تروریسم محصول نیاز آمریکا به یک دگر استراتژیک فرامدرن و فرا دولتی است

ظهور و بروز گروه‌های تکفیری و تروریستی در منطقۀ خاورمیانه، پدیداری است که تحلیل چرایی و چگونگی آن ما را بر آن داشت نشستی کارشناسی برای بررسی این جریانات تروریستی برگزار کنیم. در این نشست کارشناسان حاضر به بررسی ابعاد گوناگون این پدیدار نوین رو ابط بین‌الملل پرداختند. آن چه در ادامه خواهید خواند مشروح گفتگوهایی است که در این نشست کارشناسی مطرح شده است.
 
دوستان اگر مایل باشند گفتگو را با دکتر مطهرنیا آغاز کنیم؛ در ابتدای گفتگو بهتر است به ایضاح و تجزیه و تحلیل مفهومی مفهوم ترور و تروریسم بپردازیم؟

دکتر مطهرنیا: کاربرد ابزار خشونت بار خارج از چارچوب های قانونی برای دستیابی به اهداف سیاسی، اقتصادی و غیره تعریفی کلی از واژه تروریسم است
با تشکر از مسئولین خبرگزاری برنا به دلیل فرصتی که برای این نشست کارشناسی فراهم آوردند. اما در پاسخ به سؤال شما باید بگویم که ترور از منظر تجزیه و تحلیل مفهومی، در معنا و مفهوم باید مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. ترور به معنای خشونت و کاربرد ابزار خشونت و قهر در ادبیات روابط بین الملل، روشی است برای دستیابی به اهداف با ابزار خشونت و مکانیسم های غیرقانونی. تروریسم وجوه مختلف دارد، و در وجه مدرن آن بیشتر در حوزه اقتصادی مطرح است. برای مثال اگر به کتاب کارتل‌ها رجوع کنید، می‌بینید که کارتل‌های اقتصادی رقبای خود را در حوزه اقتصاد از طریق ترور تهدید می‌کنند.

از منظر تاریخی ترور اقدامی غیرقانونی بوده و هست
از منظر تاریخی در یونان باستان می‌بینیم که سقراط مأمور می‌شود که برای ترور فردی با پنج نفر دیگر همکاری کند. سقراط نپذیرفت که در ترور شرکت کند و دلیل آن را غیرقانونی بودن این اقدام دانست. من به این تذکر سقراط حکیم ارجاع می دهم که اساسا ترور کاری غیرقانونی است.در دنیای مدرن امروز و در ادبیات سیاسی جدید ، ترور امری غیرقانونی دانسته می شود. کاربرد ابزار خشونت بار خارج از چارچوب های قانونی برای دستیابی به اهداف سیاسی، اقتصادی و غیره تعریفی کلی از واژه تروریسم است.

ترور و مکتب تروریسم توسط «تنت» رئیس اسبق سازمان سیا به عنوان یک مأموریت در نیمه دوم دهه پایانی قرن بیستم مطرح شد
ترور در دو دهه اخیر جایگاه ویژه ای پیدا کرد و در ادبیات سیاسی برجسته شد. به گونه ای که اکنون یکی از دانش واژه های اساسی سیاسی و روابط‌ بین‌الملل است. دلیل مشخص آن این است که ترور به عنوان دگر استراتژیک ایالات متحده مطرح شده است. ترور و مکتب ترور توسط «تنت» رئیس اسبق سازمان سیا به عنوان یک مأموریت در نیمه دوم دهه پایانی قرن بیستم مطرح شد. من شما را ارجاع می دهم به این دهه -1990-، دکترین های کنونی ایالات متحده سه‌وجهی است. یعنی هر دکترین دارای سه زیر دکترین است. به طور مثال دکترین آزادسازی به عنوان هفتمین دکترین آمریکا سه زیر دکترین دارد. یک : امپراطوری شیطانی، که از دهه 1970 شروع شد. براساس تئوری نویسنده ای به نام «بنهایم» آمریکایی‌ها براساس این دکترین روسیه را به عنوان امپراطوری شیطانی مطرح کردند. لبه دیگر این آموزه مسئلۀ حقوق بشر است، که کارتر پرچم‌دار آن بود. و ضلع دیگر آن جنگ ستارگان بود که دکترین ریگان بود. این سه ضلع مثلثی را به وجود آورد که شوروی سابق را درون خود فرو برد. رأس این مثلث نیز جنگ ستارگان قرار گرفت.

