ثروت پاداش تلاش من بود
خبرگزاری برنا-متولد ۱۳۵۷ است. دم در خانه بساط فروش نوشابه و کیک پهن کرده است. مسافر کشی هم کرده. خودش میگوید: انسان به صورت مقطعی کارهایی انجام میدهد که به سرمایه ای برسد، بعد وضعیتش را تغییر میدهد.
بابک بختیاری، مدیر فروشگاههای زنجیرهای آیس پک در ایران و برخی کشور های منطقه را به جرئت می توان جوان تری کار آفرین امروز ایران نامید. نه آقا زاده بوده که سرمایه کلانی داشته باشد و نه به هیچ جناح سیاسی وابسته است که او را حمایت کنند . خلاقیت ، پشتکار و نگاه مثبت او به آینده مهم ترین عوامل موفقیت او هستند .
همیشه موفق نبوده بلکه بارها شکست خورده است ...
شاید اولین باری که لیوان های بزرگ و نی های عجیبی را که بستنی از آن به سختی با دانه های موز و اسمارتیز بالا می آمد را امتحان کردیم، فکرش را هم نمی شد کرد روزی مدیر عامل آیس پک از خبری که نشریه ی واشنگتن پست در باره ی این بستنی کاملا ایرانی در جهان نوشته صحبت کند.بابک بختیاری، مدیرعامل و مخترع آیس پک اما از همان کودکی که در آشپزخانه بستنی را با انواع و اقسام خوراکی های محبوبش مخلوط می کرده، اطمینان داشته که روزی این نوشیدنی محبوب را عرضه می کند و می تواند به عنوان یک کارآفرین در ایران مطرح باشد.مدیر 35 ساله ی آیس پک از دغدغه هایی می گوید که از ابتدا تا به امروز برای خودش و محصول دووست داشتنی اش پیش آمده...
فروشگاههای زنجیرهای آیس پک را خیلی ها میشناسند. در ایران باور عمومی این است که در پس فعالیت های بزرگ اقتصادی، فردی، سیاسی و با نفوذ و یا سرمایه داری بزرگ حضور دارد. صادقانه بگویید که چه فردی یا سرمایه داری حامی اصلی آیس پک است؟
هیچ کس. خیلی ها وقتی برای مذاکره با ما می آیند، میپرسند که آیس پک متعلق به فلان شخصیت سیاسی است؟! برخی هم در جلسه منتظر می مانند تا "حاج آقا بختیاری" نامی بیایند تا با او گفت و گو کنند. آیس پک را از پله اول شروع کردم. از ابتدا که ۱۲۰ شعبه نداشت. به قول قدیمی ها، ما از زیر پله شروع کردیم. بعد یک شعبه دو تا شد، دو به سه رسید و تعداد این شعبه ها زیاد شد. همزمان با شروع کار، امتیاز آن را فروختم. برای گرفتن شعبه پولی به من دادند و سرمایه از خودشان بود. کار ما این گونه رشد کرد. البته با موانع بساری هم رو به رو شدیم. مردم در ابتدا آیس پک را قبول نداشتند حتی میگفتند اسم آن را باید عوض کرد و خدا را شکر همه موانع برطرف شد.
شما تحصیلاتتان را تا چه مقطعی ادامه دادید؟
من هم مثل خیلی های دیگر وقتی کارم زیاد شد درس را رها کردم و در حال حاضر اخرین مدرک تحصیلی که من دارم کاردانی عمران است.ولی آن زمان دانشجوی مقطع کارشناسی مهندسی عمران بودم.کلا توانستم 110 واحد پاس کنم.برای همین موفق شدم تا کاردانی به خواندن درس ادامه بدهم.
