دانشجو ثروت جامعه است/ سیاستگذاری باید از اجرا و نظارت جدا باشد
نامزد یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در برنامه "دیدگاه" شبکه یک تاکید کرد: موفقیتها در دو حوزه اندیشه دینی و گفتمان انقلاب اسلامی با همراهی و حضور مردم صورت میگیرد.
به گزارش سرویس سیاسی برنا، سعید جلیلی در سخنان خود در این برنامه با تشریح مهمترین برنامههای خود اظهار داشت: برای ادامه مسیر انقلاب که از 34 سال پیش شروع شده و موفقیتهایی را نیز کسب کرده، باید ارزیابی صحیحی صورت گیرد و نقاط مثبت و ضعفها مشخص شود.
متن کامل سخنان جلیلی در این برنامه به این شرح است:
من تصور میکنم که موفقیتها در دو حوزه اندیشه دینی و گفتمان انقلاب اسلامی با همراهی و حضور مردم در این زمینه صورت میپذیرد. هر چه از این دو فاصله بگیریم نقاط قوت کاهش و ضعفها بیشتر میشود و این اعتقاد دینی و قرآنی ماست.
حیات طیبه، به فرموده حضرت آقا زندگی دوست داشتنی است و علمای دین از جمله علامه طباطبایی نیز حیات طیبه را مربوط به این دنیا میدانند. ایمان و عمل صالح میتواند زندگی درست را به ارمغان آورد و البته این دو مؤلفه باید جمع باشند. نمیتوان با ادعای انتظار، منتظر تحقق نتیجه ماند. عمل صالح و ایمان باید در تمام عرصهها جاری شود.
معتقدم کسی که در مقام ریاست جمهوری قرار میگیرد باید این باور و تلاش را داشته باشد که عمل صالح را متناسب با دستگاههای اجرایی ظهور و بروز دهد چراکه فقط با ادعا و شعار نمیشود. اگر ادعا داریم دروغ عمل صالحی نیست، اگر این دروغ وارد سیستم شود، قطعا نمیتواند حاصل آن حیات طیبه باشد. رئیسجمهور باید تلاش کند تا این آهنگ در تمام رفتار و سیاستهایی که در قوه مجریه جاری است، حاکم شود.
مهمترین وظیفه دولت و رئیسجمهور فراهم کردن فرصت برای شکوفایی استعدادهای آحاد جامعه است. اگر دولت تمام ظرفیت کشور را به کار بگیرد، تا استعدادها شکوفا شود، نتیجه و حاصل آن دهها برابر ظرفیتی است که برخی فکر میکنند با سلاح هستهای میتوانند انجام دهند. باید برای این موضوعات برنامهریزی داشت. برخی کشورها علاوه بر اینکه برای مردم خودشان برنامهریزی میکند برای دانشجویان و نخبگان نیز برنامهریزی میکنند تا این استعدادها جذب آنها شود. ما هم میتوانیم برای مردم خودمان برنامهریزی کنیم تا این استعدادها متوقف نماند.
دولت دو وظیفه اصلی دارد، ابتدا اینکه نباید بگذارد این ظرفیتها معطل بماند و دیگر اینکه از منحرف شدن این استعدادها به سمت دیگران جلوگیری کند. اگر دولت از این انفعال و انحراف استعدادها جلوگیری کند، ظرفیتهای خوبی برای کشور ایجاد میشود. البته این برنامهریزیها نباید فقط برای آب و نان و ضرورتها باشد بلکه باید برای استعدادها نیز برنامهریزی کنیم که در این صورت مشکلات حل خواهد شد و دولت نیز باید در این مسیر فعال شود. دولت نباید مانع بروز ظرفیتها شود بلکه باید به آنها کمک کند. کسانی که سر و کارشان به دستگاههای اجرایی میافتد به جای اینکه کارشان راه بیفتد احساس نگرانی میکنند. این موضوع بسیار مهمی است.
