کدام مسجد، میتواند جوانها را جذب کند؟
به گزارش خبرگزاری برنا از قزوین؛ مسجد برای چه ایجاد میشود؟ برای هدایت انسانها و برای اینکه سبک زندگی ماها را، کاملاً دینی کند. برای اینکه عینکی به نام دین به ما بدهد تا هر جایی که می رویم، از آن استفاده کنیم.
و جوان به چه چیزی نیاز دارد؟ به حقیقت، به صداقت، به اینکه او را نیز به حساب بیاورند و جوان بودنش را، مدام چماق نکنند و سرش نکوبند.
مساجد در جذب و تربیت جوانان، چه نقشی می توانند داشته باشند؟ این همان سئوالی است که طی این مقاله، به پیشواز پاسخ آن رفته و در این باره، راهکارهایی ارائه شده است.
راههای جذب جوانان به مسجد
جوانان به عنوان آینده سازان جامعه اسلامی، از بزرگترین سرمایههای این کشور به شمار میروند و تلاش در جهت توسعه آگاهیهای دینی آنان، از اهمیت بهسزایی برخوردار است. اگر میزان معرفت جوانان به آموزههای دینی و زلال معارف دین از رشد مطلوبی بهرهمند باشد، شخصیت دینی آنان به گونهای شایسته شکل خواهد گرفت و هنگام ورود به جامعه اسلامی تأثیر بسزایی در آن جامعه پدید خواهند آورد، اما اگر خدای ناکرده از تربیت لازم برخوردار نباشند زمینه اصلاح جامعه فراهم نخواهند شد.
جوانان و پیمانی با پیامبر
یکی از مکانهایی که میتواند شخصیت جوان را مطابق آموزههای دینی بارور کرده و روح خداجویی و عدالت خواهی را در اعماق وجود آنان ریشهدار سازد، مسجد است که کانون انسان سازی است. برای جذب جوانان به دین و مسجد که نماد دین و دینداری است، مهمترین و کلیدیترین راه، ایجاد ارتباط عاطفى بین مسجد و جوان است. جوان، موجودى است عاطفى، زودرنج و شکننده. اگر با جوانان با صداقت و احترام برخورد شود، به سهولت مى توان در این دوره از حیات در عمق دل و صفاى قلب او نفوذ کرد. پیامبر اکرم (ص) توصیه فرموده: «بر شما باد به جوانان که قلب آنان رقیقتر و آماده پذیرش خیر است. وقتى خداوند مرا براى انذار و بشارت مردم مبعوث کرد، سالخوردهها با من مخالفت کردند، امّا جوانان با من پیمان بستند.» پس لازم است راهکارهای جذب جوانان و هدایت آنان به مساجد شناسایی شود مورد اهتمام قرار گیرد تا رفته رفته زمینههای حضور فعالتر جوانان در مساجد فراهم شوددر این مقاله به مهمترین این راهکارها میپردازد.
نیازسنجی و شناخت روحیات جوان
آنچه در مسیر جذب جوانان به مساجد پیش از هر چیز دیگر حائز اهمیت است، شناخت روحیات جوانان و سنجش نیازهای آنان است. برنامهریزان فرهنگی مخصوصاً در حوزه فرهنگ دینی، باید به تناسب شرایط محلی هر استان روحیات جوانان را مورد مطالعه قرار داده و با اعزام کارشناسان، نیازهای آنان را در حوزه فرهنگ دینی مورد عنایت جدی قرار دهند. انتظارات آنان را به منظور مشارکت در فعالیتهای فرهنگی مساجد با جدیت هر چه تمامتر دنبال کنند. از آنان بخواهند درباره مسجد هرچه میدانند عنوان کنند و علت حضور یا عدم حضورشان در مساجد را بازگو کنند. در این صورت بسیاری از واقعیتها که در ذهن آنها نقش بسته، آشکار خواهد شد و با این تمهیدات و مقدمه چینیها میتوان اقدامهای بعدی را پیگیری کرد.
