فیلمسازی در فضای مسموم، ضرر است

«برف روی کاج ها» اثری تحسین برانگیز است و فیلمبرداری سیاه و سفید، بارزترین مشخصه فیلم است که کمک زیادی به واقعی بودن فضای فیلم کرده است همچنین حضور بازیگرانی همچون:مهناز افشار،صابر ابر،ویشکا آسایش و حسین پاکدل از دیگر نقاط مثبت این فیلم محسوب می شود. البته باید یادآور شد این فیلم با داشتن نکات مثبت در اکران دچار مشکلاتی شد که درباره علت‌های آن با سید جمال ساداتیان تهیه کننده فیلم گفتگویی داشتیم که در ذیل می خوانید.

آقای ساداتیان فیلم سینمایی «برف روی کاج ها» در سی امین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگر را گرفت. چرا اکران این فیلم با حواشی همراه شد و به تعویق افتاد؟
متاسفانه این حواشی از جشنواره سی ام فیلم فجرآغاز شد زمانیکه همکاران ما در خانه سینما با معاونت سینمایی اختلاف نظر پیدا کردند و عملکرد جواد شمقدری رئیس سازمان سینمایی را زیر سوال بردند تا آن جا که این موضوع در برنامه هفت هم مطرح شد که دستاورد شمقدری در طول این سالها برای سینما چیزی بیش از خیانت نبوده است و این امر از سوی حوزه هنری نیز با واکنش هایی همراه شد. حوزه هنری هم به بهانه دفاع از ارزش ها فیلم ها را ممیزی می کرد و به دلیل جایگاهی که در کشور داشت حرفش عملی می شد ضمن اینکه خروجی های اکران سال 90 اثرش را بر روی تولیدات سال 91 نیز گذاشت و ما نیز همچنان از حاشیه خارج نشدیم در صورتیکه با قول و قرارهایی که داده بودند فکر می‌کردیم اکران ها آرام باشد اما تا به امروز هم این ترکش ها را به دنبال داریم تا آن جا که برای اکران فیلم «برف روی کاج ها» سینماهای حوزه هنری را نداشتیم و مدیریت سینما آزادی نیز از وضعیت تحریم این فیلم استفاده کرد. از طرف دیگر مگر چه تعداد سینما در کشور داریم که 80 درصد از آن هم به عنوان پکیج در دست سازمانی بنام شهرداری باشد. زمانی سینماها در دست بنیاد مستضعفان بود و بعدها به حوزه هنری داده شد تا آنها را گسترش دهد اما این امرعملاً نیافتاد شهرداری تعداد سالن ها را افزایش داد اما در این زمینه کوتاهی کرد، کوتاهی که با سیاست‌های شهرداری مطابقت نداشت. امیدوار بودیم سایه سیاست از سر سینما برداشته شود اما این سایه روز به روز بیشتر شد .

ظاهراً مشکلاتی هم در پخش تیزرهای تبلیغاتی برای این فیلم در تلویزیون داشتید؟
بله. همه این مشکلات باعث شد تا تلویزیون هم تیزرهای تبلیغاتی «برف روی کاج ها» را به تاخیر پخش کند ضمن اینکه به دلیل هزینه‌های بالا نمی‌توانستیم تبلیغات بیلبوردی در سطح شهر داشته باشیم. حتی در این زمینه با یک شرکت تبلیغاتی صحبت کردیم و آنها هزینه‌ای معادل ‌900 میلیون تومان را تنها برای بیلبورد تبلیغاتی برآورد کردند. ما همواره باید این نکته را در نظر داشته باشیم که آیا ته فروش فیلم 500 میلیون تومان می ماند تا ما این مقدار صرف هزینه تبلیغات کنیم! متاسفانه این عوامل حاشیه های بدی بود که حتی در برج میلاد تهران هم اثر گذاشت. جالب این بود که این فیلم در برج میلاد اکران می شود اما اجازه تبلیغات در اطراف آن جا داده نشد.باید یادآور شوم که در برهه ای از زمان هم دولت پرسنل خود را موظف کرده بود تا بخشی از درآمدشان را صرف امور رفاهی پرسنل کند و یا تسهیلاتی فراهم کند تا پرسنل به سینما بروند و این امر باعث رونق گیشه شود. این رایزنی ها صورت گرفت اما در انتها حراست این نهادها از این امر جلوگیری کردند. بنابراین همه این عوامل کافی بود تا فضای سینمای کشور مسموم شود.


انگشت اتهام‌ها در فیلم«برف روی کاج ها» به سمت چه چیزی بود؟
اتهام بر روی بحث خیانت بود اینکه فیلم «برف روی کاج ها »از حوزه خیانت حرف می زند در حالیکه آدم های منصفی این فیلم را دیدند و گفتند فیلم در جهت قوام خانواده است اما زمانیکه ابزار قدرت در دست دیگری باشد با هر چیزی سلبی برخورد می کند ضمن اینکه در این مدت هیچ فرصتی در اختیار ما قرار نگرفت تا از آن دفاع کنیم. در ابتدا تصور می کردیم با دادن مجوز به فیلم از اتهام مبرا شده ایم اما عملکردها گویای نکات دیگری بود.

