«کاغذ اخبار» اولین روزنامه ایران

کاغذ اخبار را دولت ایران در سال سوم پادشاهى محمدشاه و در دوره صدارت حاج‌میرزا آقاسى منتشر کرده است. مجله (Journal of Royal Asiatic Society) در سال ۱۸۳۹ مطلبى را به انتشار این روزنامه اختصاص داد. ضمن چاپ این مطلب تصویر شماره مورخ محرم ۱۲۵۳هـ.ق.

روزنامه با مدیریت میرزاصالح نیز انتشار یافته است. در سیاهه اعضاء انجمن پادشاهى آسیائى در لندن نیز که میرزاصالح عضو آن بوده نام وى در مقام سردبیر گزت تهران ضبط شده است.

تاریخ انتشار کاغذ اخبار در عصر آخر رمضان‌المبارک ۱۲۵۲ برابر با دهه اول ژانویه ۱۸۳۷ نیمه دى‌ماه ۱۲۱۵ش، است. از نظر شکل ظاهرى در دو صفحه یک ستونى با قطع ۴۰×۲۴ سانتى‌متر به خط نستعلیق خوب در متن و خط نسخ در عنوان‌ها با علامت شیر و خورشید علامت رسمى ایران با کاغذ مرغوب به چاپ رسید.

در این روزنامه علاوه بر ذکر فرمان شاه مبنى بر انتشار «کاغذ اخبار» که بخش کوچکى از سرآغاز آن را در بر گرفته، شانزده خبر مستقل مملکتى به چاپ رسید. از این روزنامه، شماره مورخ ربیع‌الثانى ۱۲۵۳هـ.ق. در کتابخانه بریتانیا موجود است. این روزنامه به‌ صورت ماهانه چاپ مى‌شد.

نخستین شماره که خود را 'اعلام‌نامه' خوانده آن را طلیعه یا شماره صفر دانسته‌اند و داراى شانزده خبر مملکتى است. خبرها بدون فاصله و بدون عنوان در پى یکدیگر آمده. خبرها مربوط به گذشته نزدیک یعنى دو سال آخر سلطنت محمدشاه است.

خبرهاى زنده مثل فرمان‌هاى شاه در باره میراث فتحعلى شاه و خبرهاى جدیدتر ورود چند معدن‌کار انگلیسى براى ذوب‌آهن است عمر انتشار این روزنامه را به سه سال تا سال ۱۲۵۵هـ.ق. دانسته‌اند. میرزامحمدصالح فرزند باقرخان کازرونى از مردم شیراز بود و به سال ۱۲۳۰ق. به دستور عباس‌میرزا نایب‌السلطنه به همراه چهار دانشجوى دیگر به لندن فرستاده شد.

وى زبان‌هاى انگلیسى و فرانسه و لاتین و برخى ازفونون عصر خویش را در پایتخت بریتانیا آموخت. از آن جمله می توان به ساخت مرکب چاپ، حروف‌چینى و کلیشه‌سازى اشاره کرد.او همچنین در چاپ‌خانه‌ تبریز مشارکت کرد. میرزاصالح از روشن‌فکران پیشتاز ایران و مؤثر در بیدارى ایرانیان دانست. وى نخستین روزنامه‌نگار ایرانی است.