تروریسم در چارچوب دکترین پیش‌دستی ایالات متحده آمریکا مطرح شد
تروریسم محصول نیاز آمریکا به یک دگر استراتژیک فرامدرن است؛ چون در شرایط کنونی دیگر دولتی در حد ایالات متحده در نظام بین‌الملل وجود ندارد
دکترین پیش‌دستی بعد از دکترین آزادسازی مطرح شد. به دنبال فروپاشی شوروی آمریکایی‌ها هشتمین دکترین خود را تحت عنوان دکترین پیش دستی مطرح کردند. این دکترین به چه معناست و اضلاع آن کدام‌اند؟ اولین زاویه آن نظم نوین جهانی بوش پدر بود. وی گفت: نظم نوین جهانی باید شکل بگیرد. همان زمان زمزمه جنگ برخورد تمدن ها مطرح شد. این تئوری در گروه اتاق های فکر جمهوری خواهان مطرح شد. ضلع دوم برای آموزۀ پیش‌دستی برخورد تمدن‌هاست که توسط «هانتینگتون» در سال 1993 مطرح شد. همزمان با آن عملیات روانی نیز شروع شد، فیلم‌هایی مثل «Delta Force» ساخته می‌شود. در همین مقطع زمانی در سال 1995 در دورۀ «بیل کلینتون» «تنت» رئیس سازمان «CIA» شد. وی مأموریت یافت که ترور و تروریسم را به عنوان دشمن شماره یک امریکا مطرح سازد. دگر استراتژیک آمریکا را تنت باید می‎ساخت. تروریسم محصول نیاز آمریکا به یک دگر استراتژیک فرامدرن است. چون در شرایط کنونی دیگر دولتی در حد ایالات متحده در نظام بین‌الملل وجود ندارد. شوروی فروپاشیده بود، کدام دولت می توانست که در اندازه و وزن یک دگر استراتژیک برای ایالات متحده مطرح شود. پس می بایست یک دگر فرادولتی، فرامدرن ساخته شود. لذا می بایست یک دگر فرادولتی ساخته می شد. و در این میان قرعه به نام تروریسم زده شد و تروریسم به عنوان دشمن شماره یک ایالات متحده آمریکا مطرح شد. از سال 1995 تمام گزارشات تنت به کنگره آمریکا و رئیس جمهور آمریکا آن است که دشمن اصلی ما تروریسم است.

 
ضد واقعه یازدهم سپتامبر مرز عملیاتی کردن دشمن استراتژیک ایالات متحده – تروریسم- در جهان بود
یک چیز نیاز بود که تا این طریق نظری از دگر استراتژیک را به یک امر عینی تبدیل کند. در این میان چیزی که به کمک آمد ضد واقعه یازدهم سپتامبر بود. ضد واقعه یازدهم سپتامبر مرز عملیاتی کردن دشمن استراتژیک ایالات متحده در جهان بود. ایالات متحده آمریکا به گونه‌ای این دگر استراتژیک خود را مطرح و برجسته کرد که حتی جمهوری اسلامی ایران که مواضع ضد ایالات متحده داشت؛ در جریان حمله امریکا به افغانستان با این کشور همکاری می‌کند. امروز تروریسم بیش از آنکه به عنوان معنا و مفهوم مطرح باشد به عنوان دگر استراتژیک ایالات متحده آمریکا مطرح است.

ایالات متحده در چارچوب تئوری جنگ نامتعادل دست به فضاسازی رسانه‌ای در رابطه با دگر استراتژیک خود – تروریسم- زد و تولیدات هالیوود به یکباره با تغییر موضوع از نازیسم و کمونیسم به سوی تروریسم متمرکز شد
تروریسم و ضد واقعۀ تروریسم، ایالات متحده را در جایگاهی نشاند که به عنوان قدرت مسلط و هژمون در قرن 21 مطرح گردد
ایالات متحده در چارچوب تئوری جنگ نامتعادل دست به فضاسازی رسانه‌ای در این رابطه زده است. تولیدات هالیوود به یکباره با تغییر موضوع از نازیسم و کمونیسم به سوی تروریسم متمرکز شد. سؤال مشخص من این است چه چیزی را ایالات متحده در جایگاهی نشاند که به عنوان قدرت مسلط و هژمون در قرن 21 مطرح شود؟ تروریسم و ضد واقعه یازدهم سپتامبر این امکان را برای ایالات متحده آمریکا فراهم آورده است. هر سال، سالروز وقوع حادثۀ 11 سپتامبر، موجی از خبر را در سراسر جهان ایجاد می‌کند. خیلی‌ها می‌گویند با وقوع این حادثه ابهت ایالات متحده شکسته شد؛ اما عاجز از درک این نکته‌اند که همین امر موجب شد تا آمریکا توجیهی برای حضور خود در نقاط مختلف جهان و به ویژه خاورمیانه داشته باشد.

تروریسم و گروه‌های تروریستی چون داعش به حضور نظامی ایالات متحده در منطقۀ خاورمیانه مشروعیت می‌بخشند
تروریسم در حوزه عقلانیت ابزاری، ابزاری برای گسترش عقلانیت تفاهمی با ایالات متحده آمریکا شده است
امروز ایالات متحده آمریکا به واسطه گروه های تروریستی به عنوان نیرویی رها بخش در حال مطرح شدن است
ابتدا حضور آمریکایی‌ها در خاورمیانه نامشروع تلقی می‌شد؛ اما در یک دهۀ گذشته آمریکایی از طریق ظهور گروه های تروریستی چون داعش و ... به چنان جایگاهی دست یافتند که برخی از سران کشورهای منطقه از ایالات متحده برای مداخله نظامی برای مقابله با گروه‌های تروریستی دعوت به عمل می آورند. برای مثال می‌توان به نامه نوری المالکی نخست‌وزیر سابق عراق به مقامات آمریکایی برای گسیل نیروهای نظامی ایالات متحده به عراق برای مقابله با گروه تروریستی داعش است. بنابراین تروریسم و گروه‌های تروریستی چون داعش به حضور نظامی ایالات متحده آمریکا در منطقه مشروعیت می‌بخشند. تروریسم در حوزه عقلانیت ابزاری، ابزاری برای گسترش عقلانیت تفاهمی با ایالات متحده آمریکا شده است. الآن چه کسی می تواند ایزدیان عراق را نجات دهد. چه کسی می تواند مردم عراق و سوریه را از شمشیر برنده خشونت گروه داعش نجات دهد. امروز ایالات متحده آمریکا به واسطه گروه های تروریستی به عنوان نیرویی رها بخش در حال مطرح شدن است.