چرا ترامپ اپوزسیون ونزوئلا را کنار گذاشت؟/ چراغ سبز آمریکا به اصلاحات بازارمحور رودریگز
به گزارش برنا، پس از آنکه رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، روز شنبه بازداشت رئیسجمهور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، را اعلام کرد، رهبر اپوزیسیون، ماریا کورینا ماچادو ـ که روابط «ویژهای» با واشنگتن دارد ـ با انتشار بیانیهای در پلتفرم «ایکس» آمادگی خود را برای «در دست گرفتن قدرت» اعلام کرد. با این حال، ترامپ تنها چندساعت بعد، در اظهاراتی که همچون «صاعقه» بر سر ماچادو و اطرافیانش فرود آمد، تأکید کرد که «هیچ تماسی» با او نداشته است.
رسانه لبنانی الاخبار در تحلیل شرایط ونزوئلا مینویسد، او در یک سخنرانی تلویزیونی، ماچادو را «زن بسیار خوبی» توصیف کرد، اما گفت که او «از حمایت و احترام کافی» برای رهبری ونزوئلا برخوردار نیست. بدین ترتیب، تلاشهای ماچادو برای نشاندادن «اطاعت از ترامپ» - از جمله ستایش او بهعنوان «قهرمان آزادی»، تکرار ادعاهایش درباره تقلب در انتخابات آمریکا، حمایت از تجمع نظامیاش در کارائیب و «بلعیدن» اهانتهایش به مهاجران ونزوئلایی ـ همگی نقش بر آب شد؛ چراکه ایالات متحده ظاهرا تصمیم گرفت او را از معادله کنار بگذارد و معاون رئیسجمهور، دلسی رودریگز، را بهعنوان حاکم کشور بپذیرد.
بهنظر میرسد تصمیم ترامپ صرفاً از خشم او نسبت به ماچادو ، بهدلیل پذیرش «جایزه نوبل» که خود ترامپ آرزویش را داشت، ناشی نشده است. پس از آنکه عملیات آمریکا به «ربایش نمایشی» مادورو و همسرش محدود شد و به معاون رئیسجمهور و برادرش آسیبی نرسید، برخی ناظران استدلال میکنند تیم ترامپ در مقطع کنونی میکوشد یک دولت ونزوئلایی «سالم» را حفظ کند تا از لغزش کشور به هرجومرج کامل جلوگیری شود؛ در عین حال، بر امکان «وادار کردن» معاون رئیسجمهور و قانعساختن او برای «گشودن درهای» کشورش به روی منافع آمریکا حساب باز کرده است. قابل توجه اینکه بنا به گزارش روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز به نقل از منابع آگاه، مقامهای آمریکایی «چند هفته پیش» بر سر انتخاب معاون رئیسجمهور بهعنوان گزینه جایگزین مادورو به جمعبندی رسیده بودند؛ زیرا شیوه مدیریت او بر صنعت حیاتی نفت ونزوئلا «تحسین برخی مقامهای دولت ترامپ» را برانگیخته بود. همچنین منابع حاضر در مذاکرات تأیید کردند که «میانجیها دولت را قانع کردهاند رودریگز از سرمایهگذاریهای آتی آمریکا در حوزه انرژی در این کشور حفاظت و دفاع خواهد کرد». یکی از این منابع به نیویورکتایمز گفت: «سالها مسیر حرفهای او را دنبال کردهام .ادعا نمیکنم راهحل دائمی مشکلات کشور است، اما قطعاً او فردی است که فکر میکنیم میتوانیم در سطحی حرفهایتر از مادورو با او کار کنیم.»
واشنگتن از هفتهها پیش رودریگز را برای اداره کشور بهجای مادورو برگزیده است.اتکای برخی مقامهای آمریکایی به رودریگز به راهبردی بازمیگردد که او در سالهای گذشته برای مدیریت اقتصاد در پیش گرفته است؛ با وجود پیشینه «سوسیالیستی» و نزدیکیاش به مادورو، معاون رئیسجمهور بهعنوان یک مقام «تکنوکرات» شناخته میشد، در مقابل چهرههای قدرتمند امنیتی نزدیک به مادورو. او مجموعهای از «اصلاحات دوستدار بازار» را برای بیرونکشیدن اقتصاد از رکود اجرا کرد؛ از جمله خصوصیسازی بخشی از داراییهای دولتی و اتخاذ سیاست مالی نسبتاً «محافظهکارانهتر» از گذشته، همزمان با پلزدن میان نخبگان اقتصادی ونزوئلا، سرمایهگذاران خارجی و دیپلماتها، از جمله شرکتهای آمریکایی. در داخل ونزوئلا، بهقدرترسیدن او با خوشبینی محتاطانه برخی رهبران صنعتی مواجه شد؛ کسانی که معتقدند «اگر بتواند آمریکا را به کاهش فشار خفهکننده بر اقتصاد کشور قانع کند، ظرفیتهایهای لازم برای ایجاد رشد وجود دارد». بهگفته برخی ناظران، «خصوصیسازی داراییهای دولتی و سیاستهای مالی او ونزوئلا را باثباتتر و آمادهتر برای مقاومت در برابر محاصره دولت ترامپ علیه نفتکشها کرده است»؛ امری که حتی «احترام برخی مقامهای آمریکایی» را برایش به همراه آورده است.
