دست روی دست نمیگذاریم
خبرگزاری برنا-اگر در روزهای عید یا مناسبتهای خاص به بیمارستانهایی مثل بیمارستان کودکان سر بزنید، گاهی به گروههایی برمیخورید که برای شاد کردن کودکان در روز تعطیل سر از بیمارستان درآوردهاند و برنامههایی تدارک دیدهاند. بعضی هم سر از واحدهای بهزیستی در میآوردند تا در روز تعطیل به بچههای بیسرپرست رسیدگی کنند. بعضی دیگر هم آن قدر غرق ماجرا شدهاند که روز تعطیل و غیرتعطیل برایشان فرقی نمیکند.
سمیه در بیمارستان کودکان گروهی تشکیل داده و هر چند وقت یک بار برای بچهها جشنی برگزار میکند. او میگوید: «روزی که تصمیم به این کار گرفتم یک نفر بودم. کم کم به دوستانم گفتم میخواهم گروه خیریه تشکیل بدهم. حالا دور و برم پر از دوست و آشناهایی شده که مدام سراغ برنامههای جدید را میگیرند و میخواهند کاری که از دستشان برمیآید را برای بچهها انجام دهند. خیلی از افراد مشهور و مورد علاقه بچهها هم بدون چشمداشت به برنامههای ما میآیند فقط برای این که ساعتی بچهها را شاد کنند. روز اول اصلا فکرش را نمیکردم که به اینجا برسیم که برای هر مناسبتی برنامهای داشته باشیم.»
او درباره وضعیت مالی خیری میگوید: «اغلب مادران بچهها مشتاق این برنامهها هستند و کمکهایی میکنند. صندوق بیمارستان هم چند باری به ما کمک کرد. گاهی هم از جیب خود بچههای گروه خرج میکنیم. به هر حال کاری است که دوست داریم.»
یکی از راههای تقویت جامعه مدنی این است که هر کس به میزان توانمندی خود در فعالیتهای اجتماعی مشارکت کند. بسیاری از مردم فعالیتهای خیریه را جایگزینی برای وظایفی که دولت انجام نمیدهد میدانند، اما در بسیاری از جوامع پیشرفته هم فعالیتهای خیریه در کنار امکانات رفاهی و تسهیلات دولتها جایگاه خود را دارند.
یکی از جوانان فعال در جمعیت امام علی (ع) میگوید: «خیلیها به ما میگویند اینها وظایف دولت است و شما چرا خودتان را وارد مشکلات اجتماعی و آسیبها میکنید. در حالی که اگر همه با همین توجیه دست روی دست بگذاریم و کاری نکنیم وضعیت روز به روز بدتر میشود. من اگر بدانم با کمی زدن از وقت خودم میتوانم به آینده یک بچه کار کمک کنم، این کار را میکنم. بقیه جوانهای فعال در جمعیت هم همین عقیده را دارند و بیادعا کار میکنند.»
او میگوید بسیاری از مایحتاج خانوادههای تحت پوشش با تماسهای کوتاه با دوستان و آشنایان و افرادی که میتوانند کمکهای عمومی را جلب کنند، تامین میشود و برخی هم همیشه آماده همکاری و رفع مشکلات هستند. او میگوید فضای کار تشکل هم با کمک خیرین فراهم شده و مردم هیچ وقت در پیش رفتن کار کوتاهی نکردهاند، اما تاکید میکند که مشکل آن قدر هست که کمکها کافی نباشد. او از مقاومت خانوادهها در ابتدای کار این طور میگوید: «اوایل که به جمعیت آمده بودم خانوادهام با سر و کار داشتنم با بچههای کار و خانوادههای آسیب دیده مشکل داشتند اما کم کم وقتی علاقه من را دیدند و متوجه شدند این کار روحیهام را تقویت کرده و حس بهتری پیدا کردهام با من راه آمدند. حالا آنها هم در بسیاری از موارد به کمک ما میآیند.»
در بین افراد جامعه، جوانان با ویژگیهای خاص جوانی بیش از دیگران خواستار مشارکت اجتماعی هستند. تنوع نیازها، سطح انتظارات، نگرانی در مورد زندگی آینده و میل به هویتیابی آنها را وادار میکند که با دیگران تعامل کنند. هویتیابی، انتخاب شغل و انتخاب همسر، احساس مسئولیت در قبال آینده جامعه را به دنبال میآورد و جوانان را به فعالیتهای خیریه جذب میکند. یکی از فضاهایی که امکان مشارکت اجتماعی را به جوانان میدهد NGOها یا سازمانهای مردمنهاد است. در کشور ما تشکلهای مردمی و مذهبی سابقه طولانی دارند. صندوقهای قرضالحسنه و گروههای امدادی نمونههای چنین تشکلهایی هستند. اما به نظر میرسد هنوز وضعیت پایدار و روشنی برای این تشکلها وجود ندارد و بسیاری از آنها از داشتن فضای کاری و امکانات اولیه محروماند.
پژوهشی درباره فعالیت جوانان در تشکلهای مردمی نشان میدهد اغلب اعضای هیات موسس تشکلهای مردمی بین 22-24 ساله هستند که 70درصد آنها را مردان و 30درصد را زنان تشکیل میدهند. این تحقیق که با توجه به دو گروه سنی 15-19 سال و 20-29 سال فعال در سازمانهای غیردولتی انجام شده نشان میدهد سازمانهای غیردولتی جوانان هنوز در ابتدای راه هستند و رشد چندانی نداشتهاند. لازم است با تعریف سطوح فعالیت برای هر گروه سنی فرهنگ مشارکت در جوانان نهادینه شود و موانع توسعه این نهادها باید برداشته شود تا تاسیس آنها تسهیل شود. این تحقیق توسط خدیجه سفیری و محمدرضا سعیدی انجام شده است. طبق نتایج آن، هر گاه افراد در پدید آوردن چیزی مشارکت میکنند از آن پشتیبانی خواهند کرد. باز کردن راه مشارکت در فرآیند پدید آوردن اندیشه و تصمیمگیری، انسان را در برابر آن متعهد میکند. این مشارکتها رشد و توسعه را شتاب میبخشد و بهرهوری را افزایش میدهد. جنبه مثبت حضور جوانان در تصمیمگیریها، ایجاد تجربه کاری، یافتن راه حلهای بهتر، سعی و تلاش برای یافتن تحصصهای لازم خواهد بود.
