده است و پس از تصویب، در سال آینده در سه دانشگاه علوم پزشكی كشور پایلوت خواهد شد. ولی لازم است جنبه‌های مختلف مؤثر بر بروز این بیماری كه نقش مهمی در كیفیت زندگی سالمندی دارد، به دقت مورد توجه قرار داده شود.

کارشناس مسوول برنامه پیشگیری و درمان پوکی استخوان مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر افزود: در مجموع عوامل خطر بروز بیماری به دو دسته غیر قابل کنترل شامل( افزایش سن، جنس، نژاد و سابقه فامیلی مثبت ) و عوامل قابل کنترل (عدم رعایت تغذیه سالم، فعالیت فیزیکی و مصر ف سیگار ) تقسیم می‌شوند که می‌توان با رعایت شیوه زندگی سالم از بروز عوامل خطر قابل کنترل پیشگیری کرد.

دینی گفت: در حقیقت تراکم استخوانی که در سال‌های نوجوانی و جوانی به حداکثر مقدار می‌رسد در حدود سنین 35-45 سالگی در هر دو جنس شروع به کاهش می‌کند اما در زنان بعد از یائسگی (بدلیل از دست دادن هورمون‌های جنسی) کاهش تراکم تشدید می‌یابد به صورتی که زنان در طی 7-5 سال بعداز یائسگی 7 تا 5 درصد از استحکام استخوانی خودرا از دست می‌دهند هر چند این کاهش تراکم وابسته به سن و اجتناب ناپذیر است ولی سرعت کاهش توده استخوانی در هر دو جنس تحت تاثیر عواملی مانند BMI، مصرف سیگار، بی حرکتی، اختلالات تولید و متابولیسم ویتامین D و پرکاری پاراتیرویید است.

وی در پایان گفت: با توجه به عوامل خطر بروز بیماری، پیشگیری و درمان پوکی استخوان شامل روش های دارویی و غیر دارویی است و هدف از این اقدامات در هر دو مرحله پیشگیری و درمان، انجام هر چه زودتر اقداماتی است که منجر به حفظ تراکم استخوان و مانع از دست رفتن صحت و سلامتی ساختار آن شود تا بدین ترتیب از بروز شکستگی‌های پاتولوژیک جلوگیری شود روش‌های غیر دارویی نیز شامل رژیم درمانی، ورزش و ترک سیگار یا رعایت اصول زندگی سالم است که نیازمند افزایش آگاهی عموم مردم و حساس سازی مدیران و کارکنان نظام سلامت درباره اهمیت موضوع است.