اولین نشست باشگاه فرهنگی فیلمنامه نویسان برگزار شد

به گزارش خبرگزاری برنا،«ایده» موضوع محوری برنامه های پاییز این باشگاه است كه اولین نشست آن با استقبال اعضای باشگاه از سراسر ایران روبرو شد.

آقای دکتر روح الله حسینی؛ مدیر کل دفتر مطالعات و توسعه دانش و مهارت های سینمایی سازمان سینمایی، از اعضای افتخاری باشگاه نیز در این نشست حضور داشتند. اعضای شورای مركزی كانون فیلمنامه نویسان و شاهپور شهبازی از دیگر حاضران در این برنامه بودند.

در ابتدای نشست سعید رحمانی؛ از اعضای شورای مركزی به تشریح برنامه های باشگاه و ویژگی های دوره پاییز پرداخت و گفت:«همانطور که فیلمنامه با ایده شروع می شود، مبحث فصل اول را نیز به ایده اختصاص دادیم. من و دوستانم در شورای مرکزی در بررسی و تدوین برنامه های باشگاه، سر فصل هایی را برای این فصل طراحی کردیم كه امیدواریم بتوانیم آنها را اجرایی كنیم.»

او ادامه داد:«همه ما یک طرف و در كنار هم هستیم و برنامه های باشگاه به این شكل نیست که فقط ما آموزش دهنده صرف باشیم.»

در ادامه حسین مهكام درباره مبحث "ایده و ژانر" به صحبت پرداخت و گفت:«نکته ای که لازم می دانم ابتدای جلسه به آن اشاره کنم این است که شما اعضای باشگاه قصد دارید فیلمنامه نویسان خوبی شوید و یا فیلم شناسان خوبی؟ این دو نکته در شکل برخورد با فیلمنامه بسیار مهم است چراکه فیلمنامه نویسِ خوب می تواند فیلم شناس خوبی باشد اما فیلم شناسِ خوب لزوماً فیلمنامه نویس خوبی نیست.»

مهكام ادامه داد:«رابرت مک كی در مبحث ژانر 20 گونه را تقسیم بندی کرده و به عنوان ژانر فیلمنامه معرفی کرده و در این 20 مورد در مورد تم ها هم حرف زده است. اگر کتاب "سبک های ادبی" را خوانده باشید، ریشه های مختلف سبک های ادبی را می بیند. اما وقتی به عنوان نویسنده به رئالیسم می رسیم باید توقف کنیم و ببینیم در قرن 21 به چه سبکی رئالیسم می گویند؟»

او ادامه داد:«مثلاً آیا فیلم "آرایش غلیظ" در این تم قرار می گیرد؟ به نظر من قرار می گیرد اما یک منتقد یا تحلیلگر دیگر ممکن است نظر دیگری داشته باشد. پرسش اینجاست: آیا ابتدا سبک ها اختراع شده اند یا ابتدا فیلمنامه هایی نوشته شده و فیلم هایی ساخته شده و بعد تحلیلگران این اسامی را بر آنها گذاشته اند؟ من شکل دوم را محتمل تر می دانم.»

نویسنده فیلمنامه "برف" ادامه داد:«ژانرها اساساً استوانه های تاریخی نیستند بلکه استوانه های فرعی در دل فیلمنامه هستند و برای این شكل گرفته اند که نویسنده ها قواعدی در نوشتن ایجاد کنند. اما گاهی می توان در دل این قواعد شیطنت هایی نیز كرد.»

مهكام ادامه داد:«بحث دیگر معطوف به این است که در مقوله ایده، نسبت ما با ژانر چیست و زمانی که با ایده روبرو می شویم چه باید بكنیم؟ چیزی که رابرت مک کی از ایده می گوید (چه می شد اگر)هایی است که در سینما وجود دارد و دو خطی هایی که یک فیلمنامه را می سازند. اینجا این پرسش مطرح می شود: زمانی که با ایده اصلی فیلمنامه مواجه می شویم آیا ابتدا باید از ژانر عبور کرده با ایده مواجه شویم و بعد در دل یک ژانر آن را جای بدهیم؟ فکر می کنم همه این پرسش ها به تجربه دیداری فیلمنامه نویس بازمی گردد. یعنی بانک ذهنی او، فیلم هایی که دیده است و تلقی هایی که در مورد سینما دارد و البته بخش دیگر به جسارت فیلمنامه نویس معطوف است.»

این فیلمنامه نویس افزود:« در لحظه نگارش است که ذهن شما ساختارمند می شود و در بازه زمانی 5 دقیقه نشستن پشت کامپیوتر ممكن است مسیر نگارش تغییر كند و دیگر همان چیزی كه 6 ماه وقت صرف فکر کردن به آن کرده اید، نباشد. پس در مسیر نوشتن می توانید به ژانرهای 20 گانه وفادار نباشید. کتاب هایی که درباره این مباحث صحبت کرده اند منابع اصلی برای فهم بهتر این مسیر است چراكه مخاطب از ما داستانی می خواهد که منحصر به فرد و قابل باور باشد.»