رئیسجمهور در راس قوه مجریه است و این قوه مانند قطار میماند که جدا از اینکه به کدام سمت حرکت میکند، بحث اساسی این است که چگونه و با چه سرعت و با چه هزینهای حرکت میکند. میزانی که خرج این قطار میشود متناسب با سرعت آن نیست. یکی از مشکلات این است که این قطار بسیار کند حرکت میکند در حالی که باید سریعتر از این حرکت کرده و به سرعت کشور را به اهداف خود برساند. برخی از اقدامات مثل سفرهای استانی پاسخ هوشمندانهای به توقف و سرعت کم این قطار بود که البته در جای خود ضروری است و باید تداوم یابد اما این کافی نیست بلکه باید سفرهای وزارتخانهای صورت بگیرد.
ما امروزه مصوبات، سیاستها و اسناد بالادستی خوبی داریم. سؤال اینجاست که چرا این مصوبات با اجرا فاصله دارد. باید یکی از اولویتهای اصلی دولت آینده این باشد که سازوکار اجرایی ما متناسب با این موضوع شود و موانع پیش رو رفع شود. البته برخی افراد با همین نگاه وارد شدند و ساختارها را تغییر دادند تا برای اینکه به اهداف برسند این لازم است اما کافی نیست. مهمتر از ساختار، سازوکارهاست.
ما در دوره دفاع مقدس سازوکارهایی داشتیم که به دلیل مبتنی بودن بر اندیشه دینی و اسلامی، موفقیتهای بزرگی را به همراه داشت. البته صدام هم ساختار و ارتش داشت و تجهیزاتشان از ما بیشتر بود اما ما چرا توانستیم موفق شویم، به دلیل اینکه سازوکار ما سازوکار متناسب با انقلاب اسلامی بود. در آن زمان یک فرمانده عراقی به سربازش طبق سازوکارشان میگفت برو اما در کشور ما فرمانده با سازوکار خود به پیش میرفت و به سرباز میگفت بیا و این تغییر سازوکار، کارآمدی بسیار بالایی ایجاد کرد. این ظرفیت را در بسیاری از سازوکارهای اجرایی میتوان اجرا کرد.
در حوزه پاسخگویی نیز ما باید با چنین رویکردی به پیش برویم باید سازوکارهای ما به گونهای باشد که دستگاه اجرایی ما به سراغ ارباب رجوع برود نه اینکه وقتی خود او مراجعه میکند، با چند مانع مواجه شود. باید سازوکار اقتصادی نیز به همین گونه باشد و دستگاههای ما به سراغ کسی که میخواهد فعالیت کند بروند. این در حوزه امنیت و سیاست نیز قابل اجرا است. باید سازوکارهایی شکل دهیم که نه تنها افراد صالح بتوانند به خوبی به وظیفه خود عمل کنند بلکه در قالب این چارچوب، فردی اگر ناصالح هم بود نتواند غیرصالح عمل کند و این سازوکار به او اجازه ندهد. لازمه این کار، فرهنگ و اقتضائات لازم خود است.
آسیبهایی وجود دارد که باعث شده ظرفیت و استعداد یک دستگاه معطل بماند. مثلا مدیری چند شغل دارد و به کارهای دیگر میپردازد حتی کارهای درستی مثل سخنرانی و غیره. کار اصلی یک مسئول و کارگزار باید به گونهای باشد که فردا که از او سوال کردند، بتواند پاسخ دهد. مدیران اجرایی باید فقط به وظیفهای مشغول باشند که از آنان سؤال خواهد شد نه اینکه وارد عرصههایی شوند که در حوزه وظیفه آنها نیست.
برخی دستگاههای فرهنگی بودجه زیادی میگیرند اما وقتی برای کار فرهنگی به آنها مراجعه میشود میگویند بودجه نداریم. مدل سازی باید ناظر به یک تحول باشد. دستگاهها وظیفهمحور هستند نه نتیجهمحور؛ نتیجه باید برای مردم محقق شود. یک دستگاه وقتی میتواند وظیفه خود را به خوبی انجام دهد که نظام تصمیمگیری آن کاملاً جامع باشد یعنی با تصمیم و نظارت خود مردم، مشورت نخبگان و دستگاههای کارشناس دولت صورت بپذیرد. اگر غیر از این وارد بحث شویم نمیتوانیم کار را به درستی پیش ببریم.
