مشروطیت با تفكر عدالتخانه شروع شد

به گزارش خبرگزاری برنا از اصفهان، علی لاریجانی رئیس مجلس شواری اسلامی در آئین افتتاحیه نخستین خانه بیداری اسلامی ایران در اصفهان،ضمن تاكید بر اینكه جوهره بیداری اسلامی استقلال و ایستادن روی پای خود است، گفت: اصفهان رودخانه ای موج خیز است كه در جریان های متعدد بیداری اسلامی پیشرو و راهگشا بوده است.

وی ادامه داد: برای بنده افتخار است كه در استان اصفهان و در این مكان كه سابقه تاریخی بسیار ارزشمندی دارد درباره مساله مهم بیداری اسلامی كه موضوع و دغدغه مهم دنیای اسلام است در این نشست سهمی داشته باشم.

وی ضمن تشكر از تلاش مسوولین استان و شهردار اصفهان برای احیا این جایگاه تاریخی بسیار ارزشمند در نهضت مشروطه اصفهان و ایران، اظهار كرد: در نهضت مشروطه با شرایط متفاوتی نسبت با سایر نهضت های ایران روبرو هستیم چرا كه فعالان این نهضت در شهرها و گروه های مختلف سنخ فكر نمی كردند. با این حال رویكرد ضداستبدادی نقطه مشترك همه این شهرها و گروه ها بود.

رییس مجلس شورای اسلامی توضیح داد: جریان مشروطه در آذربایجان تا حدی متاثر از روشنفكری و تفكر چپ بود اما سبقه ضد استبدادی قوی داشت. در تهران شرایط مخلوط بود به طوری كه هم جریان دینی قوی با فعالیت و جلوداری علمای برجسته تهران وجود داشت و هم جریان های روشنفكری با گرایش چپ و لیبرالی در تهران فعال بودند. اما در شهر اصفهان جنبه دینی مشروطیت بیشتر بود، نقش عالمان در این شهر ممتاز و جهت دار تر بود و نهضت را از یك مبنای دینی مطرح می كردند، از این جهت فعالیت آنها كارآمدتر هم بود. در فعالیت های نهضتی وقتی اغراض متفاوت وجود داشته باشد پس از گام نخست اختلافاتی در ایجاد حركت های اجتماعی بوجود می آید. بنابراین در جریان مشروطه در تهران چالش های زیادی وجود داشت و نگرانی های شیخ فضل الله نوری هم به دلیل كشمكش های سیاسی در بطن مشروطه بود.

وی ادامه داد: مشروطیت با تفكر عدالتخانه شروع شد تا به جای نظر شخص شاه قانون حاكم بشود. این رویكرد به مرور در چرخه تفكرات مختلف تبدیل به یك ساختار شد كه از آن مجلس بیرون آمد. بعد از آن در اینكه این مجلس بر اساس چه مبانی باید قانون گذاری كند اختلاف نظر پیش آمد. لذا نگرانی شیخ فضل الله نوری واقعی بود. در این میان كاری كه مرحوم آقانجفی انجام دادند این بود كه از ابتدا مبنای اختلاف را روشن كردند تا در فضای نهضت ابهام بوجود نیاید و به اختلاف كشیده نشود. ایشان مبنای مبارزه را روی خواست اصلی كه ایجاد جامعه اسلامی است متمركز كردند؛ یعنی استبداد و ظلم نباید باشد و مبنای حركت آن اسلام است. بنابراین نزاع های سنگینی كه در تهران وجود داشت در اصفهان چندان بوجود نیامد.

لاریجانی با بیان اینكه نوع مدیریت صحنه در دوران مشروطه در اصفهان چالش های نهضت را در این شهر كاهش داد، خاطر نشان ساخت: در حالیكه جاهای دیگر چالش وجود داشت اما در اصفهان خدمات زیادی صورت می گرفت. فكر ایجاد یتیم خانه، بیمارستان، بخش های اطلاع رسانی، نظریه پردازی بحث های فكری، تاسیس بانك، تاسیس كارخانه و استقلال از نظر اقتصادی مباحثی بود كه آن زمان در اصفهان مطرح شد و جریان مشروطه در اصفهان اثرگذار تر بود.

وی ایجاد دغدغه بیداری اسلامی را مرهون نهضت های صورت گرفته در دهه های اخیر از تلاش های سید جمال الدین اسدآبادی تا حركت انقلابی امام خمینی (ره) دانست و تصریح كرد: بیداری اسلامی استعدادی است كه در امت اسلامی وجود دارد اما خفتگی دارد و باید بیدار شود. تصور بر این است كه امت اسلام دارای یك روح جمعی است كه استعداد آن را دارد كه امت پیشرو باشد و نه سرافكنده. لیاقت آزادی خواهی را دارد و در قرون جدید پیشرو بوده و استعمار زده نباشد. بتواند حركت تكاملی را تعریف كند. این استعداد در حال حاضر خفته است ولی می خواهد بیدار شود و بنابراین انسان های هدفداری را تربیت می كند.

