درس تاریخ سال هاست در مدارس ما مجهور مانده است

چقدر درباره تاریخ کشورمان می دانیم؟ شاید هم بهتر است پرسشمان را به گونه ای دیگر مطرح کنیم، چقدر از آموزه های دوره تحصیل در درس تاریخ را به یاد دارید؟ ایا تاریخ هخامنشیان را می شناسید، دوران ساسانیان را چطور؟ ماجرای انقلاب مشروطه یادتان هست؟ می توانید نام بخش هایی که در دوران قاجار طی عهدنامه های ننگین از ایران جدا شد را بگویید؟
اگر نخواهیم بگوییم همه؛ می توانیم ادعا کنیم بسیاری از ما، کمتر چیزی از آنچه در کتاب های تاریخ دوران مدرسه خوانده ایم به یاد نداریم. واقعیت این است که ما جز نام سلسله های پادشاهی و چند حادثه مهم تاریخی چیزی به یاد نداریم مگر این که به دلیل علاقه شخصی به دنبال کنکاش در تاریخ و مطالعه کتاب هایی در این زمینه باشیم. و شاید یکی از دلایل این همه بی مهری نسبت به تاریخ و فرهنگ ایرانی و تخریب میراث فرهنگی و نابودی صنایع دستی و غیره این است که از کودکی ارزش تاریخ و گذشته سرزمن مان را نیاموخته ایم و همواره به عنوان درسی حاشیه ای مطرح بوده است که در بیشتر موارد به صورت روایت های خشک و بی روح تدریس می شد و مجبور بودیم تعداد زیادی داستان و تاریخ و نام را بدون انگیزه به حافظه بسپاریم تا نمره قبولی بگیرم و بعد هم همه را فراموش کنیم.
آزاده درخشان و حمیدرضا منصوریان دو معلمی هستند که در دوره راهنمایی تاریخ و جغرافیا و علوم اجتماعی تدریس می کنند و در رشته باستانشناسی تحصیل کرده اند. این دو نفر به همراه 6 نفر از همکاران خود در صدد راه اندازی و ثبت موسسه ای به نام خکام(خانه کودک اندیشه میراث فرهنگی) هستند. موسسه ای که قصد دارد تاریخ را به عنوان درسی حاشیه ای بلکه به عنوان درسی بسیار بسیار مهم و نه به عنوان درسی کسالت بار و نمره آور بلکه به عنوان درسی شیرین و جذاب به دانش آموزان بیاموزند و کودکان را با تاریخ کشور به گونه ای شیرین و تاثیر گذار آشنا کنند. یکی از طرح های این گروه " من و عودلاجان" نام دارد که به زودی در یکی از مدارس محله عودلاجان واقع در منطقه 12 تهران اجرا می شود. در همین زمینه گفت و گویی داریم با حمیدرضا منصوریان یکی از بنیاد گذاران این طرح.

- لطفا کمی درباره طرح " من و عودلاجان" برایمان توضیح دهید.

- پایان نامه من و همسرم(خانم آزاده درخشان) درباره باستانشناسی برای کودکان بود و استاد راهنمای هر دو ما خانم دکتر مائده لاله، رییس موسسه باستانشناسی دانشگاه تهران بودند که امروز هم تمامی اقدامات ما در موسسه خکام زیر نظر ایشان انجام می شود. طرح"من و عودلاجان" در واقع یکی از مجموعه طرح هایی است که ما از سال 1380 روی آن ها کار کرده ایم.

-  قرار است در این مدرسه چه اقداماتی انجام دهید.

- با توجه به اهداف و چشم انداز موسسه ما در سه حوزه آموزش، بازدیدهای هدفمند و برپایی جشنواره و مراسم ها تلاش می کنیم بچه ها را با تاریخ و سنن محله و نیز اقوام مختلفی که امروز در این جا سکونت دارند آشنا کنیم. در این زمینه ما نه تنها به کودکان آموزش خواهیم داد بلکه تلاش می کنیم دبیرها و مربی ها و افراد علاقمند را نیز آموزش دهیم تا زمانی که دیگر ما در منطقه حضور نداشتیم باز هم این روند ادامه پیدا کند.

- چگونه می خواهید بچه ها را با محله آشنا کنید؟

- یکی از برنامه های ما آموزش راهنمایان محله گردی از بین دانش آموزان است. همچنین بازدیدهای هدفمند محلی و حتی خارج از محله را برای بچه ها خواهیم داشت. بازدیدهایی که تنها یک سرگرمی نیستند بلکه تلاش می کنیم نگاه بچه ها را تغییر دهیم.