بسیاری از بحثهایی که در مراجعات مردم است باید الگو باشد. باید بررسی کرد که حال که مشکل فلان نامه حل شد آیا مشکلات مشابه مردم نیز حل شده است؟ شکوفا شدن ظرفیتهای کشور نباید بر اساس شانس باشد بلکه باید بر اساس سازوکار صورت بگیرد. یکی از مهمترین بحثهایی که سؤال و مطالبه مردم است و باید از روز بعد از حماسه ملی، جزو اولویتهای منتخب مردم باشد، ساختار اجرایی و اداری در حوزه اقتصاد است. باید ساختار اجرایی و اداری متناسب با ظرفیت باشد. الآن مردم از تورم رنج میبرند و یک ظلم اساسی به مردم مالیات تورمی است که بیشتر آثار سوء آن متوجه اقشار ضعیف است.
اگر ساختار را به منبع آب تشبیه کنیم و منبع نیز بودجه باشد، باید آب که در منبع است به مصارف و نیازهای کشور که مانند باغچه است، برسد. لولهها نباید دچار فرسودگی شود. نباید آب هدر رود. این به معنای آن نیست که همکاران ما در دولت دچار مشکل هستند. باید اقتصاد به شکل صحیح مدیریت شود، نباید فقط در فکر هزینهکرد باشیم بلکه باید در فکر تولید نیز بود. باید ببینیم چگونه بودجه افزایش مییابد و به بهترین شکل هزینه میشود.
عدالت ساختاری باید لحاظ شود نباید افزایش نقدینگی بیشتر از کالاها باشد. شورای امنیت ملی ظرفیتهایی را شکل داد و باعث شد ظرفیتها هماهنگ کار کند. دستگاههای دولت هم باید هماهنگ باشند. این نامزد انتخابات ریاست جمهوری افزود: دستگاههایی که در حوزه اقتصاد کار میکنند باید هماهنگ باشند. شوراهای زیادی در عرصه اقتصاد داریم که یک فرصت هستند اما تمام شوراها باید هماهنگ تصمیم بگیرند.
سیاستگذاری باید از اجرا و نظارت جدا باشد. اگر میخواهیم ظرفیت اقتصادی خوب داشته باشیم باید ظرفیتهای نسبی مناطق مختلف را در نظر بگیریم مثلاً دیده شده معدن در استانی و کارخانه آن معدن در استانی دیگر است. این صحیح نیست. شفافیت اقتصادی و ارائه اطلاعات سریع برای برنامهریزی هماهنگ با سازوکار مشخص یکی از مهمترین موارد است. بسیاری از ظرفیتها را به راحتی میتوان مدیریت کرد. بودجهها نیز باید در هدف اصلی خود مدیریت شود.
باید اقتصاد دانشبنیان داشته باشیم نه اقتصاد ثروت بنیان. یکی از ظرفیتهای اساسی امروز ما نیروی انسانی است که از خارج از کشور میخواهند این سرمایهها را ببرند. مثلاً در حوزه علوم انسانی، دانشگاهها هزینه میکنند و دانشجو نیز عمر و جوانی خود را در این راه صرف میکند اما سرانجام کاری که دارند متناسب با درسی نیست که خواندهاند.
دانشجو، ثروت جامعه است و باید از این ظرفیت استفاده حداکثری شود. بیش از صدها میلیارد صرف علوم انسانی در کشور میشود اما بسیاری از دانشآموختگان این عرصه متأسفانه بیکار هستند. باید به گونهای باشد که کسی که دانش دارد ثروت نیز داشته باشد. اگر این سازوکار فراهم شد، دولت میتواند در عرصههای مختلف موفق شود. امیدوارم با روند پرشتاب به سوی آینده برویم و موفقتر از گذشته در گفتمان انقلاب اسلامی و اندیشه دینی به هدف متعالی برسیم.
