وضعیت صنعت چای مطلوب نیست

چای دومین نوشیدنی ایرانی ها پس از آب است و از نوشیدنی های بسیار پر طرفدار و پر فروش در دنیا به شمار می رود، به خصوص در ایران مصرف چای همواره مورد توجه بوده است. مصرف چای به دلیل وجود کافئین ،موجب رفع خستگی می شود.
 
ایران نیز یکی از تولیدکنندگان اصلی چای در جهان به شمار می رود، اما متاسفانه طی سال های اخیر تولید این محصول پرطرفدار در کشور با مشکلات بسیاری مواجه شده است. برخی عقیده دارند که دلیل اصلی کاهش تولید چای در ایران، تغییر ذائقه مردم ایران و تمایل آنها به استفاده از چای های عطر دار است، اما در مقابل برخی دیگر عقیده دارند که واردات بی رویه چای های هندی با اسانس غیر طبیعی و قیمت نازل باعث شده ذائقه مردم تغییر کند و می توان با حمایت از چایکاران داخلی دوباره مردم را با طعم چای اصیل ایرانی آشنا ساخت.
 
اما مساله حایز اهمیت در این بین، وضعیت شاغلین در این بخش و واردات بی رویه آن بوده که تولید چای ایرانی را به مرز نابودی کشیده است، اما چرا چای ایرانی به این وضعیت دچار شده و راهکار برون رفت از آن چیست؟

تولیدات به بازار فروش نیاز دارند

ایرج ندیمی نماینده مردم لاهیجان در این ارتباط به خبرنگار برنا گفت: تولید یک محصول زمانی افزایش می یابد که این اطمینان وجود داشته باشد بازار برای فروش محصول وجود دارد و زمانی محصول بازار خود را از دست می دهد که عواملی مانند قاچاق، واردات با وجوز یا بی مجوز و بی رویه رخ داده باشد.

وی ادامه داد: با وقوع این عوامل طبیعی است که تولیدکننده اطمینان خود را به بازار از دست دهد و زمانی که این اطمینان از بین رفت عملا از سرمایه گذاری اجتناب و دیگر آن محصول را تولید نمی کند، پس بنابر این مهمترین مبحث در رابطه با تولید، بازار است.
وی افزود: متاسفانه در بازار چای بزرگترین مشکل همین بود که بازار چای را عواملی مانند قاچاق و واردات تعطیل کرد که این یک تهدید مهم برای کلیه تولیدات ما به شمار می رود.

ندیمی دومین دلیل برای کاهش تولید چای را ناهماهنگی میان درآمد و هزینه دانست و تصریح کرد: اگر شغلی توجیه اقتصادی نداشته باشد و درآمدهای ناشی از آن کفاف هزینه های جاری را ندهد میل به تولید از بین خواهد رفت و این مشکل سالها بر بازار محصولات کشاورزی ایران سایه افکنده بود، که دلیلی برای رکود در بازار چای به شمار می رود.

وی اظهار داشت: همچنین زمانی که کارخانه دار چای می دید واردات به صرفه تر از خرید داخلی است به جای خرید نقد از چایکار، محصولات را به صورت نسیه خریداری می کرد، در صورتی که چایکار مجبور بود حقوق کارگر و سایر هزینه ها را به صورت نقد پرداخت کند، به همین دلیل هم بسیاری از تولیدکنندگان چای تغییر شغل دادند و به مشاغلی از قبیل برنج کاری روی آوردند.

وی در رابطه با وضعیت چایکاران نیز گفت: 60 هزار خانوار به صورت مستقیم و خانواده های زیادی به صورت غیر مستقیم از این راه امرار معاش می کنند و در صورتی که این رویه ادامه یابد شاهد بیکاری درصد عظیمی از این قشر خواهیم بود، لذا این صنعت نیازمند توجه بیش از پیش است.

این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس اظهار داشت: برای کشوری که تحریم بوده و با مشکل ارز مواجه است صلاح نیست که ارز خود را هزینه واردات چای کند و پتانسیل تولیدی که در کشور دارد را از دست بدهد، زیرا در این صورت هم ارز ما خارج شده، هم تولید به نابودی کشیده می شود و هم ما بیشتر به کشورهای دیگر وابسته می شویم که به الطبع آن مشکلات دیگری هم بروز خواهند کرد.