- اشاره ای به برگزاری جشنواره ها داشتید، منظورتان چه جشنواره هایی است؟

- به طور مثال جشنواره نوروزی را خواهیم داشت که در این جشنواره از بچه های می خواهیم دستاورهای خود مانند سفره های هفت سینشان را به نمایش بگذارند. همچنین از خانواده ها می خواهیم غذاهای محلی خود را بپزند و به جشنواره بیاورند تا فرصتی باشد تا بچه ها که بچه ها با فرهنگ و غذاها و سنت های یکدیگر آشنا شوند و محبت صمیمت بیشتری بین آن ها به وجود آید.چرا که عودلاجان یکی از محلاتی است که امروز اقوام مختلفی از جای جای ایران در آن سکونت دارند.

- از چه زمانی طرح خود را در عودلاجان آغاز می کنید؟

- احتمالا از 14 اسفند ماه.

- چه تعداد دانش آموز در این طرح شرکت خواهند داشت؟

- 50

- دروه ها بعد از ساعت مدرسه خواهد بود؟

- بله در ایام هفته بعد از ساعت مدرسه و نیز جمعه ها.

- بعد از اتمام دوره ها و برگزاری جشنواره چه خواهید کرد؟

- نتایج بررسی می شود و مستندات خود را مجموعه ارائه می دهیم. در واقع این تنها نخستین طرح ما خواهد بود و برای دستیابی به نتایج موثر به سال ها کار نیاز است.

- پس در آینده باز هم در این محله حضور خواهید داشت؟

- بله ممکن است با طرح های جدید تری به محله بیاییم.

- در گذشته طرح های مشابهی داشته اید؟

بله کاری در شهرستان ایذه انجام دادیم، طرحی که در سال 1380 آغاز شد و حدود 7 سال ادامه پیدا کرد.همچنین سال هاست که در مدارس تهران از جمله مدارس تیزهوشان در راستای اهداف موسسه خکام تدریس و فعالیت می کنیم. همچنین دوره باستانشناسی تخصصی برای کودکان 12 تا 14 سال را در موسسه باستانشناسی دانشگاه تهران داشته ایم.

- خانه کودک اندیشه میراث فرهنگی(خکام) چه اهدافی را دنبال می کند؟

- ما تلاش می کنیم با بهره گیری از یادگارهای فرهنگی و طبیعی به 5 هدف عمده دست یابیم؛ 1 درونی کردن فرهنگ و نگرش فرهنگی و ایجاد زمینه شناخت میراث فرهنگی در بین کودکان و نوجوانان 2محور قرار دادن میراث فرهنگی در جهت رشد و خلاقیت و ایجاد توانایی های مختلف جسمی- حرکتی، ذهنی- ادراکی، عاطفی و اجتماعی در کودکان ونوجوانان 3 زمینه سازی برای نگهداری از یادگارهای فرهنگی و یادمان های طبیعی و احترام به آن ها.4 ایجاد روحیه احترام به فرهنگ ها و ملل و مذاهب و قومیت ها در بین کودکان و نوجوانان و در نهایت زمینه سازی برای ایجاد همفکری و همکاری برای پیوستن به جامعه جهانی برای پاسداشت ارزش های ملی و فرهنگی.

- نظر شما درباره نحوه تدریس دروسی مانند تاریخ درمدارس چیست و چرا همیشه این دروس به عنوان درس هایی کم اهمیت تلقی می شوند؟

- می توان گفت وضعیت تدریس این درس در کشور ما فاجعه است چرا که وضعیت آموزشی این درس به ویژه در دوران ابتدایی باعث می شود نه تنها در دانش آموزان انگیزه و علاقه ایجاد نشود بلکه گاهی موجب دلزدگی بچه ها هم می شود. مشکل به طور کامل ریشه ای است و مربوط به سیاست گذاری های نامناسب در حوزه آموزش است. ما آن قدر در طی سال ها نسبت به این دروس بی توجه بوده ایم و تاریخ را فقط به عنوان یک درس نمره آور مورد توجه قرار می دهیم که گاه توسط معلم های غیر متخصص تدریس می شود. باید دروسی مانند تاریخ را ینز به صورت مفهومی به کودکان تدریس کرد.