کدام دانشگاه درس خواندید؟
من دانشگاه ازاد واحد تهران مرکز درس خواندم
شما خودتان را به عنوان کارآفرین قبول دارید؟
چرا که نه؟کارآفرینی در واقع نوعی از توانایی های شخصیتی است که در هر فردی به یک میزان مشخصی وجود دارد.البته در کنار این توانایی شخصیتی باید شخص قادر به مدیریت کردن هم باشد.البته نسبت وجود این توانایی ها در افراد متفاوت است.ممکن است شخص 70 درصد تکنسین باشد،20 درصد مدیر باشد و 10 درصد کارآفرین.و می تواند این مفاهیم معکوس باشد، شخص 90 درصد خلاقیت و کارآفرینی داشته باشد.من احساس می کنم شخصیت کارآفرینی در من بیشتر از شخصیت مدیریتی من باشد،یعنی به جای اینکه دوست داشته باشم در یک کار به عنوان یک تکنسین مشغول باشم، دوست دارم یک مجموعه را راه بیاندازم و تکنسین و مدیر استخدام کنم.مدیر دوست دارد یک جا بماند و مدیریت کند اما یک کارآفرین دلش می خواهد از جایی به جای دیگر حرکت کند و مدام در حال تغییر باشدف شاید برای همین باشد که من خصوصیات کارآفرینی را در خودم بیشتر می بینم.
كارآفرینی فرآیند یا مفهومی است كه در طی آن فرد كارآفرین با ایدههای نو و خلاق و شناسایی فرصتهای جدید، با بسیج منابع به ایجاد كسب و شركتهای نو، سازمانهای جدید و نوآور رشد یابنده مبادرت میورزد . این امر توام با پذیرش خطرات است ولی اغلب منجر به معرفی محصول یا ارائه خدمت به جامعه میشود. بنابراین «كارآفرینان» عوامل تغییر هستند كه گاهی موجب پیشرفتهای حیرتانگیز نیز شدهاند.
انگیزههای مختلفی در كارآفرین شدن مؤثر میباشند كه از جمله آنها: نیاز به موفقیت، نیاز به كسب درآمد و ثروت، نیاز به داشتن شهرت، و مهمتر از همه نیازمندی به احساس مفید بودن و استقلال طلبی را میتوان نام برد.
مسئله ریسک پذیری و شهامت خطر کردن چقدر می تواند در رسیدن به موفقیت موثر باشد؟
بسیار مهم است . بعضی وقتها پول قرض کردن هم شهامت می خواهد . من این شهامت را داشتم و دست به خطر زدم. البته ریسک پذیری هم اصولی دارد. بهتر است ریسک پذیری را از کارهای کوچک تجربه کنید. ابتدا باید از کم شروع کرد، چون تجربههایی که در کار های کوچکتر به دست می آورید باعث می شود در کارهای بزرگ تر شکست نخورید. ضریب ریسکش پایین تر است و شما را برای کار های بزرگتر با ضریب ریسک بیشتر آماده میکند.
به عقیده من کوچکترین کار هم ریسک دارد. شما صبح که جنسی از بازار می خرید و بعد آن را میفروشید، در همان لحظه خرید ریسک کردهاید. شاید از تو نخرند ، شاید ضرر کنی، پس اول باید جرئت داشته باشید. ولی نباید از پا بیفتید. نگویید من شکست خوردم. خود من در آن دوره های مختلف ضربه های زیادی خوردم. در کار، اول ماشینم را دادم و با دست خالی بیرون آمدم. در تجربه بوفه ها سود کردم و بدهی ام را دادم. رفتم سر کار مبلمان اداری، کارخانه زدم، ضرر کردم و باز زمین خوردم. دوباره از هیچ شروع کردم. نمایشگاه میزهای کامپیوتر را گرفتم و ان ماجرا ها پیش آمد و ...
اخیراً مشاهده شده که فروشگاههای فراوانی در سطح شهر از ایده شما الگو برداری کرده اند با نام های مشابه شما فعالیت میکنند، در این باره اقدامی انجام دادهاید؟
متاسفانه این اتفاق افتاده و از نهاد های مسئول می خواهم که از کار آفرینان حمایت کنند. البته ما به وسیله وکلای مجرب در حال پیگیری این مسئله هستیم و تا کنون به اداره بهداشت و اماکن شکایت کرده ایم. امیدوارم این پیگیری ها ثمر بخش باشد.
اکنون تمام ذهنتان معطوف به آیس پک است؟ یعنی در وقت های تنهایی و غیر کاری هم به فروشگاه های خود فکر میکنید؟
نه اینگونه نیست. به طور مثال ساعتی که برای پینگ پنگ به باشگاه می روم دوست ندارم به چیز دیگری فکر کنم. این یک آرامش روحی است. وقتی به رستوران می روم به آیس پک فکر نمی کنم، به غذایم فکر میکنم. الان بیشتر وقتم برای هر چه منظم تر کردن سیستم صرف میشود. در حال حاضر ۱۲۰ نمایندگی داریم و رفع رجوع مسائلی که برای اینها پیش می آید. زمان زیادی لازم دارد. من باید درگیر کار باشم تا شعبه ها تقویت شوند. یک جایی آیس پک رونق میگیرد و جواب میدهد و بر عکس در جای دیگری احتمال دارد موفق نشود.