وی همچنین خاطرنشان کرد: محصولی که وارد می شود مانند محصولات داخلی تحت نظر نیست و مشخص نیست که آیا استاندرهای لازم را دارد یا خیر و یا اینکه چگونه تولید شده و چه درجه کیفیتی دارد، لذا از هر نظر می شود گفت که با حمایت از تولید چای در کشور بسیاری از مشکلات این چنینی رفع و اقتصاد و تولید تحت تاثیر قرار خواهد گرفت.

کیفیت قیمت را مشخص کند، نه سازمانهای ذی ربط

اما مشکل اصلی صنعت چای واردات آن است یا کم کاری چایکاران؟ بهرام حاجی کریملو مدیر عامل چای جهان اینباره به خبرنگار برنا گفت: مشکل از چای های وارداتی نیست بلکه مشکل ما تولید کنندگان داخلی و دولت هستند به گونه ای که عده ای از تولید کنندگان به بهانه اینکه دولت به آنها خوب رسیدگی نمی کند، از باغهای چایشان به خوبی مراقبت نمی کنند و مسائل این چنینی موجب کاهش کیفیت چای ایرانی می شود.
وی افزود: مشکل بعدی نیز این است که قیمت چای را کیفیت آن مشخص نمی کند، بلکه سازمانهای ذیربط روی چای قیمت گذاری می کند و وظیفه دولت است که قیمت چای را آزاد کند.

وی ادامه داد: به عقیده بنده تنها راه نجات صنعت چای کشور آزاد کردن کارخانه های تولید کننده در کشور است، در واقع کارخانه باید تعیین کند که چه برگی خریداری کند و با توجه به کیفیت چای تولید شده، روی آن قیمت گذاری کند و ازطرف دیگر دولت به باغداران وام دهد و آن ها را کمک کند تا محصول با کیفیت تری را برداشت کند.

حاجی کریملو تصریح کرد: مساله دیگری هم وجود دارد و آن اینست که به دلیل شرایط آب و هوایی کشور ایران، تولید چای تنها 4الی5 ماه است، حال آنکه در برخی کشورها از جمله سریلانکا و یا کنیاهر 12ماه از سال، چای برداشت می شود.

مدیر عامل چای جهان در رابطه با چای های سنواتی و تاثیر آن بر بازار نیز بیان داشت: چای محصولی است که خرابی ندارد، به بیان ساده چای خراب نمی شود بلکه کهنه می شود و در نتیجه از کیفیت آن کاسته می شود،چای های سنواتی نیز به همین صورت است و توسط عده ای افراد سود جو وارد بازار شده و این موضوع بی اعتمادی مردم را به چای های داخل در پی داشته است.

این فعال صنعت چای در رابطه با تغییر ذائقه مردم و تمایل به استفاده از چای های وارداتی که اغلبا وارداتی هستند نیز اظهار داشت: اکنون بیشتر چای های تولید شده در ایران فاقد طعم دهنده است اما بر حسب سلیقه مردم و علاقه ای که به چای عطری دارند، از کمی طعم دهنده در تولید بعضی محصولات استفاده می شود که دلیل کارخانه داران تولید چای بحث رقابت با محصولات وارداتی است.

وی در پایان به مسئولین پیشنهاد داد: مسئولین باید حمایت از تولید کنندگان را سرلوحه کار خود قرار دهند تا بتوانند بهترین محصول را تولید کنند و با صادرات چای هم نام ایران را در دنیا طنین انداز کنند و هم موجب ارز آوری در کشور شوند.

با این حال بازهم باید گوشزد کرد که افراد بسیاری از خطه شمال کشور از طریق چایکاری امرار معاش می کنند و در صورتی که دولت حمایت از این صنعت را سرلوحه امور خود قرار ندهد قطعا باید در آینده هزینه بسیاری را صرف اشتغالزایی برای این قشر کند، کما اینکه آنگاه صنعت چای به کلی نابود شده و احیای دوباره آن کار بسیار دشواری است.