فؤاد حسین؛ دیپلمات کرد شیعه در مسیر ریاست جمهوری عراق

به گزارش برنا "فؤاد محمد حسین" سیاست‌مدار کهنه‌کار عراقی، در آستانه یک تحول دیگر در کارنامه طولانی خود قرار دارد. او که اکنون سمت وزیر امور خارجه و معاون نخست‌وزیر در امور بین‌الملل را بر عهده دارد، برای دومین بار، این بار در ۲۰۲۶، با نامزدی حزب دموکرات کردستان به رهبری بارزانی، به عنوان گزینه تصدی ریاست جمهوری عراق معرفی شد. این نامزدی با توافق مهم دو جناح عمده شیعه، ائتلاف دولت قانون به رهبری نوری مالکی و حزب الأساس به رهبری محسن مندلاوی همراه شد که نشان از اجماع بی‌سابقه حول شخصیتی با ویژگی‌های منحصربه‌فرد او دارد. حسین متولد اول ژوئیه ۱۹۴۹ در خانقین در دیالی است، از کردهای فیلی؛ گروهی قومی-مذهبی که عمدتا شیعه‌مذهب هستند و ریشه در مناطق مرزی ایران-عراق دارند. این تبار دوگانه کردی و شیعه از همان ابتدا هویت سیاسی منحصربه‌فردی برای او ساخت؛ هویتی که در چارچوب نظام سیاسی مبتنی بر سهمیه‌بندی قومی-مذهبی عراق پس از ۲۰۰۳، به دارایی ارزشمندی تبدیل شد.

حسین فعالیت سیاسی خود را در دوران دانشجویی در دانشگاه بغداد و در چارچوب اتحادیه دانشجویان کردستان آغاز کرد و به حزب دموکرات کردستان پیوست. با تشدید اختلافات حکومت بعث و جنبش کردستان و شکست توافقنامه خودمختاری ۱۹۷۰، او به پیشمرگه‌های کرد پیوست. پس از شکست قیام ۱۹۷۵، مانند بسیاری فعالان کرد، راه تبعید در پیش گرفت و به هلند پناهنده شد. این دوره تبعید، شکل‌دهنده بخش دیگری از هویت او شد. او در دانشگاه VU Amsterdam به تحصیل در رشته روابط بین‌الملل پرداخت و موفق به اخذ مدرک "Docterandus" (معادل کارشناسی ارشد) در ۱۹۸۴ شد. در همین دوره با کارولینا مونتسوری، یک معلم هلندی با تبار ایتالیایی از خانواده سرشناس مونتسوری ازدواج کرد. این ازدواج بین‌فرهنگی بعدها در میدان رقابت‌های سیاسی داخلی عراق، مورد حمله رقبا قرار گرفت و حتی برادر رئیس‌جمهور وقت، جلال طالبانی، او را به ازدواج با یک زن یهودی متهم کرد؛ اتهامی که حسین با ارائه توضیحات عمومی آن را رد  و تأکید کرد؛ همسرش یک پروتستان مسیحی است. همسر و دو دخترش کماکان در هلند زندگی می‌کنند.

تجربه طولانی حسین در تبعید به فعالیت در نهادهای فرهنگی و سیاسی کردی در اروپا، از جمله مؤسسه کردی پاریس و نیز مشارکت در اکثر کنفرانس‌های مهم اپوزیسیون عراقی در دهه‌های ۱۹۹۰ و اوایل ۲۰۰۰ انجامید. حضورش در کنفرانس‌هایی مانند صلاح‌الدین (۱۹۹۲) که اصل فدرالیسم را برای عراق آینده به رسمیت شناخت، و نیز کنفرانس لندن (۲۰۰۲) او را به چهره‌ای آشنا در محافل سیاسی غرب و بازیگر میانه‌رو در میان گروه‌های مخالف صدام حسین تبدیل کرد. با سقوط رژیم بعث در ۲۰۰۳ حسین به عراق بازگشت و بلافاصله وارد عرصه اجرایی شد. نخستین مأموریت او سرپرستی وزارت آموزش و پرورش و نظارت بر بازگشایی مدارس و تغییر بنیادین محتوای کتاب‌های درسی بود. سپس در حکومت اقلیم کردستان از ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۸ سمت رئیس دیوان ریاست‌جمهوری اقلیم را با درجه وزیر بر عهده گرفت و به یکی از نزدیک‌ترین مشاوران مسعود بارزانی تبدیل شد.

پا گذاشتن به صحنه سیاسی فدرال عراق، مرحله بعدی ترقی او بود. در اکتبر ۲۰۱۸ به عنوان معاون نخست‌وزیر در امور اقتصادی و وزیر دارایی در کابینه عادل عبدالمهدی منصوب شد. اگرچه دوره وزارت دارایی او کوتاه بود، نقطه عطف با انتصابش به عنوان وزیر امور خارجه در ژوئن ۲۰۲۰ فرا رسید. در این سمت، حسین نقش در مدیریت پرونده‌های حساس منطقه‌ای، از جمله میزبانی گفتگوهای بین‌المللی، تلاش برای میانجی‌گری در بحران‌های منطقه و تنظیم روابط پیچیده عراق با همسایگانی مانند ایران، عربستان سعودی و ترکیه داشت. تسلط او به زبان‌های کردی، فارسی، عربی، انگلیسی و هلندی، ابزار قدرتمندی در عرصه دیپلماسی برای او فراهم آورد.

نامزدی او در ۲۰۲۶ برای پست ریاست جمهوری، که تشریفاتی اما دارای اعتبار و نقش‌ها در تعیین نخست‌وزیر و تأیید فرماندهان ارتش است، در بستر توافق گسترده‌تر سیاسی صورت می‌گیرد. این اجماع نادر میان حزب کردی بزرگ و دو جناح عمده شیعه، نشان می‌دهد فؤاد حسین به عنوان چهره‌ای میانه‌رو، دارای تجربه اجرایی فراگیر، و پذیرفته‌شده در محافل بین‌المللی، در شرایط حساس کنونی عراق که نیازمند ثبات و پیوندهای منطق‌سنجی است، گزینه‌ای قابل قبول برای طیف وسیعی از بازیگران است. موفقیت یا شکست این نامزدی، علاوه بر بازتاب توازن قوا در مجلس، آزمونی برای تحقق الگوی همکاری فراقومی و فرامذهبی در ساختار حاکمیتی عراق خواهد بود.

انتهای پیام/