چاووشی خوانی، هنری دینی

به گزارش سرویس اجتماعی برنا به نقل از پایگاه اطلاع رسانی حج وابسته به بعثه مقام معظم رهبری، برخی نیز بر این اعتقادند چاووش خوان کسی است که دعوت رفتن به زیارت مکه و عتبات عالیات کند و در اصطلاح کسی است که مردم را به وسیله جارزدن یا خواندن اشعار مهیج و مناسب به زیارت عتبات مقدس تشویق و تهییج کند.

مراسم چاووشی در هنگام بازگشت زائر از سفر حج به عنوان استقبال یا پیشواز از او نیز اجرا می شود و چاووش خوان اشعاری در مدح رسول الله (ص) و ائمه (ع) ، دعا برای قبولی زیارت ، عاقبت به خیری و دعا برای تشرف مشتاقان و چشم انتظاران به این سفر روحانی می خواند تا زائر وارد خانه شود.

به گفته هوشنگ جاوید، پژوهشگر موسیقی، ابتدا فقط در مراسم حج ، بانگ زدن چاووشی خوانی انجام می شد اما با حوادث مختلف این هنر رسمیت یافت و برای سفر به تمام اماکن متبرکه عمومیت یافت.

وی افزود: نخستین باری که بانگ زدن در غیر سفر حج اجرا شد مربوط به واقعه کربلاست چون پس از آن که خانواده عصمت و طهارت (ع) در شام اسیر بودند و اجازه یافتند که به مدینه بازگردند پیش از رسیدن به مدینه شخصی خوش صدا به نام بشیر که بانگ رسایی داشت توسط امام سجاد (ع) مامور شد تا خبر رسیدن کاروان اهل بیت (ع) را به مردم برساند.

مولایی یکی از زائرینی که از سفر کربلا برگشته بود در پاسخ به این سوال که با حضور چاووشی خوان در مراسم پیشواز خود چه احساسی دارید ؟ با گلویی بغض آلود گفت: انگار حضور چاووشی خوان یک شرط لازم برای مراسم پیشواز و یا بدرقه زائر است و بی دلیل این رسم دیرینه همچنان پایدار نیست چرا که تمامی صحنه ها و احساسات لحظه زیارت عتبات عالیات جلوی چشمانم مجسم می شود و واقعا تحت تاثیر قرار گرفته ام.

در گذشته به دلیل کوچکی و خلوتی شهر و روستاها و وقت آزاد مردم ، مسیر حرکت در مراسم چاووشی طولانی بود اما اکنون به دلیل گسترش و شلوغی شهرها و روستاها و مشغله زیاد افراد این مسیر کوتاه و از ابتدای کوچه محل زندگی زائر تا در منزل او در نظر گرفته می شود.

از جمله اشعاری که در این خصوص آمده است، می توان به این چند بیت اشاره کرد : به صوت خوش همه گو این کلام با برکات جهت رسول خدا ختم انبیا صلوات پـس از ســـلام ببوسیــم روی یکدیــگر که تا شــــود همـه شاد خالق اکبر کنید چون به عزت درون خانه دخـــول حضورتان همه گویند حجتان قبول.

به گفته معاون هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران چاووشی خوانی هنر و رویکردی فرهنگی و در باور و علاقه چاووشی خوان نهادینه شده است . قاسمی افزود: چاووشی خوانان این عشق را هرگز از دست نمی دهند و آنها هرگز به دنبال حمایت های مالی نیستند و عشق اهل بیت را در سینه دارند .

رجبعلی حسین زاده گرجی یکی از چاووشی خوانان مازندرانی در خصوص حس خود به هنگام خواندن چاووشی گفت : من چاووشی خوانی را از اعماق وجود می خوانم و خود را با افرادی که از حج یا عتبات عالیات بر می گردند هم سفر و همراه می بینم.

آن چه مسلم است چاووش و چاووشی خوانی هنر کهنی است که نزد ایرانیان رواج داشته است اما این هنر در سراسر کشور از جمله مازندران کم رنگ و حتی به دست فراموشی سپرده شده است .

معاون هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت : چاووشی خوانان باید آثار هدفمند و تاثیرگذار تولید کنند تا مورد قبول مخاطب واقع شود و مسوولان هم باید به چاووشی خوانی نگاه حرفه ای داشته باشند .

قاسمی افزود:برگزاری سالانه جشنواره چاووشی خوانی،تبلیغ آن از رسانه ملی و استانی و دیگر رسانه ها ، تقدیر از چاووشی خوانان و فرهنگ سازی برای توسعه آن از راهکارهای حفظ این هنر بومی ارزشمند است .