از فروش فیلم راضی هستید؟
انتظارها از فروش فیلم بیشتربود زیرا جدا از بحث فروش این روزها فیلم ها به سختی ساخت می شوند در وهله اول باید توجه داشته باشیم تا موضوع فیلم تاثیر به سزایی در جامعه داشته باشند. این نکته را هم باید همواره در نظر داشته باشیم که ابزار تبلیغات برای اطلاع رسانی در مورد فیلم نیز ضعیف بود. بنابراین انتظار ما از مخاطب این است تا با تبلیغات زبانی فروش فیلم را در جامعه تسری دهند.

پیمان معادی کارگردان جوانی است. چطور به او اعتماد کردید؟
در سینما باید این نکته را همواره در نظر داشته باشیم تا فرصتی ایجاد کنیم تا نسل جوان علاقمند به سینما در این حوزه، به‌طور حرفه ای وارد شوند. باید آنها را شناسایی کنیم و به جوانانی که در حال شکوفایی هستند برحسب المان ها فرصتی دهیم تا خودشان را نشان دهند. در طول این سال‌ها سعی کردم با کارگردان های جوان کار کنم ضمن اینکه واکنش فیلم ها حاکی از آنست که از این فیلم ها استقبال خوبی شده است.

نظرتان درباره حضور اصغر فرهادی در جشنواره کن چیست؟
تجربه کار با اصغر فرهادی را داشته ام و با نوع فیلمسازی و دیدگاه او آشنا هستم. اصغر فرهادی از نسل جوانی است که با همت و تلاش خود را ساخته و بدین جا رسانده است تا آن جا که امروز به عنوان سفیر جمهوری اسلامی در حوزه بین الملل حامل پیام هایی از مردم ایران است. در حقیقت حضور فرهادی در دنیا یک فرصت است بنابراین باید از او حمایت کرد تا پیام فرهنگی مردم ایران توسط او به دنیا ابلاغ شود. البته باید به این نکته نیز توجه شود که فرهادی ارق، خلق و خوی او فرهنگ ایرانی است تا آن جا که در اکثر مصاحبه های خود در خارج از کشور خود را ایرانی معرفی می کند.

به عنوان یک تهیه کننده با بحث نظارت در سینما موافق هستید؟
نظارت مقوله بدی نیست. اگر توجه کرده باشید حتی زمانی که محصول صنعتی هم تولید می شود این محصول مشاوری دارد تا بصورت تکنیکی جلو رود. نظارت زمانی که از اصول خارج شود مخرب می شود. هر تشکیلاتی اصول وخط قرمزهایی دارد اما باید توجه داشت فیلترها آنقدر تنگ نشوند تا تبدیل به وسواس شوند. در حال حاضر ممیزی ها از حالت عادی خارج شده اند و عده ای هم به این فضا دامن می زنند تا آن جا که مجبور می شویم سینما را دوباره تعریف کنیم. در دنیای امروز کشوری نیست که به تولیدات سینمایی فکر نکنند و همه تلاش ها بر این است تا در این صنعت جایگاهی داشته باشند بنابراین نباید با این قضیه توهمی برخورد کنیم. در کشور ما استعدادهای زیادی وجود دارد که به سینما علاقمند هستند و اگر به آنها میدان دهیم می توانیم در سطح جهان سینما از نظر ارتقاء کیفی نقشی داشته باشیم البته باید یادآور شوم که ایران در این زمینه توانسته قدم های موثری بردارد.

ارزیابی شما از وضعیت امروز سینمای ایران چیست؟
سینمای ایران وضعیت خوبی ندارد سیما از نظر ساختاری مشکل دارد و بحث های حاشیه ای به این موضوع دامن می زند. ارتباط با مخاطب در سینما به دلیل مختلفی منقطع شده است. ابتدا اینکه مردم فیلم های خوب می خواهند زیرا سینما سخنگوی جامعه است تا مردم از طریق آن با فرهنگ ارتباط برقرار کنند. متاسفانه سینمای ایران به سمت دولتی شدن پیش می رود ضمن اینکه سینمای دولتی نمی تواند با مردم ارتباط برقرار کند نکته بعدی این است که مخاطب باید فیلم خوب را در سینماهای خوب ببیند و متاسفانه برای فیلم «برف روی کاج ها» سینما آزادی که باید پیش قراول باشد، سیاسی برخورد می کند.

انتظار شما از دولت بعدی در بخش فرهنگ و هنر چیست؟
سینمای ایران مشکلات زیادی دارد که با تدابیر ویژه باید این مشکلات را مرتفع ساخت اما با بعضی موضع هایی که از کاندیدا می بینیم به نظر می رسد با این نگاه ها سینمای موجود را هم از دست می دهیم بنابراین مسئولان فرهنگی آینده باید دیدشان به بخش فرهنگ و هنر بازتر باشد.

شنیده شده می خواهید سینما را کنار بگذارید؟
بله زیرا اقتصاد سینما به شدت گران شده است ضمن اینکه با این فضای مسموم، فیلم ساختن ضرر است. با توجه به اینکه ما بخش خصوصی هستیم باید همان سرمایه ای که برای ساخت فیلم می شود باز کرد تا بتوانیم فیلم بعدی را بسازیم اما با فضای امروز این امر محقق نمی شود. نکته دیگر این است که به علت ممیزی ها، سوژه ها به شدت محدود شده است بنابراین این فیلم هایی که دوست داریم بسازیم اجازه ساخت داده نمی شود ضمن اینکه تنها صرف ساختن فیلم مطرح نیست بلکه باید توجه داشت که مطالبات مردم چیست و چه چیزی خواسته آنها را برطرف می کند.

/ سپیده حیدرآبادی/