ساعت ۱:۲۰ بامداد، وقتی تاریخ ایستاد

به گزارش برنا، بامداد هنوز از شوک شب بیرون نیامده بود. ساعت ۱:۲۰ زمان ایستاد؛ نه به معنای شاعرانه‌اش، به معنای دقیق کلمه. جهان در همان دقیقه، وزن تازه‌ای پیدا کرد و خاورمیانه، زخمی شد که عمقش را هنوز هم با هیچ خط‌کشی نمی‌شود اندازه گرفت. خبر کوتاه بود، اما اثرش بلند، مختصر، اما دامنه‌دار. شهادت شهید حاج قاسم سلیمانی نه صرفاً پایان یک زندگی، که آغاز فصلی تازه در حافظه جمعی یک ملت بود.

شش سال گذشته است، اما این فاصله زمانی، نه از شدت فقدان کاسته و نه از وضوح تصویر. نام او هنوز در متن سیاست، در حاشیه امنیت، در لایه‌های پنهان میدان و در گفت‌وگوی خاموش مادرانی که فرزندان‌شان را بدرقه کردند، جاری است. حاج قاسم، فقط یک فرمانده نبود که با رفتنش پرونده‌ای بسته شود، او یک «روش» بود، یک «نحوۀ بودن» در جهان پرآشوب ما. مردی که جنگ را می‌شناخت، اما اسیر جنگ نشد، سیاست را می‌فهمید، اما به دام سیاست‌بازی نیفتاد.

از او که می‌نویسی، باید مراقب باشی کلمات از سر عادت نیایند. کلیشه، آفتِ یادآوری است. حاج قاسم را نمی‌شود با واژه‌های مصرف‌شده توصیف کرد. او به ادبیاتی نیاز دارد که میان عقل و احساس پل بزند.

مردی که در میدان، تصمیم‌های سخت می‌گرفت، اما در خلوت، نرم‌خو و فروتن بود. اقتدارش از فریاد نمی‌آمد، از سکوت‌های به‌موقع می‌آمد. از همان سکوت‌هایی که گاهی بیشتر از هزار دستور، مسیر را روشن می‌کرد.

او اهل جناح نبود، اما به انقلاب تعصب داشت، نه از جنس شعار، از جنس باور. خط قرمزهایش روشن بود و برای همین در بزنگاه‌ها تردید نمی‌کرد. شاید راز ماندگاری‌اش همین باشد: وضوح در هدف، سادگی در زیست، و پیچیدگی در فهم میدان. او هم‌زمان که فرمانده بود، شاگرد هم بود، شاگرد زمانه‌ای که مدام عوض می‌شد و او، هر بار، خودش را با حقیقت تطبیق می‌داد، نه با مصلحت‌های زودگذر.

شش سال بعد، هنوز وقتی نام شهید سلیمانی می‌آید، چیزی در لحن‌ها تغییر می‌کند، افزاد ناخواسته مکث می‌کنند. این مکث فقط احترام نیست، اعتراف است. اعتراف به این‌که بعضی آدم‌ها، بزرگ‌تر از دعوا‌های روزمره‌اند. او در حافظه جمعی ما، به نماد «ثبات در بی‌ثباتی» تبدیل شد؛ کسی که در منطقه‌ای لغزان، ایستاده ماند و زمین را هرچند برای لحظه‌ای، قابل اتکا کرد.

شهادتش، یک واقعه صرف نبود، یک پیام بود. پیامی که هنوز هم خوانده می‌شود و هر بار، معنا‌های تازه‌تری می‌سازد. این‌که قدرت الزاماً در نمایش نیست، بلکه در مسئولیت‌پذیری است. این‌که محبوبیت، محصول تبلیغ نیست، نتیجه صداقت است و این‌که امنیت، فقط با ابزار ساخته نمی‌شود، با اعتماد ساخته می‌شود.

در ششمین سالگرد شهادتش، یاد حاج قاسم نه برای سوگواریِ صرف، که برای بازخوانی یک مسیر ضروری است. مسیری که از هیاهو عبور می‌کند و به عمل می‌رسد، از شعار فاصله می‌گیرد و به تعهد نزدیک می‌شود. او رفت، اما معیار گذاشت و ملت‌ها، بیش از هر چیز، به معیار‌ها زنده‌اند.

ساعت ۱:۲۰ بامداد، هنوز هم روی تقویم دل‌ها روشن است، نه به‌عنوان زمان یک ترور، که به‌عنوان لحظه‌ای که تاریخ فهمید بعضی آدم‌ها، با رفتن‌شان، تازه شروع می‌شوند.

انتهای پیام