توجه به آراستگی و نظافت مساجد
از آنجا که طبع جوانان پاک و آرام است، لذا به مکانهای پاکیزه، آرام، جذاب و دلپذیر بیشتر گرایش پیدا میکنند و از مکانهایی که از پاکیزگی لازم برخوردار نیست، دوری میکنند. بنابراین برای جذب آنان به مساجد باید این مکانها را آراسته و پاکیزه ساخت. فرشهای مسجد باید تمیز و پاکیزه باشند. روشنایی مسجد در حد مطلوب باشد. مسجد همواره معطر و خوشبو باشد. نمازگزاران با لباسهای پاکیزه و بوی خوش وارد مسجد شوند. مسجد از آرامش لازم برخوردار باشد. به مسائل دنیوی کمتر پرداخته شود و بیشتر مسائل اخروی مورد اهتمام قرار گیرد. مومنان به یکدیگر احترام گذاشته و همدیگر را به صبر، شکیبایی و خصلتهای نیکو سفارش کنند.
درک جوان
واقعیت آن است که دوره جوانى اقتضائات خاص خود را دارد. جوانان به دلیل ناپختگى، کم تجربگى، احساسات شدید و مشکلات بلوغ به طور طبیعى، خطاپذیرند و از طرفى روحیه استقلال طلبى و ستیزهجویى، زمینه چالشها و تضادها را در میان این قشر و بزرگترها به وجود مىآورد. نحوه برخورد با مسائل جوانان بسیار ظریف و حساس است، بسیارى از دست اندرکاران کانون هاى دینى و مساجد، بدون توجه کافى به واقعیات دوران نوجوانى و جوانى و مشکلات ویژه آنان، اقدام به واکنشهاى تند و افراطى مىکنند و چه بسا یک یا دو برخورد نسنجیده و ناصواب، براى همیشه جوانان را از مساجد و عرصه تربیت دینى دورگرداند.
نقش هیات امنا و بانیان مسجد
هیاتهای امنا، بانیان و واقفان نیز از دیگر ارکان تأثیرگذار جذب جوانان به مساجد به شمار میروند و نحوه تعامل آنان با جوانان بسیار حساس و ظریف است. اگر خدای ناکرده هیئتهای امنا به خصوص با جوانان رفتاری دون شأن آنان داشته باشند و به گونهای شخصیت آنان را دچار خدشه کنند، باعث فاصله گرفتن ایشان از مسجد خواهند شد. متأسفانه در برخی از مساجد مشاهده شده که برخی از هیئتهای امنا رفتار مناسبی با جوانان نداشتهاند که این امر اثرات منفی در جذب جوانان به همراه داشته است. بنابراین باید کوشید تا متناسب با شخصیت آنان سخن گفت و آنان را در فعالیتهای گروهی و جمعی مشارکت داده و با عطوفت و مهربانی با آنان رفتار کرد که اگر چنین شود زمینههای جذب جوانان در مساجد فراهم خواهد شد.
پاسخگویی به شبهات فکری و مذهبی جوانان
جوان طبق اقتضائ سن خود بدنبال هویت یابی است، هویتی که با فکر و تحقیق خود انتخاب کرده باشد. جوان در این مرحله تمام باورها و اعتقادات خود و خانواده و حتی جامعه را زیر سؤال میبرد تا بتواند محققانه پاسخ قانع کننده برای این سؤالات پیدا کند. در این مرحله جوان از خانواده خود فاصله روحی میگیرد تا به هویت خود دست یابد و هنگامی باز میگردد که هویت خود را بدست آورده باشد. شبهات فکری و دینی فراوانی در ذهن جوانان نقش میبندد و آنان را به دنبال مکانهایی میکشاند که به شبهاتشان پاسخ دهد. با راهاندازی گفتمانهای دینی در مساجد و دعوت از استادان مجرب برای این منظور جوانان حضور فعالتری در مساجد پیدا خواهند کرد و زمینه پاسخ به سؤالات آنان فراهم خواهد شد و این امر موجب افزایش توان تحلیل آنان در مباحث اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی شده و احساس شخصیتشان را جدیتر میکند؛ بدین ترتیب حضور آنان در مساجد پررنگ خواهد شد. پس نیاز است که در مساجد بیش از پیش جلسات گفتمان و مشاوره دینی تشکیل شود.