در بخش دیگری از این نشست مهران کاشانی درباره "ایده از منظر رابرت مک كی" صحبت کرد و گفت:«ابتدا معنی چند واژه را مشخص می کنم که در طول صحبت هایم به آنها زیاد اشاره خواهم کرد. منظور من از داستان، ترتیب خطی در یک زندگی است و زمان هم فیزیکی است. دومین واژه پیرنگ به معنی ساختار است. وقتی داستانی را روایت می کنیم، نمی توانیم در دو ساعت کل زندگی کسی را بنویسیم بلكه گزینش هایی رخ می كنیم و تقدم و تأخر آن متفاوت است. حادثه محرک هم به معنی حادثه ای است که تعادل قهرمان را به هم می زند.»

او ادامه داد:«حالا سوال اینجاست که چطور می توانیم ایده ای برای یک فیلم تولید کنیم؟ مک کی می گوید (ایده اولیه همان قلاب است و همیشه رابطه ای بین ایده اولیه و حادثه محرک وجود دارد) به همین دلیل زمانی احساس می كنیم ایده جذاب است که کنش و واکنشی را به همراه داشته باشد.»
کاشانی ادامه داد:«چرا مک کی می گوید که ایده ناظر باید بعد از داستان شکل بگیرد؟ چون معتقد است داستان یك کشف و شهود است. حالا پرسش اینجاست که اگر پایان داستان را ندانیم به کدام سمت حرکت کنیم؟ سید فیلد می گوید بهترین نقطه برای شروع دانستن پایان هست.»

او در ادامه با ارجاع به گفته های مک کی اشاره كرد:«این تئوریسین می گوید در فیلمنامه مانع خلق کنید و شخصیت را در معرض حادثه محرک قرار دهید. وقتی هم به سمت حل مشکل حرکت می کنید شکاف ایجاد کنید تا مسیری برای رسیدن به راه حل مورد نظر طی شود.»

نویسنده فیلمنامه "دیگری" در پایان گفت:«ایده و ژانر حتماً با هم ارتباط دارند و بزرگترین فایده ژانر این است که انتظارات تماشاگر را فرم می دهد و تأثیر مهمی در فروش دارد.»
در ادامه این بخش یکی از اعضای باشگاه پرسشی را مطرح كرد مبنی بر اینکه تا چه حد یک ایده ارزش پرداختن دارد؟ كاشانی در پاسخ گفت:«این انتخاب به سلیقه نویسنده بستگی دارد كه چقدر یك ایده برایش اهمیت داشته باشد.»

آخرین بخش این نشست بخش "انتقال تجربه" بود كه با حضور فرید مصطفوی و سحر عصرآزاد برگزار شد.

عصرآزاد گفتگو را با "قصه ها" آغاز كرد كه شیر نقره ای جشنواره ونیز را برای فیلمنامه گرفته و اشاره كرد:«بنظرم فیلمنامه "قصه ها" منحصر به فرد است و در سینمای ایران سابقه نداشته که ادامه زندگی و سرنوشت قهرمانان فیلم های قبلی یك فیلمساز را در یك اثر مستقل ببینیم، به گونه ای كه سرنوشت امروز آنها بر بستر قصه ای از جنس زمان حال شكل بگیرد. ایده این شكل قصه گویی در فیلمنامه "قصه ها" از کجا آمد؟»

مصطفوی در پاسخ به این پرسش گفت:«قبل از اینکه این فیلمنامه نوشته شود شرایط ویژه ای برای خانم رخشان بنی اعتماد به وجود آمده بود و نمی خواست پروانه فیلم بلند بگیرد و چند سالی هم بود که فیلم نساخته بود. ایشان می خواست فیلم های کوتاهی به صورت مستقل بسازد تا وقتی کنار هم قرار می گیرند تبدیل به یک فیلم بلند شوند. از من پرسیدند اینكار عملی است یا نه؟ منهم اعلام آمادگی کردم.»

مصطفوی ادامه داد:«وقتی قرار شد ادامه زندگی قهرمانان فیلم های قبلی خانم بنی اعتماد را بنویسیم نام اولیه فیلمنامه "اِپیلوگ" بود كه به فیلم هایی اشاره می كند كه زندگی چند سال بعد شخصیت ها را نشان می دهند. اما بعدتر فیلمنامه به این شكل درآمد و نام "قصه ها" را گرفت.»

در پایان این بخش نیز اعضای باشگاه پرسش هایی را درباره نوع نگاه این فیلمنامه نویس به سینما و فیلمنامه نویسی و عادت های خاص نوشتن او مطرح كردند.

اولین نشست باشگاه فرهنگی آموزشی كانون فیلمنامه نویسان سینمای ایران كه ساعت 16 در سالن سیف الله داد خانه سینما آغاز شد تا ساعت 20 به طول انجامید.
لازم به ذكر است دومین نشست فصل پاییز باشگاه فرهنگی فیلمنامه نویسان پنجشنبه 29 آبان ماه ساعت 16 تا 20 در سالن سیف الله داد خانه سینما 1 (كوچه سمنان) برگزار می شود.