خطر پنهان در لباسهای خشکشویی؛ مادهای که کبد را تا سه برابر بیشتر در خطر میاندازد
مطالعهای تازه نشان میدهد یک ماده شیمیایی رایج که در خشکشوییها و برخی صنایع استفاده میشود ممکن است خطر ابتلا به بیماریهای خطرناک کبدی را به شکل قابلتوجهی افزایش دهد؛ موضوعی که نگرانی تازهای درباره تاثیر آلایندههای محیطی بر سلامت انسان ایجاد کرده است.
به گزارش ساینس دیلی، پژوهشگران دانشکده پزشکی کِک در دانشگاه USC آمریکا در تحقیق جدیدی که در نشریه علمی Liver International منتشر شده دریافتند افرادی که در خونشان ماده تتراکلرواتیلن یا پرکلرواتیلن (PCE) وجود دارد بیش از سه برابر بیشتر در معرض ابتلا به فیبروز شدید کبدی قرار دارند. فیبروز کبدی به تجمع بافت اسکار در کبد گفته میشود؛ وضعیتی که میتواند در نهایت به نارسایی کبد، سرطان کبد یا حتی مرگ منجر شود.
برایان پی لی متخصص بیماریهای کبد و سرپرست این پژوهش گفت این نخستین مطالعهای است که ارتباط مستقیم میان میزان PCE در بدن انسان و فیبروز شدید کبدی را بررسی میکند. به گفته او این یافتهها نشان میدهد عوامل محیطی ممکن است نقشی بسیار مهمتر از آنچه تاکنون تصور میشد در بروز بیماریهای کبدی داشته باشند.
او توضیح داد: بسیاری از بیماران میپرسند چگونه بدون مصرف الکل یا نداشتن عوامل خطر معمول دچار بیماری کبدی شدهاند. یافتههای ما نشان میدهد قرار گرفتن در معرض PCE میتواند یکی از پاسخهای احتمالی باشد.
مادهای شیمیایی فراتر از خشکشوییها
PCE مایعی بیرنگ و فرّار است که به دلیل قدرت بالای خود در حل کردن چربی و پاک کردن لکهها سالها در خشکشوییها کاربرد گسترده داشته است. با این حال استفاده از آن فقط به خشکشویی محدود نمیشود و در صنایع فلزکاری، چسبها، لکهبرها و برخی محصولات پاککننده خانگی نیز دیده میشود.
محققان میگویند یکی از مهمترین مسیرهای تماس با این ماده تنفس هوای آلوده است. لباسهایی که با این ماده خشکشویی میشوند، میتوانند تا چند روز پس از تحویل بخارهای شیمیایی PCE را در فضای خانه منتشر کنند. همچنین در برخی مناطق نشت صنعتی این ماده باعث آلودگی خاک، آبهای زیرزمینی و حتی آب آشامیدنی شده است. به دلیل تبخیر آسان PCE میتواند در محیط اطراف پخش شود و وارد ساختمانها و محلههای اطراف شود.
مادهای که پیشتر نیز سرطانزا شناخته شده بود
دانشمندان دهههاست درباره اثرات سمی PCE تحقیق میکنند. آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان این ماده را در گروه احتمالا سرطانزا برای انسان طبقهبندی کرده است. تحقیقات قبلی نیز ارتباط آن را با سرطان مثانه، لنفوم غیرهوچکین، مولتیپل میلوما و سرطان کبد نشان داده بودند.
مطالعات حیوانی هم حاکی از آن است که این ماده میتواند موجب التهاب، استرس اکسیداتیو و آسیب سلولی در کبد شود.در پی افزایش شواهد علمی آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA) اخیرا برنامهای ۱۰ ساله برای حذف تدریجی استفاده از PCE در خشکشوییها آغاز کرده و محدودیتهای جدیدی برای کاربردهای صنعتی آن اعمال کرده است. با این حال این ترکیب هنوز در برخی محیطهای کاری، محصولات مصرفی و مناطق آلوده قدیمی وجود دارد.
بررسی سلامت کبد در هزاران آمریکایی
برای بررسی تاثیر این ماده بر سلامت کبد پژوهشگران دادههای برنامه ملی NHANES را تحلیل کردند؛ برنامهای گسترده که وضعیت سلامت مردم آمریکا را بهصورت دورهای بررسی میکند.
در این مطالعه اطلاعات ۱۶۱۴ فرد بالای ۲۰ سال بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ بررسی شد. آزمایش خون نشان داد حدود ۷.۴ درصد شرکتکنندگان دارای مقادیر قابلتشخیص PCE در خون خود بودند. غلظت این ماده در خون افراد از ۰.۰۳۴ تا ۵۷.۵ نانوگرم در هر میلیلیتر متغیر بود.
پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، جنسیت، نژاد، تحصیلات و وضعیت سلامت، ارتباط میان PCE و فیبروز کبدی همچنان بسیار قوی باقی ماند. افرادی که در معرض این ماده بودند بیش از سه برابر بیشتر احتمال داشت دچار فیبروز شدید کبدی شوند.
افزایش خطر با افزایش میزان ماده شیمیایی
نتایج نشان داد هرچه میزان PCE در خون بالاتر باشد خطر آسیب کبدی نیز بیشتر میشود. به ازای هر یک نانوگرم افزایش غلظت PCE در خون احتمال ابتلا به فیبروز شدید کبدی بیش از پنج برابر افزایش پیدا میکرد.
همچنین پژوهشگران دریافتند ارتباط این ماده با بیماری کبدی مستقل از عوامل شناختهشدهای مانند مصرف الکل یا کبد چرب ناشی از چاقی است. این موضوع احتمال نقش مستقیم آلایندههای محیطی در بروز بیماریهای کبدی را تقویت میکند.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
پژوهش نشان داد افراد دارای درآمد بالاتر بیشتر احتمال دارد سطح قابلتشخیصی از PCE در خون داشته باشند؛ موضوعی که احتمالا به استفاده بیشتر آنها از خدمات خشکشویی مرتبط است. با این حال پژوهشگران هشدار میدهند کارکنان خشکشوییها و صنایع مرتبط ممکن است به دلیل تماس مستقیم و طولانیمدت با این ماده در معرض خطر بیشتری قرار داشته باشند.
نگرانی فزاینده درباره بیماریهای کبدی محیطی
با افزایش جهانی بیماریهای کبدی پژوهشگران بیش از گذشته به نقش آلودگیها و مواد شیمیایی محیطی توجه نشان میدهند. برخلاف عواملی مانند چاقی یا مصرف دخانیات بسیاری از آلایندههای شیمیایی نامرئی هستند و افراد کنترل چندانی بر میزان تماس خود با آنها ندارند.
دانشمندان معتقدند برخی مواد سمی ممکن است طی سالها بهتدریج در بدن اثر بگذارند و زمانی علائم ظاهر شود که آسیب کبدی پیشرفت کرده است. محققان این مطالعه امیدوارند یافتههای جدید باعث افزایش آگاهی عمومی و انجام غربالگری زودهنگام در افراد در معرض خطر شود؛ اقدامی که میتواند به تشخیص سریعتر بیماری و جلوگیری از آسیبهای جبرانناپذیر کبدی کمک کند.
انتهای پیام/