روشهای جدید سخنرانی و وعظ
یکی از مواردی که موجب خستگی و ملالت جوانان میشود، سخنرانیهای طولانی یک ساعته یا بیش از آن است که به هیچ وجه موضوعات آن مرتبط با جوانان نیست. عدم رعایت حد اعتدال در سخنرانیها، موجبات گریز جوانان از مساجد را فراهم میآورد. بنابراین سخنرانیها باید حداکثر ۳۰ تا ۴۰ دقیقه انجام شود. در این مدت مبلغ باید از آیات قرآن، احادیث، اشعار، پندها و اندرزها و داستانها استفاده کرده و کلام خود را با بیانی شیوا و جذاب برای مخاطبان جوان ارائه کند تا به ذائقه آنان شیرین آید و شاهد حضور مستمر آنان در مسجد شود. مداحیها هم باید کوتاه و مستند بیان شوند. لذا خطیب و مداح باید حق مطلب را به خوبی ادا کنند، تا جوانان از این طریق به مساجد جذب شوند.
مشارکت دادن جوانان
نظر به اینکه جوانان مشتاقند در فعالیتهای گروهی و جمعی شرکت کنند و به آنان در این ارتباط بها داده شود، لازم است از آنان در انجام کارهای مسجد نظیر پیگیری فعالیتهای عمرانی و فرهنگی دعوت به عمل آمده و آنان را در این ارتباط ترغیب و تشویق کنند. به عنوان مثال پیگیری انجام برنامه اعتکاف در یک مسجد توسط جوانان صورت گیرد. موضوع ثبت نام را به آنان واگذار کرده و در تصمیم گیریها و تصمیم سازیها نظرات آنان نیز خواسته شود، یا آنان را برای پیگیری نیازهای فرهنگی مسجد به ادارات تبلیغات اسلامی و اوقاف و امور خیریه روانه سازند. در هر صورت باید به آنها بها داده شود و همچون بزرگان از مشارکتهای آنان استفاده گردد.
طولانی نکردن اقامه نمازهای جماعت
نمازهای جماعت باید به طور معمول و متعارف برگزار شوند و امام جماعت از طول دادن نماز و خیلی آهسته خواندن آن پرهیز کرده، سورههای طولانی را در نماز نخواند، سجدهها را طولانی نکند و حتی الامکان از صحبتهای بین دو نماز پرهیز کرده و اگر صحبتی خواست انجام دهد، خیلی کوتاه باشد و به حد ۵ دقیقه بسنده کند. بعد از نماز جماعت نیز بیمورد وقت مؤمنان را نگیرد و برای مسجد جدول برنامه هفتگی تنظیم کرده و سعی کند آن برنامه را اجرا کند و جز در موارد خاص برنامههای آن را لغو نکند. بنابراین امام جماعت باید به طور سنجیده فعالیت کرده و مطابق طبع ظریف جوانان حرکت کند، زیرا آنان مردان فردا و سنگربانان مساجد در حال و آینده هستند.
نقش مؤثر امام جماعت
امام جماعت یکی از ارکان اساسی مسجد به شمار میرود. جوانان امام جماعت را به عنوان آیینه تمام نمای خوبیها و کرامتهای انسانی و سمبل پاکی، صداقت، صفا، شجاعت، مروت، انسانیت، شکیبایی، ایثار و گذشت میشناسند. بنابراین برای جذب جوانان به مسجد، امام جماعت باید با جوانان دوست شده و با آنان بجوشد، در غم و شادی آنان شریک شود، از آنان احوالپرسی کند، با آنان به اردو رود، حتی الامکان در میادین ورزشی آنان حضور یافته و آنان را مورد تشویق قرار دهد. اگر امام جماعت چنین کند جوانان او را دوست خواهند داشت و هیچگاه او را فراموش نکرده و در صفهای جماعت حاضر شده و در فعالیتهای فرهنگی مسجد تعامل و همکاری خواهند داشت.
