فضای انتخاباتی هنوز حماسی نشده است

به گزارش خبرنگار بین‌الملل برنا، مهدی مطهرنیا، استاد دانشگاه و آینده‌پژوه سیاسی در گفت‌وگوی تفصیلی خود به تشریح فضای انتخاباتی ایران پرداخت که مشروح قسمت دوم این گفت‌وگو به شرح زیر است:

پیش‌بینی شما از آینده سیاسی به تعبیر خودتان «اصولگرایان دولتی» یعنی آقای احمدی‌نژاد و نزدیکانش چیست؟
اصولگرایان دولتی در آغاز یک تحرک هستند. به هر تقدیر باید بگوییم اصولگرایان دولتی وابسته به شخص رئیس‌جمهور و فردی به نام مهندس اسفندیار رحیم‌مشایی هستند و لذا اگر چه آنها دارای قدرت دولتی هستند و سبقه انقلابی نیز برای خود قائل می‌باشند، اما در میان فجرآفرینان انقلاب یعنی نسل نخست آفرینش‌گر انقلاب، ریشه‌های مستحکم‌تری را برای خود انباشته نکرده‌اند.

اما از طرف دیگر شاهد آن بودیم که در بدو ورودشان برای گرفتن پایگاه‌های نخبگی سیاسی و صندلی‌های دولتی با ایجاد تنش و چالش با فجرآفرینان و رده‌های نخست نخبگان انقلابی، توانستند بر سر کار بیایند.

از یک سو امروز اصولگرایان دولتی، لبه بسیار تیز اصطکاک با اصولگرایان حکومتی دارند و از طرف دیگر لبه‌های تیز اصطکاک با اعتدالیون و اصلاح‌طلبان را نیز با خود حمل می‌کنند. لذا به نظر می‌رسد در فضای کنونی سیاسی جامعه ما به واسطه فقدان آن پشتوانه در رده‌های نخست تحرک انقلابی ما شاهد این هستیم که اصولگرایان دولتی در یک موقعیت تدافعی قرار می‌گیرند و تلاش دارند با فضا‌سازی‌های سیاسی این موقعیت تدافعی را به موقعیت تهاجمی تبدیل کنند. اما ابزار آن‌ها برای خارج شدن از این وضعیت تدافعی به تهاجمی ابزاری برنده به معنای چارچوب‌های قانونی نیست.

امروز صحبت از اصولگرایان دولتی در ارتباط با ایجاد یک فضای افشاگری در رسانه‌های گوناگون شنیده می‌شود. این در واقع کاربرد یک ابزار تنش زا برای ایجاد فضای تهاجمی و گریز از این چنبره تدافعی است که برای اصولگرایان دولتی فراهم آمده که می‌تواند هزینه‌های آینده اصولگرایان دولتی و اصطکاک آن‌ها با اصولگرایان حکومتی را افزایش ببخشد.

ما می‌بینیم حتی اصولگرایان دولتی، مثل اصولگرایان شبه حکومتی که در واقع جبهه پایداری هستند دارای ریشه‌های پیوسته با عمق اصولگرایی نیستند و لذا این نقطه ضعف اصولگرایان دولتی در جریان انتخابات اخیر بوده است. 

پیش بینی شما از خبرهایی که در مورد تأیید صلاحیت اسفندیار رحیم مشایی 48 ساعت قبل از انتخابات وجود دارد چیست؟

من غیب‌گو نیستم. من آینده پژوه هستم. می‌توانم براساس سیگنال‌های موجود و درایورها تا حدودی تشخیص دهم که آینده چه خواهد شد. تمام سیگنال‌های موجود، نمایش‌گر این است که مسأله تمام شده است مگر اینکه شگفتی‌ خودش را نشان دهد.

لذا ایجاد فضایی که حکم حکومتی صادر شود و فردی مثل آقای مشایی دوباره در صحنه انتخابات حضور پیدا کند می‌تواند به عنوان یک شگفتی بسیار قابل اتکا در انتخابات آینده رخ نشان بدهد.

اما از منظر تمام سیگنال‌های موجود و زاویه تحلیل روند و برون‌یابی روند، امکان وقوع آن در آینده‌پژوهی پیش‌بینانه در فضای سیاسی آینده نزدیک بسیار پایین است و همان‌طور که عرض کردم زمانی ما می‌توانیم بگوییم که اساساً این مسأله رخ خواهد داد که به صورت یک شگفتی، خود را در فضای سیاسی کنونی به نمایش بگذارد.
 
هشت کاندیدای حاضر در انتخابات ریاست‌جمهوری را چگونه می‌بیند؟  

من در میان کاندیداهای موجود ظرفیت‌های بیشتری را در جامعه سیاسی‌مان جهت تصدی پست ریاست جمهوری می‌بینیم. در حالی که بعض قلیلی از این 8 نفر را شایسته کاندیداتوری ریاست جمهوری می‌دانم، اما عده‌ای دیگر از میان این 8 نفر را حتی شایسته ثبت نام برای کاندیداتوری ریاست‌جمهوری هم نمی‌دانم.

چرا که یک رئیس‌جمهور برای اداره بحران‌های کنونی که جامعه ما از منظر درونی دچارش است و تنش‌های بیرونی که در بعد منطقه‌ای و بین‌المللی برای ملت ما حاصل شده است، باید دارای توانایی‌های بسیار بالای مدیریتی و مرد عبور از بحران‌های داخلی و تنش‌های بین‌المللی و منطقه‌ای باشد و لذا این افراد باید از ویژگی‌های خاصی برخوردار باشند و پشتوانه‌های حزبی و جریان‌های عمیق سیاسی را پشت خود داشته باشد.

بعضی از این کاندیداها فاقد این وجاهت معنایی و تعریف‌پذیری هستند که در مرحله نخست گفتم و بعضی از آن‌ها نیز دارای این وجاهت می‌باشند که امید داریم یکی از آن‌هایی که در گروه دوم هستند پست ریاست جمهوری را در آینده با رأی مردم کسب کنند.

اما اگر بخواهیم فضای انتخاباتی را از منظر کلان بررسی کنیم فضای انتخاباتی، یک فضای مثبت است. اما هنوز یک فضای حماسی نیست. امروز که تبلیغات انتخاباتی شروع شده است و برنامه‌های تلویزیونی کاندیداها اجرا می‌شود من فضای حماسی را در میان افکار عمومی و توده‌های مردمی در خیابان و در لایه‌های مختلف مردم نمی‌بینم.

در عین حالی که این آمادگی را هم می‌بینم که در هفته‌های آینده با مدیریت خوبی که ممکن است انجام شود این فضا ایجاد بشود، ولی واقعیت‌های عینی این را نشان می‌دهد که فضای انتخاباتی وجود دارد ولی این فضای انتخاباتی هنوز حماسی نیست.