در همین چارچوب و در عقبنشینی آشکار از اظهارات پیشین ترامپ مبنی بر اینکه ایالات متحده «ونزوئلا و درآمدهای نفتیاش را اداره خواهد کرد، وزیر خارجه آمریکا، مارکو روبیو، روز یکشنبه توضیح داد که واشنگتن «بهصورت روزمره» کاراکاس را اداره نخواهد کرد؛ اما در مقابل، بر ادامه ممنوعیت اعمالشده علیه نفتکشهای ونزوئلایی تأکید کرد و آن را «ابزار فشار و نفوذ برای واداشتن مقامهای آنجا به تغییر سیاستها» دانست. ظاهرا با وجود محکومکردن بازداشت مادورو از سوی رودریگز، تأکید او بر اینکه مادورو همچنان «حاکم مشروع» کشور است و مخالفتش با بازگشت ونزوئلا به وضعیت «مستعمره یک امپراتوری دیگر» مقامهای آمریکایی همچنان به او«خوشبین» هستند. بنا به گزارشهای غربی، آنها امکان «همکاری با او» را محتمل میدانند و ظاهرا سرنوشت رابطهشان با دولت «موقت» وی را به میزان آمادگیاش برای همسویی با «قواعد» خود گره زدهاند؛ در حالی که حق «اتخاذ اقدامات نظامی بیشتر» را نیز برای خود محفوظ میدارند، اگر رئیسجمهور جدید در رعایت «منافع واشنگتن» ناکام بماند.
بهنقل از وبسایت «آکسیوس» و به گفته یک مشاور آمریکایی، انتظار میرود کمیتهای کوچک به ریاست روبیو ـ که روز شنبه با رودریگز گفتوگو کرده است ـ و با مشارکت ترامپ، «تماسهای روزانه» بیشتری با رئیسجمهور جدید برقرار کند. رودریگز پس از تهدیدهای آمریکا از «دولت ایالات متحده» خواسته بود با کاراکاس بر سر دستورکاری برای همکاری معطوف به توسعه مشترک در چارچوب حقوق بینالملل و تقویت همزیستی پایدار اجتماعی کار کند و تأکید کرده بود: «مردم ما و منطقهمان شایسته صلح و گفتوگو هستند، نه جنگ. این همواره پیام رئیسجمهور نیکلاس مادورو بوده و اکنون پیام سراسر ونزوئلاست.» با این حال، لحن تنشآمیز آمریکا که با تهدیدهای اقتصادی و نظامی همراه است، علیرغم کنار رفتن مادورو از صحنه، همچنان ادامه دارد؛ امری که احتمالاً به پیشینه چپگرای رودریگز و نزدیکیاش به رئیسجمهور ربودهشده بازمیگردد. او دختر یکی از چریکهای مارکسیست است که پس از ربودن یک تاجر آمریکایی به شهرت رسید و خود رودریگز نیز پیشتر هدف تحریمهای آمریکا، کانادا و اتحادیه اروپا قرار گرفته است.
رودریگز از اوایل دهه ۲۰۰۰ و در دوران ریاستجمهوری هوگو چاوز وارد دولت شد و نقشهای فنی و مشورتی متعددی بر عهده گرفت. با این حال، نقاط عطف اصلی مسیر حرفهای او عملاً پس از درگذشت چاوز در سال ۲۰۱۳ رقم خورد؛ بهمحض بهقدرترسیدن مادورو، او بهعنوان وزیر ارتباطات منصوب شد، سپس از ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ وزیر خارجه بود؛ دورهای که در آن «مواجهههای سختی» با دولتهای محافظهکار آمریکای لاتین وجود داشت. در سال ۲۰۱۷ رئیس «مجلس مؤسسان ملی» شد و در سال ۲۰۱۸ مادورو او را بهعنوان معاون رئیسجمهور و رئیس «سازمان اطلاعات ونزوئلا» منصوب کرد؛ سپس در سال ۲۰۲۰ وزیر اقتصاد شد.
انتهای پیام