به اعتقاد شما برای ایجاد کارآفرینی، ذهن خلاق مهمتر است یا پشتوانهی مالی؟
در اصل، ذهن خلاق سازندهی پول است ولی نمیتوان گفت تنها با پول و داشتن پشتوانهی مالی، میتوان ثروتمند شد چرا که خیلیها با ذهن خلاقشان توانستهاند ثروتمند شوند.
از تأثیرهای کارآفرینی در جامعه برای مان بگویید؟
به تازگی دانشکدهی کارآفرینی تأسیس شده که بسیار خوب است و باعث پیشرفت و رونق اقتصادیجامعه میشود. من هم گاهی وقتها به آن دانشکده سر میزنم.
با توجه به کارهای قبلی شما و شراکت با افراد مختلف در زمینه کارهای متفاوت، به نظر شما کارآفرینی به شکل انفرادی برای شما قابل قبولتر است یا همراه با یک شریک؟
در حقیقت شریک خوب، یک نعمت است من در هر قسمت کارم، شریکی را انتخاب کردهام و سعیمیکنم در انتخاب آن، خوب دقت کنم اما تصمیم گیرنده نهایی در کارها، خودم هستم.
به نظر شما چند درصد حرکت یک کارآفرین، به طور قطع، منجر به جهانی شدن ایده و کار اوخواهد شد؟
این مساله بستگی به تخیل و باور یک کارآفرین دارد. اگر جهانی شدن کار یک کارآفرین، جزو تخیلاتاو باشد و تحقق آن از پیش در ذهنش شکل بگیرد، صد درصد آن کار، جهانی میشود.
برنامهریزی از پیش تعیین شده و جامع در کار یک کارآفرین، مؤثر تر است یا پیشتکار؟
هر دو گزینه، موثرند. در کل برای ایجاد یک کار نوین، نیازمند ۵ گزینه هستیم که به ترتیب شامل مواردزیر میباشند : ۱ ـ تخیل و رویا پردازی ۲ ـ باور خود کارآفرین در به انجام رساندن یک حرکت و تصمیم گیری قطعی(که خود، یکی از محصولهای باور است) ۳ ـ برنامهریزی کامل ۴ ـ شروع به کار و تلاش ۵ ـ هدف
برای رسیدن به چنین موفقیتی، آیا مطالعهای خاص داشتید یا از فکرها و ایدههای دیگراناستفاده کردید؟
من همیشه در زمینههای مختلف مدیریت، مثبت اندیشی و ... مطالعه میکردم ضمن این که استفاده ازایدهی دیگران هم در کارم بسیار مؤثر بوده است. هر انسانی میتواند از ایدههای نوین تجربههایدیگران استفاده کند و با در کنار هم قرار دادن آنها، خود یک ایدهای جدید و بیمانند بسازد.
شما گفتید به خاطر مشغله مجبور به ترک تحصیل شدید.حالا جدای از درگیر بودن، این ترک تحصیل ربطی به مشکلات مالی هم داشت؟
فشار مالی هم بود.موقع انتخاب واحد و پرداخت شهریه ، قسط و فشار مالی آزارم می دادشاید اگر فکر می کردم آن رشته برای من مفید است، تخت هر شرایطی ادامه اش می دادم. اما وقتی مقایسه کردم دیدم نمی ارزد که هم وقتم را بدهم، هم این همه هزینه کنم.شاید اگر رشته ای بود که بیشتر دوستش داشتم الان در کارم هم موفق تر بودم.راستش به ان چیزی که می خواندم خیلی اعتقاد نداشتم.
