تأثیر ویژگی ذهنی در موفقیت ورزشکاران

به گزارش سرویس ورزشی برنا، استرس زیاد در ورزشکار ممکن است اثرات منفی فیزیکی و روانی بر جای بگذارد و از توان و کارایی او بکاهد. در این حالت، ورزشکار عرق سرد می‌کند، دربارة نتیجة رقابت خود نگران می‌شود و درمی‌یابد که تمرکز کافی را برای انجام رقابت ندارد.

دکتر مجید چهارده چریک مسئول کمیته روانشناسی ورزشی هیأت پزشکی ورزشی استان فارس ضمن بیان مطلب فوق اظهار داشت: توجه به روان‌شناسی ورزش و نقش بخصوص آن در مدیریت استرس اهمیت بسزایی دارد. روان‌شناسی ورزش یک ابزار بسیار قدرتمند در پیروزی یک ورزشکار به حساب می‌آید و تأکید روزافزونی بر آن می‌شود .



وی چهار ویژگی ذهنی (روانی) تأثیر گذار در موفقیت ورزشکاران را چنین بر شمرد :

● تمرکز :
تمرکز یک ویژگی روانی است که در آن فرد تمام ذهن خود را معطوف به کار خاصی می‌کند. چنان‌چه ورزشکاری تمرکز مناسبی نداشته باشد، نمی‌تواند توانایی‌های خود را به‌صورت مؤثر در جهت رسیدن به هدف، که همان پیروزی بر حریف است، به‌کار گیرد و نتیجة مناسبی را کسب کند. نوع تمرکز در ورزش‌های مختلف متفاوت است :

تمرکز پایدار: در دوهای مسافت، دوچرخه‌سواری، تنیس و اسکواش .

تمرکز لحظه‌ای و ناگهانی: در کریکت، گلف و دو و میدانی .

تمرکز عمیق: در دوهای سرعت و اسکی .


مختل‌کننده‌های تمرکز ورزشکار می‌توانند موارد زیر باشند :

اضطراب و افکار منفی ورزشکار و خستگی یا بیماری او .

تأثیر رقیب ورزشی وی هنگام رقابت و صحبت‌های نابجای مربی در زمان ورزش یا مسابقه .



دکتر چهارده چریک راه‌های کسب تمرکزرا چنین بیان داشت :



لازم است ورزشکار بر راه‌های رسیدن به هدف نهایی خود تمرکز کند، مثلاً چنان‌چه ژیمناستیک کار می‌کند، لازم است بر مراحل انجام تکنیک‌های حرکتی‌ای که می‌خواهد طیّ مسابقه انجام دهد، تمرکز کند. استفاده از تصویر‌سازی ذهنی و تصور کردن خود در زمان اجرای آن حرکت در کسب این نوع تمرکز می‌تواند بسیار مفید باشد .

ورزشکار می‌تواند روزهای قبل از مسابقه، شب قبل از مسابقه و حتّی در زمان قبل از مسابقه چندین‌بار آن‌چه را که طیّ مسابقه انجام خواهد داد را تمرین کند و به‌صورت عملی اجرا کند تا هماهنگی عصب عضله و تمرکز درونی وی تقویت شود. این امر کمک می‌کند تا بدن ورزشکار بهترین نتیجه را در زمان مقتضی کسب کند .



● اعتماد به نفس :
اعتمادبه‌نفس به معنای اعتقاد به توانایی‌های خود است. ورزشکاری می‌تواند به هدف خود برسد که معتقد باشد می‌تواند به هدف خود برسد. حتّی اگر فرد توانایی رسیدن به هدف را داشته باشد اما اعتقاد به رسیدن به هدف را نداشته باشد، نمی‌تواند به هدف برسد. هنگامی که ورزشکار اعتمادبه‌نفس مناسبی داشته باشد، می‌تواند حتّی وقتی که کارها به‌صورت دلخواه پیش نمی‌روند، روحیة خود را حفظ كند و کماکان برای پیروزی خود اشتیاق و تلاش داشته باشد. برای بهبود اعتمادبه‌نفس، ورزشکار می‌تواند از تصویر‌سازی ذهنی استفاده کند، به این صورت که :



موفقیت‌های قبلی خود را به یاد بیاورد و آن‌ها را مجسم کند تا به احساس موفق بودن و لذت پیروزی دست یابد .

سناریو‌های شکست دادن حریف یا انجام حرکات ورزشی را تجسم کند .



● کنترل هیجانات :

منظور از کنترل هیجانات ورزشکار این است که بدانیم ورزشکار چه موقع و چرا دچار هیجانات می‌شود تا بتوانیم این هیجانات را در مسیر درست هدایت کنیم. هیجان مضر که سبب کاهش عملکرد ورزشکار می‌شوند، عبارت‌اند از خشم و اضطراب .



اضطراب به دو صورت نمایان می‌پود: فیزیکی و روانی. علائم فیزیکی و جسمی اضطراب عبارت‌اند از تعریق، تهوع، لرز و ... علائم روانی مربوط به اضطراب عبارت‌اند از نگرانی، افکار منفی و گیج بودن و فقدان تمرکز. استفاده از تکنیک‌های آرامش‌بخش در امر کاهش و رفع اضطراب بسیار مفیدند .

هنگامی که ورزشکار خشمگین می‌شود، توجه و تمرکز او به سمت عامل ایجادکنندة خشم معطوف و لذا از توجه و تمرکز بر کار اصلی منحرف می‌شود، در این موقعیت، کارایی ورزشکار کاهش می‌یابد و اعتمادبه‌نفس وی از بین می‌رود و به راحتی شکست می‌خورد. آموزش روش‌های کنترل خشم می‌تواند کمک شایانی به ورزشکار بکند .



● پشتکار و تعهد ورزشی :
موفقیت و کارآیی ورزشكار به عوامل مختلفی بستگی دارد كه برای حفظ آن‌ها باید تلاش لازم توسط خود شخص ورزشكار و اطرافیان او، مانند مربی، خانواده و دوستان او صورت پذیرد. حمایت‌های مادی و معنوی انگیزة لازم برای حفظ تعهد ورزشكار به مسئولیت‌های خود را می‌دهد .



مسئول کمیته روانشناسی ورزشی در پایان گفت:عللی که می‌توانند تعهد پشتکار ورزشکار را تحلیل ببرند، عبارت‌اند از: عدم مشاهدة پیشرفت در امر ورزشی؛ آسیب‌های ورزشی؛ فقدان علاقة کافی به انجام ورزش مربوطه؛ اضطراب‌های مرتبط با ورزش و رقابت ـ بسیاری از افراد مثل مربی، دوستان، پزشک تیم و ... می‌توانند با دادن انرژی مثبت به ورزشکاران به‌خصوص در دوران آسیب‌دیدگی، کارایی پایین و بیماری، انگیزه، پشتکار و تعهد آنان را حفظ و افزایش دهند و به این ترتیب شروعی دوباره را برای وی متصور باشند