فروپاشی آرام در اعماق اقیانوس؛ شکاف صفحه خواندیفوکا ثبت شد
پژوهشهای جدید نشان میدهد بخشهایی از پوسته زمین در منطقه شمالغربی اقیانوس آرام بهطور آرام تدریجی و بیصدا درحال شکافبرداشتن است؛ فرآیندی که میتواند پیامدهای مهمی برای آینده لرزهخیزی زمین داشته باشد.
به گزارش برنا، تیمی از محققان پژوهشکده اقلیمی کلمبیا موفق شدهاند برای نخستینبار فروپاشی یک منطقه فرورانش را در همان لحظه وقوع ثبت کنند؛ جایی که صفحه تکتونیکی خوان دی فوکا در مسیر فرورفتن به زیر صفحه آمریکای شمالی نه با شکست ناگهانی بلکه مرحلهبهمرحله و بهصورت قطعهقطعه درحال جداشدن است.
این کشف چشماندازی تازه از چرخه عمر صفحات تکتونیکی ارائه میدهد و به دانشمندان امکان میدهد مسیر کامل یک صفحه از لحظه شکلگیری تا زمان توقف را ردیابی کنند. مناطق فرورانش که یکی از نیرومندترین موتورهای زمینشناسی بهشمار میروند نقش کلیدی در حرکت قارهها، وقوع زمینلرزههای بزرگ و شکلگیری آتشفشانها دارند. بااینحال این سازوکارهای عظیم زمینشناختی پایدار و همیشگی نیستند و در نقطهای باید از کار بیفتند؛ در غیر این صورت اقیانوسها بهمرور ناپدید و قارهها روی یکدیگر انباشته خواهند شد.
پرسش اصلی این بود که این موتورهای زیرزمینی چگونه خاموش میشوند. دادههای تازه نشان میدهد پاسخ این معما در سواحل کاسکادیا نزدیک جزیره ونکوور درحال آشکارشدن است. بررسیها نشان میدهد صفحه خوان دی فوکا همانند قطاری که واگنبهواگن از ریل خارج میشود درحال شکافتهشدن است و برخلاف تصور گذشته این فروپاشی بهصورت تدریجی رخ میدهد و نه ناگهانی.
در این مطالعه از مجموعهای از روشهای تحلیلی و تصویربرداری دقیق از جمله تصویربرداری بازتابی لرزهای که مشابه نوعی سونوگرافی برای زیرسطح زمین عمل میکند و همچنین از دادههای باکیفیت زمینلرزهای استفاده شد. تصاویر بهدستآمده وجود گسلهای عظیم، شکستهای عمیق و ساختارهایی را تایید میکند که نشان میدهد بخشی از صفحه تا پنج کیلومتر دچار افت ارتفاع شده است. علاوهبراین شواهدی از شکافهای خاموش کشف شده؛ مناطقی که دیگر رویداد لرزهای ثبت نمیکنند و نشان میدهد بخشهایی از صفحه پیشتر جدا شده و غیرفعال شدهاند.
بر پایه یافتههای جدید فرورانشها طی میلیونها سال و بهصورت مرحلهبهمرحله متوقف میشوند. با جداشدن قطعات کوچکتر نیروهای کششی که صفحه را به سمت پایین میکشند کاهش یافته و نهایتا کل سیستم از کار میافتد. اهمیت این مدل فراتر از کاسکادیاست و میتواند توضیح دهد چرا در مناطقی مانند باخا کالیفرنیا بقایای صفحات باستانی به شکل میکروصفحات پراکنده باقی ماندهاند؛ بهنظر میرسد آنها نیز در فرآیندی مشابه و تدریجی فروپاشیدهاند.
با وجود این یافتهها خطر لرزهای منطقه کاهش نمییابد. کاسکادیا همچنان یکی از فعالترین و خطرناکترین مناطق لرزهای جهان محسوب میشود؛ اما کشف جزئیات جدید میتواند به بهروزرسانی مدلهای پیشبینی درک بهتر از انتشار انرژی در زمینلرزهها و ارزیابی دقیقتر رفتار صفحات تکتونیکی کمک کند.
نتایج کامل این تحقیق در ژورنال Science Advances منتشر شده است.
انتهای پیام/