فکر میکنید چه رشته ای می خواندید بیشتر به آن اعتقاد داشتید؟
از دبیرستان به ما تاکید می کردند که ریاضی رشته ی بسیار مهم و خوبی است.در زمان ما مد بود که بگویند که باهوش ها رشته های تجربی و انسانی را انتخاب می کنند و کم هوش ترها سراغ انسانی می روند.در صورتی که من فکر می کنم اگر آن زمان من رشته ی انسانی را پیگیری کرده بودم موفق تر از حالا بودم و رشته هایی که در علوم انسانی را دوست داشتم در سطوح عالی پیگیری می کردم.اما چون رشته ام ریاضی بود سراغ مهندسی رفتم.
شما الان آدم پولداری هستید؟
وقتی که شما زحمت می کشی و کارآفرینی می کنی یک پاداشی دارد.پاداش کارخوب ثروت است.شما اگر کار خوب ارائه دهی، پشت کار داشته باشی و موفق شوی به هر حال پداشت ثروت است.اما من صرفا برای پول کار نکردم اما پاداشش را هم گرفتم.
بستنی دوست دارید؟
بستنی علاقه ی بچگی من است.حتی محصولی که به اسم آیس پک در حال تولید است، محصولی بوده که از بچگی همیشه برای خودم درست می کردم.
چه شد فکر کردید که تولید ابنوه این محصول بچگی جواب می دهد؟
من همیشه خودم عاشق این مزه بودم و عموما مزه ای که در بچگی باری کسی جذاب باشد همه دوستش خواهند داشت.همین باعث شد که به فکر تولید انبوه آن بیافتم.
جرقه ی تولید انبوه این آیس بالاخره از جایی زده شده دیگر..
جرقه ی تولید انبوه زمانی خورد که من یک دستگاه عجیب بسته بندی را در چین دیدم.همین دستگاهی که الان آیس پک با آن بسته بندی می شود.اولین شعبه اش هم در نیاوران بود. فكر متفاوت بودن از ذهنم بیرون نمیرفت. تصمیم گرفتم بستنی بسازم رقیقتر، حاوی میوه كه با بستهبندی كردن آن از طریق نی بشود آن را نوشید.
پس از شكلگیری این ایده در ذهنم نمونههای اولیه آن را آماده كردم و برای امتحان به اعضای فامیل و آشنایان دادم.
ایده با استقبال خوبی روبهرو شد. تصمیم گرفتم ایده خود را عملی كنم. پس از جستوجوی فراوان توانستم دستگاه بستهبندی كننده لیوان و نی مخصوص كه بتواند بستنی در آن جریان یابد را یافته و آماده راهاندازی اولین شعبه آیس پك شدم.
از همان روز نخست چشمانداز جهانی شدن محصول را در ذهنم میپروراندم به همین منظور روی تابلوی اولین مغازه خود نوشتم آیس پك شعبه مركزی و بعد از سنجش توان بالقوه بازار در مكانهای دیگر شعبات دوم و سوم و ... را راهاندازی كردم تا آنجا كه هماكنون بالغ بر 120 شعبه در ایران و 10 شعبه در كویت، مالزی، دبی و هند در حال فعالیت میباشد.
در حال حاضر 1200 نفر به طور مستقیم در شعبات آیس پك مشغول فعالیت هستند و حدود 5000 نفر نیز مشغول فعالیتهای ستادی، تامین مواد اولیه و توزیع آن میباشد.
روزهای اولی که مغازه را باز کردید استقبال چه طور بود؟
روزهای اول که دوران خاک خوری اش را طی می کرد ولی ما بازگشت مشتری داشتیم.من باور داشتم که آینده ی این کار بسیار خوب است.چون برگشت مشتری ما فوق العاده بود.یعنی هر کس که می آمد دوباهر بر می گشت.مغازه خلوت بود اما ما مشتریه ای ثابتی داشتیم که می رفتند و برمی گشتند.این باعث دلگرمی من بود.
شما تبلیغات قوی هم داشتید.شیوه ی تبلیغات را از کجا آموزش دیده بودید؟
خب اینجا بحث کمی تخصصی می شود. هر تبلیغ باید حاوی یك پیشنهاد فروش و بازاریابی منحصر به فرد برای مصرفكننده باشد و جهت اثرگذاری اولیه در خصوص آن برند، باید به صراحت بگوید این محصول را بخرید و از این فایده منحصر به فرد آن بهرهمند شوید. پیشنهاد فروش منحصر به فرد (usp: unique selling proposition) یك مفهوم بازاریابی است كه شركت در تبلیغات یا پروموشنهای خود از آن استفاده كرده و مزیتهای رقابتی خود را از رقبا جدا میكند.