رییس مجلس شورای اسلامی خاطرنشان ساخت: علی رغم همه پیشرفت های علمی، انسان غربی انسان هدفدار نیست به طوریكه برخی فیلسوفان غربی انسان غربی را انسانی بی خانمان كه نقش محكمی در حركت خود ندارد تعبیر كرده اند. روابط انسان ها در غرب مكانیكی شده، ارزش ها تغییر كرده و این افول شرایط برای انسان است كه چیز كوچكی نیست و مسخ است.

وی تاكید كرد: وقتی راجع به بیداری اسلامی صحبت می كنیم می بایست این استعداد بیدار شود. این استعداد ضد استبدادی، ضد استعماری خواهان پیشروی در علوم و زندگی عزتمند است. این همان دغدغه های سید جمال، سید قطب، علمای مشروطه و انقلاب اسلامی است. بنابراین روح بیداری اسلامی در ایران یك موج پیوسته ات كه منقطع نیست، ممكن است سكون یابد اما نمی میرد چرا كه توده ای در دل امت و استعداد و سرمایه است.

لاریجانی یادآور شد: اگر جریان های نهضتی بخواهد به استعداد تبدیل شود باید به توده مردم پیوند بخورد تا استعداد جوهری برای آن پیدا بشود. نهضت های بزرگ در وجه روح سیال امت اسلامی یك استعداد ایجاد می كنند. برخی نهضت ها مثل مشروطه آسیب خورد اما چون با توده مردم گره خوده بود باز این استعداد می توانست شكوفا شود. توفیق پیدا نكرد ولی از بین هم نرفت و یك قابلیت ایجاد كرد.

وی با بیان این كه این شرایط در جریان بیداری اسلامی در جهان امروز نیز دیده می شود ادامه داد: این جریان گاهی بخاطر اقدامات غربی ها، گاهی بخاطر سركوب ها و گاهی بخاطر تندروی ها مسیر پرتحرك نهضت كند می شود اما باید به این نكته توجه كرد كه چون اینها قابلیت را در امت اسلام بوجود می آورند مردن ندارند، بلكه ركود دارند.

رییس مجلس شورای اسلامی اضافه كرد: در دنیای اسلام امروز جریان بیداری اسلامی را درمصر و لیبی می بینیم گاهی به خاطر سركوب ها و شیطنت های غربی ها و تندرویی ها مسیر پرتحرك جریان ها از حالت نهضت پیشرو خارج شده است؛ لذا باید به این نكته توجه شود كه قابیلت هایی به وجود می آید كه ممكن است مدتی مخفی شوند اما از بین نمی روند.


وی با بیان این مطلب كه مسئله بیداری اسلامی موضوع مهم و گمشده ای است كه در امت اسلامی وجود داشته و پیگیری شده است خاطرنشان كرد: افرادی كه در این راه مجاهدت كرده اند سرمایه هایی را برای امت اسلامی به وجود اورده اند كه ضایع شدنی نیست و كشورهای دیگر بدانند كه با دسیسه نمی توانند ان را از بین ببرند.

لاریجانی با بیان این كه برخی از كشورها در باب مسایل اسلامی دچار آفت هایی شده اند كه ناشی از ریشه های مبهم هستند كه باید كالبد شكافی شوند ادامه داد: بعضی ها در برخی از كشورها جریان های افراطی و تندور به وجود می آورند كه آسیب های زیادی را به وجود می آورند.

وی با اشاره به این كه امروز جریان صهیونیست های و استكباری آمریكا و گروهك تروریستی داعش همه یك جهت دارند ان هم از هم پاشیدن جریان بیداری اسلامی است اظهارداشت: تشكیل ائتلاف بر ضد داعش یك حركت نمایشی است چرا كه مبارزه جدی به خصوص در كوبانی شاهد نیستیم لذا باید مسلمانان برای تدوام بیداری اسلامی برخودشان تكیه كنند و لازم است قبول كنند جوهره بیداری اسلامی ایستاندن بر روی پای خود هست نه تكیه بر دیگران .

رییس مجلس شورای اسلامی تاكید كرد: جریان بیداری اسلامی در میان امت اسلامی اصیل است و پایداری دارد و برای امت اسلامی یك سرمایه محسوب می شود.

وی با اشاره به افتتاح اولین خانه بیداری اسلامی ایران در اصفهان اذعان داشت: این مكان برای بیداری اسلامی به منظور پژوهش و كمك به فهم دقیق حركت امت اسلامی ، مبارزه با استعمار و ماهیت غرب است.

لاریجانی اصفهان را همچون رودخانه ای موج خیز تشبیه كرد كه در جریان های متعدد بیداری اسلامی پیشرو و راهگشا بوده است بیان كرد: آثاری كه برای بیداری اسلامی به چاپ رسیده قابل استفاده برای نسل جوان می باشد.