مرکز جدید پاکسازی در مغز انسان کشف شد
دانشمندان برای نخستینبار از وجود یک مسیر ناشناخته تخلیه لنفاوی در مغز انسان پرده برداشتند؛ مسیری که در امتداد شریان مننژیال میانی قرار دارد و نقش مهمی در پاکسازی مواد زائد مغزی ایفا میکند.
به گزارش نتایج یک مطالعه جدید که در نشریه علمی iScience منتشر شده، پژوهشگران دانشگاه پزشکی کارولینای جنوبی (MUSC) شواهد مستقیمی از وجود یک هاب پاکسازی جدید در سیستم تخلیه لنفاوی مغز انسان ارائه کردهاند. این سیستم وظیفه انتقال و دفع مواد زائد از بافت مغز را بر عهده دارد و عملکرد آن سالهاست در کانون توجه پژوهشهای علوم اعصاب قرار دارد.
در این پژوهش تیم تحقیقاتی به سرپرستی اوندر آلبایرام با بهرهگیری از ابزارهای تصویربرداری MRI پیشرفته که در قالب همکاری با ناسا و در ابتدا برای بررسی تغییرات حرکت مایعات مغزی در شرایط پرواز فضایی طراحی شده بودند حرکت مایع مغزی نخاعی و مایع بینبافتی را در امتداد شریان مننژیال میانی بررسی کردند. این بررسی طی شش ساعت و روی پنج داوطلب سالم انجام شد.
مشاهدات نشان داد که مایع مغزی نخاعی در این ناحیه با سرعتی آهسته و بهصورت غیرفعال حرکت میکند؛ الگویی که با جریان خون شریانی که معمولا سریع و ضربانی است تفاوت دارد و با ویژگیهای سیستم لنفاوی همخوانی بیشتری نشان میدهد.
آلبایرام، استاد آسیبشناسی و پزشکی آزمایشگاهی دانشگاه MUSC در اینباره میگوید: الگوی جریانی که مشاهده کردیم شبیه حرکت خون در یک شریان نبود؛ این جریان آهستهتر و شبیه فرآیند تخلیه بود و نشان میدهد این رگ بخشی از سامانه پاکسازی مغز است.
بازنگری در تصور ایزوله بودن ایمنی مغز
سیستم عصبی مرکزی شامل مغز و نخاع، توسط لایههای محافظی موسوم به مننژ احاطه شده است. تا حدود یک دهه پیش تصور غالب این بود که این لایهها مغز را بهطور کامل از سیستم ایمنی و شبکه لنفاوی بدن جدا میکنند.
با این حال پژوهشهای آلبایرام طی سالهای اخیر این دیدگاه را به چالش کشیده و نشان داده است که رگهای لنفاوی درون مننژها قرار دارند و به سیستم لنفاوی محیطی بدن متصلاند؛ مسیری که امکان انتقال مواد زائد مغزی به خارج از مغز را فراهم میکند.
به گفته پژوهشگران درک دقیقتر نحوه جابهجایی مایعات میان مغز و سایر بخشهای بدن میتواند راه را برای توسعه روشهای نوین پیشگیری، تشخیص و درمان اختلالات عصبی و روانپزشکی هموار کند.
تایید تصویری در سطح سلولی
برای اطمینان از یافتههای MRI تیم تحقیقاتی نمونههای بافت مغز انسان را با وضوح بسیار بالا مورد بررسی قرار داد. این بررسی با همکاری پژوهشگران دانشگاه کرنل و با استفاده از فناوریهای پیشرفته تصویربرداری سلولی انجام شد؛ فناوریای که امکان مشاهده همزمان انواع مختلف سلولها را فراهم میکند.
نتایج نشان داد که ناحیه اطراف شریان مننژیال میانی با سلولهایی پوشیده شده است که مشخصه رگهای لنفاوی در سایر نقاط بدن هستند. این شواهد سلولی تایید کرد که مایع مشاهدهشده در MRI واقعا در مسیرهای لنفاوی جریان دارد و با رگهای خونی اشتباه گرفته نشده است.
چرا مطالعه مغز سالم اهمیت دارد؟
یکی از ویژگیهای کلیدی این پژوهش تمرکز آن بر بررسی مغز انسان سالم پیش از ورود به مدلهای حیوانی مانند موشهاست. پژوهشگران تاکید میکنند که شناخت دقیق عملکرد طبیعی مغز پیشنیاز شناسایی تغییرات پاتولوژیک در شرایطی مانند آسیبهای مغزی بیماریهای تحلیلبرنده عصبی و فرایند پیری است.
به گفته آلبایرام پیامدهای این کشف میتواند حوزههایی مانند پیری مغز، التهاب عصبی، آسیبهای مغزی، بیماری آلزایمر و حتی برخی اختلالات روانپزشکی را تحت تاثیر قرار دهد. او هماکنون تحقیقات جدیدی را با تمرکز بر ساختار تخلیه لنفاوی در بیماران مبتلا به بیماریهای نورودژنراتیو آغاز کرده است؛ با هدف تشخیص زودهنگام، پیشگیری موثرتر و طراحی درمانهای نوین.
آلبایرام در پایان میگوید: یکی از چالشهای اساسی پژوهشهای مغزی این است که هنوز درک کاملی از عملکرد و روند پیری مغز سالم نداریم. وقتی بدانیم وضعیت طبیعی چگونه است میتوانیم نشانههای اولیه بیماری را زودتر تشخیص دهیم و درمانهای بهتری طراحی کنیم.
انتهای پیام/