امروزه در محیطهای رقابتی، شرکتها علاوه بر داشتن پیشنهاد فروش منحصر به فرد نیازمند پیشنهاد بازاریابی منحصر به فرد (ump: unique marketing proposition) نیز میباشند. هر شرکتی میبایست هر دو نوع پیشنهاد را به مشتریانش ارائه کند تا بتواند یک گام از رقبا پیشی بگیرد. در usp به دنبال این هستیم که محصولی که توسط شرکتی ارائه میشود چرا از دیگر رقبا متمایز است و برای تکمیل کردن این پیشنهاد، نیاز به آن داریم که ump را ارائه کنیم بهطوریكه بیانگر آن باشد که چگونه میتوانیم محصولی را تولید کنیم که نیازهای بازار هدف را به درستی شناسایی کرده و بتواند مزیت رقابتی بزرگتری را به دست آورد. پیشنهاد ارائه شده باید به نحوی باشد كه رقبا آن را عرضه نكرده باشند و حتی قادر به ارائه آن هم نباشند.در هر صورت من همه ی تلاشم را کردم که یک تبلیغ همه گیر ارائه کنم.دلم می خواست همه بتوانند خودشان را به این محصول دوران بچگی من نزدیک احساس کنند.
الان چندسال از تولید آیس پک گذشته؟
پنج سال
در این پنج سال افت مشتری هم داشته اید؟
ما در این پنج سال به رشد واقعی خود رسیده ایم.منحنی کار ما در سال های اول به دلیل نوع آوری به طرز نجومی بالا رفت.اما الان می توانیم بگوییم دیگر رشد خیلی خوبی داریم.آیس پک مثل پیتزا شده، در واقع در زندگی همه هست.
شما محصولات دیگری در کنار آیس پک هم به شعبه هایتان اضافه کردید. چه شد که به فکر ارتقا کار افتادید؟
وقتی در این جریان افتادم، به فکر نوع آوری بودم.و این چیزهایی که در کنار آیس پک تولید می کنم چیزهایی هست که در زمینه ی کار من است و به کارم می خورد.کلا دارم سبک کارم را عوض می کنم.اولین مشخصه ی کارآفرینی خلاقیت است.یک کارآفرین اگر خلاقین نداشته باشد که کارآفرین نیست.
شما چند پرسنل دارید؟
5000 نفر در تمام شعب.
در چه کشورهایی شعبه دارید؟
کویت،دبی،استانبول،عراق،مالزی
استقبال در کشورهای دیگر چه طور است؟
آیس پک عراق را هب طورک ل گرفته.الان محیوی ترین بستنی عراق است.اگر کمی در اینترنت جستجو کنید می بینید نشریات مهم جهان مثل تایمز هم در مورد آیس پک در عراق مطلب نوشته اند. نامه واشنگتن پست آمریكا با انتشار گزارشی از گشایش قریب الوقوع شعبه بستنی ایرانی " آیس پك " در منطقه سبز بغداد می نویسد : در قلب منطقه ( محافظت شده) سبز بغداد ، یعنی درست در چند متری سنگر بزرگترین سفارتخانه آمریكا در جهان ( سفارت آمریكا در بغداد) چالش كوچك اما نمادینی در برابر نفوذ به زوال آمریكا در عراق به صورت اتاقك كوچكی از شعبه بستنی ایرانی آیس پك شكل گرفته است.
واشنگتن پست در ادامه می نویسد :" با وجودی كه بستنی ایرانی آیس پك روز به روز در عراق شعبه های خود را افزایش می دهد اما هنوز از گشایش شعبه های فست فود آمریكایی مك دونالد در عراق خبری نیست .
شما 5 هزار نفر کارمند دارید.الان این 5000 هزار نفر از درآمدشان راضی هستند؟
چون سیستم هر شعبه ما مستقل است، هر شعبه ای مستقل از درآمدی که دارد، در واقع پول کارمندهایش ار پرداخت می کند و باری همین کارمندها از حقوقشان راضی هستند.
