ورزش و تغذیه دانشآموزان
یکی از شرایط اصلی موفقیت درسی دانش آموزان تغذیه صحیح روزانه است چه بسا که خوردن نوعی غذا (شیر و ماست) پیش از امتحان، سبب چرت زدن دانش آموزان در جلسه امتحان شود یا مصرف زیاد این غذاها او را دچار دل درد و تهوع و استفراغ و بیقراری کند و موجب عدم موفقیت وی در امتحان شود.
از وظایف مهم اولیای دانش آموزان این است که فرزندان خود را صبح هنگامی از خواب بیدار کنند که پس از نظافت شخصی فرصت کافی برای صرف یک صبحانه پر انرژی و کامل از جمله شیر، پنیر، کره، مربا، عسل، تخم مرغ و چای را داشته باشند. مصرف غذاهای سنگین از جمله اغذیه گوشتی، سالاد الویه، برنج، خورش و... برای صبحانه توصیه نمیشود زیرا معده افراد هنگام صبح آمادگی جذب و هضم اینگونه غذاها را ندارد و در صورت مصرف چنین غذاهایی احتمال سوء هضمو دل درد و نفخ شکم و بیقراری در محیط کار یا کلاس دور از انتظار نیست. مصرف پنیر برای صبحانه بسیار مفید است و برعکس عقیده برخی از افراد که معتقدند پنیر سبب تنبلی و کاهلی میشود، پنیر حاوی موادی است که برای رشد فکری و جسمی و روحی کودکان بسیار مفید است . شیر برای صبحانه از ضروریترین غذاهاست، به ویژه اگر همراه با تخم مرغ پخته و یک روز در میان مصرف شود، دانش آموز تا هنگام ناهار احساس گرسنگی و ضعف و یا کاهش قند خون نمیکند.
در صورتی که دانش آموز یا دانشجویی صبحانه نخورده به مدرسه یا دانشگاه برود احتمال اینکه در آینده نزدیک به ورم معده و زخمهای معده و اثنی عشر مبتلا شود بسیار زیاد است زیرا از شب تا صبح مقدار زیادی ترشحات اسیدی در معده ترشح میشود و اگر صبحانه یک غذای جامد میل نشود حدود 500 سی سی اسید کلریک و آنزیم و پپسین و ترشحات مخاطی در معده جمع میشوند و قادر نیستند وارد روده شوند و در نتیجه این مواد اسیدی، بافت مخاطی داخل معده و اثنی عشر را تخریب میكنند و فرد را به زخمهای دستگاه گوارش همراه با سوزش سردل و سوء هضم مستعد میسازند. نه تنها دانش آموزان، بلکه تمام افراد جامعه باید این آگاهی را داشته باشند که هیچ گاه روز را بدون صرف صبحانه آغاز نکنند تا به اختلالات گوارشی مبتلا نشوند.
مطلب اساسی و مهمی که همواره دانش آموزان باید مدنظر داشته باشند این است که نباید در مدرسه تنقلات غیر بهداشتی(لواشک، آلو، بستنیهای رنگی، تمبرهندی و...) مصرف کنند زیرا این نوع خوراکیها افزون بر اینکه غیر بهداشتی و آلوده به انواع میکروب و انگل و قارچ هستند، موجب کم اشتهایی، و در نتیجه سوء تغذیه میشوند. بیشتر دانش آموزانی که به دلیل اختلالات گوارش، دل درد، تهوع، اسهال و استفراغ، به بیمارستانها و درمانگاههای اورژانس و مطبهای پزشکان مراجعه میکنند، به دلیل استفاده غیر اصولی از غذاهای روزمره است.
نکته اساسی دیگر اینکه اگر دانش آموز بعد از ناهار امتحان دارد، باید غذای ناهارش بسیار سبک و کم حجم اما پر انرژی (انواع خورشها) باشد و از مصرف برنج زیاد و غذاهای نفخ آور و سرخ کرده پرهیز شود. بهطور کلی برنامه غذایی دانش آموزان، به ویژه ناهار و شام، باید شامل غذاهای پخته یا آب پز باشد و از مصرف غذاهای سرخ شده، به ویژه غذاها و ساندویچهای نامطمئن بیرون از خانه، خودداری کنند. مقدار نمک، فقط باید بهاندازهای باشد که مزه غذا را تغییر دهد. از ابتدا باید ذائقه فرزندانمان را به غذاهای کم نمک عادت دهیم زیرا مصرف زیاد نمک، انسان را مستعد مبتلا شدن به بیماریهای فشار خونی میكند.
مصرف لقمهای غذای بهداشتی و پروتئینی و میوه در ساعت 10 صبح و 5 عصر برای دانش آموزان بسیار ضروری است. مصرف چای تا 7 فنجان در روز، در صورتی که کم رنگ و ولرم باشد، برای تمام افراد بسیار مفید است و سبب رفع خستگی و ضعف بدن، و نیز موجب شادابی و فعالتر شدن خواهد شد. بهتر است شام سبک و زود هضم باشد از جمله انواع سوپ، آش یا مواد گوشتی کم حجم مانند قارچ، کالباس و...
انجام ورزشهای مناسب از جمله دو و میدانی، کوهنوردی و ورزشهای گروهی (که روحیه همکاری و اجتماعی زیستن را در آنها پرورش خواهد داد) و تغذیه سالم و منظم میتواند در رشد و شکوفایی استعدادهای تحصیلی دانش آموزان تأثیر بسزایی داشته باشد. استعمال دخانیات در این مقطع میتواند چراغ سبزی برای آغاز استعمال مواد مخدر از جمله حشیش، تریاک، هروئین، الکل، کوکائین و در آینده ماریجوانا باشد و آنان را مستعد ابتلا به انواع بیماریهای سرطانی و قلبی عروقی كند. بر اولیای دانش آموزان و مربیان پرورشی و بهطور کلی وزارتآموزش و پرورشواجب است که آگاهیهای لازم را به دانش آموزان بدهند تا در آینده به دام اعتیاد و سایر منکرات اجتماعی نیفتند.
دکتر لطفعلی پورکاظمی-رئیس فدراسیون پزشکی ورزشی
