شخصیت بنیادین فرد، درون خانواده شکل می گیرد

خبرگزاری برنا-دکتر امان الله قرایی مقدم، جامعه شناس و استاده دانشگاه با خبرگزاری برنا به گفت و گو نشست. این گفت و گو که در رابطه با بحث اعتماد خانواده ها به جوانان‌شان و محدود کردن آنها، انجام می شد، ناظر به این مساله بود که چرا بعضا خانواده ها به جوانان شان میدان عمل کافی برای آنچه که می خواهند نمی دهند. اینکه آیا اصلا خانواده ها به جوانان شان اعتماد دارند و حقوق آنها را به رسمیت می شناسند؟ در این گفتگو که به صورت تلفنی انجام شد، دکتر قرایی مقدم گفت: به طور کلی محدود کردن را باید از دید معنوی، حیاتی و خانوادگی در نظر گرفت. در خانواده، فرزند برای پدر و مادر همه چیز است و اگر والدین بنا به دلایلی فرزندشان را از انجام کاری بازمی دارند، این محدودیت نیست، بلکه خیر خواهی است. این دو با هم فرق دارند. برای مثال شما در نظر بگیرید که یک جوان می خواهد به یک میهمانی شبانه برود و خانواده او، از این کار جلوگیری می کنند. این محدودیت نیست. بلکه ما تحقیق کرده ایم، یکی از علل استفاده جوانان از سیگار و مواد مخدر، همین مهمانی های شبانه است. بنابراین به خانواده ها پیشنهاد کرده ایم که در این مهمانی ها، اقلا یک بزرگتر حضور داشته باشد تا جلوی رفتارهای خارج از عرف و اشتباه را بگیرد.
او با اشاره به اینکه نمی توان اسم این کار را محدودیت گذاشت، ادامه داد: اسم این کار خیرخواهی است. محبت است. چرا که یک پدر و مادر نمی توانند هیچ وقت اجازه دهند که فرزندشان به راه اشتباه برود و به تباهی کشیده شود.
این استاد دانشگاه همچنین با عنوان کردن مساله "بدسرپرستی" به عنوان یکی از معضلات جامعه، گفت: بدسرپرستی یعنی اینکه پدر یا مادر وظایف خود را به درستی انجام نمی دهند که این باعث می شود که فرزندان شان، هویت درستی نداشته باشند. چرا که موفقیت هر جوانی به خانواده بستگی دارد و شخصیت بنیادین فرد درون خانواده شکل می گیرد. این مساله را جاناتان، کوری و ایکرمن نیز در کتاب هایشان آورده اند. اینکه اگر خانواده خراب باشد و شکل درستی نداشته باشد، شخصیت فرد نیز خراب می شود. بسیاری از جامعه شناسان دیگر نیز بر این عقیده اند که بنیان هویت فرد، از داخل خانواده شروع می شود.
قرایی مقدم با ذکر مثالی ادامه داد: برای مثال شما والدینی را که به سبب شغل شان از خانواده دور هستند در نظر بگیرید. تحقیقات نشان داده فرزندان این افراد، به علت اینکه کسی نیست تا بالای سرشان باشد، تربیت شان کند و در یک کلام آنها را سرپرستی کند، به میزان بیشتری از فرزندان کسانی که در خانواده حضور فعال دارند، درگیر جرم و جنایت می شوند.
او با طرح این نکته اگر فرزندان بخواهند هر کاری که دوست دارند انجام دهند و کسی هم نباشد تا آنها را کنترل کند، گفت: اینکه کسی بخواهد هر کاری که دوست دارد را انجام دهد، آسیب زاست. مانند مساله تجرد گرایی فعلی دختران و پسران که می گویند می خواهیم مستقل شویم و راهی خانه های مجردی می شوند.
وی همچنین با اشاره به اینکه خانواده ها به فرزندان شان اعتماد دارند گفت: اعتماد خانواده ها اعتماد خیر است نه شر. والدین به فرزندان شان اعتماد خیرخواهانه دارند. به این شکل که همیشه او را آزمایش می کنند. مانند وقتی که کارنامه بچه آمده و اگر نمره ها خوب بود او را تشویق و اگر بد بود، تنبیهاتی جهت تربیت او در نظر می گیرند.
قرایی مقدم جوانان را تحت تاثیر دو گروه "همسالان" و "همالان" دانست و گفت: همالان گروهی هستند که جوان با آنها نشست و برخواست دارد. طبق تحقیق تالکوت پارسونز که روی 395 جوان انجام داده، این افراد به شدت تحت تاثیر این دو گروه هستند و از آنها تاثیر می گیرند. به طوری که این تاثیر به مراتب بیشتر از تاثیری است که این افراد از خانواده هایشان می گیرند. به این علت که جوان فکر می کند، چیزی که دوست یا همنشین اش به او می گوید که چیز خوبی است، چون این را از سر جبر و اجبار نمی گوید پس حتما چیز خوبی است و آن را می پذیرد.
وی با بیان این موضوع و اینکه خانواده ها باید برای رفتار با فرزندان شان راه های مناسب و اثربخش را در نظر بگیرند، اظهار کرد: بخشی از این مساله که حرف همسن تاثیر بیشتری دارد، به این علت است که اقتدار پدر و مادر تا حدودی فرو ریخته. پدرو مادر ها باید با زبان خوش و با مهربانی با فرزندان شان برخورد کنند. چرا که آنها مسئول فرزندشان هستند و باید برای تربیت، سعادت و آینده او بکوشند.
این جامعه شناس در ادامه با انتقاد از اینکه شکل خانواده ها عوض شده است، گفت: روابط معنوی در درون خانواده ها ضعیف شده و به شکل روابط سوری و موزاییکی درآمده است. به این معنی که همه در یک خانه هستند، صحبت می کنند اما هیچ بحث و تبادل نظری در نمی گیرد و هرکسی مشغول به کار خودش است. کسی فیلم می بیند، کسی پای کامپیوتر است، آن یکی با تلفن مشغول است و ... . اگر حرفی هم زده می شود صرفا جهت انجام امورات روزمره است. باید توجه کنیم که یکی از عوامل مهم فرار دختران از خانه، پدران هستند. طی تحقیقی که روی 110 نفر از دختران انجام داده ایم، به این نتیجه رسیدیم که عدم سرپرستی صحیح از جانب پدران، متوجه حرف فرزندان نشدن، بداخلاقی و ... یک عامل اصلی در ایجاد انگیزه فرار در بین دختران بوده است.
قرایی مقدم همچنین در پایان، اعتماد را یک رابطه متقابل دانست و گفت: خانواده ها به جوانان شان اعتماد دارند و این اعتماد همانطور که گفته شد، از نوع خیرخواهی و اعتماد خیر و مثبت است، اما این رابطه باید دو طرفه باشد. وقتی خانواده ها می توانند این اعتماد را افزایش دهند که جوانان نیز به والدین شان اعتماد داشته باشند.