اگر درستان را ادامه می دادید یا اگر در رشته ای درس می خواندید که دوستش داشتید موفق تر بودید یا به طور کلی کارآفرینی شما ربطی به درس خواندن ندارد؟
من درس خواندن را نثل ورزش می دانم.هرچقدر انسان درس بخواند فکرش برای کارکردن ورزیده تر می شود.البته رشته ی ریاضی کی خوبی هم باری من داشت و آن این بود که فکر من را ورزیده تر کرد و عمران هم باعث شد که من بتوانم ذهن سیالی داشته باشم.من معتقدم آدم بادی در رشته ی مورد علاقه اش حال چه آکادمیک و چه غیرآکادمیک آن را دنبال کند.علم همیشه خوب است.مطمئنا درس خواندن در خلاقیت و کارآفرینی موثر خواهد بود.
شما خودتان در شعبه ی مرکزی آیس پک مستقر هستید؟
نه.من در شعبه ها فقط در حد سرکشی حضور دارم.ولی در دفتر مرکزی بیشتر رفت و آمد دارم.
در دفتر مرکزی چه کاری انجام می دهید؟
دفتر مرکزی بخش خرید،فروش،نمایندگی،پخش را سروسامان می دهد و ایده های اولیه ی هر تولیدی هم در آنجا شکل می گیرد.البته من آنجا هم به طور مستمر حضور ندارم و هر شعبه برای خودش بک مدیر مستقلی دارد.
برای یک کار موفق به چه چیزهایی نیاز هست؟
برای شروع هر کاری به یک سرمایه اولیه نیاز است.حتی اگر قرار باشد در یک دکه سیگار بفروشید به سرمایه اولیه نیاز دارید.اما موفقیت تنها با داشتن سرمایه زیاد به دست نمی آید.سرمایه ی کوچک را همه می توانند تهیه کنند اما مهم ترین سرمایه برای هر کسی ایده است.ایده داشتن بزرگ ترین مشکلات را از سراه بر خواهد داشت.
شعب شما همه یک هدف و محصول را دنبال می کنند؟
در هر شعبه باری من ابداع و خلاقیت از هر چیزی مهم تر است.مثلا الان شعبه ی هایپر استار یکی از بهترین شعبه های ما است که اجناس خود ار بسیار متفاوت تولید و عرضه می کند.خلاقیت در تولید آیس پک مهم ترین و اولین حرف است.
خودتان کدام شعبه را از همه بیشتر دوست دارید؟
من شعبه هایی که مدام در حال تغییر هستند را بیشتر دوست دارم وچون شعبه هایی که به فکر ابداع و اختراع هستند یعنی کار برایشان اهمیت دارد و این برای من بسیار با ارزش است.
به نظرتان آیس پک یک بستنی لوکس است؟
هر کسی می تواند آیس پک بخورد.آیس پک محصول لوکسی نیست و قمیت بالایی هم ندارد.شما به محصولی لوکس می یید که قمیت بالا داشته باشد و در یک محیط لوکس و گران هم عرضه شود.اما آیس پک قمیت مناسبی دارد و هر کسی می تواند آن را تهیه کند.ما در نازی آباد و شهرری هم شعبه داریم.
شما بستنی با روکش طلا هم خورده اید؟
اتفاقا من هم می خواستم به همین ماجرا اشاره کنم.این یک بستنی لوکس و مجلسی است.اتفاقا به من هم پیشنهاد شد که از این روکش استفاده کنم.اما این به درد اماکن وی.آی.پی می خورد.شاید اگر روزی بخواهم یک شعبه ی وی.آی.پی هم راه اندازی کنم به فکر بستنی با روکش طلا هم بیفتم.
خودتان کدام مزه ی آیس پک را بیشتر دوست دارید؟
شکلات، نسکافه و توت فرنگی
نمی خواهید محصولات جدید به آیس پک اضافه کنید؟
الان چند شعبه ی بستنی های ماستی و رژیمی داریم و به زودی چند غذا هم وارد منوی آیس پک خواهد شد.
به نظرتان آیس پک خوردنی گذرا است یک روزی تمام می شود یا قرار است همیشه آن را در سبد تفریحی خودمان داشته باشیم؟
شما چه فکری می کنید؟ به نظر من چیزی که خاطره می سازد همیشه ماندگار هم می شود.آیس پک خاطره ساز خیلی از آدم ها بوده و قرار هم نیست به این زودی ها از صفحه روزگار محو شود.
